Добавил:

096555144 Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.

Вуз:

Ереванский государственный университет

Предмет:

Этнография Армян

Файл:

Ղազարոսյան, Սարգսյան, Սևանավանք

.pdf

Скачиваний:

Добавлен:

07.10.2026

Размер:

16 Мб

Скачать

☆

<<< < Предыдущая 1 2 3 4 5 67 / 157 8 9 10 11 12 13 14 15 > Следующая >>>

ՍԵՎԱՆԱՎԱՆՔ. ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ, ՁԵՌԱԳՐԱԿԱՆ ԵՎ ՎԻՄԱԳՐԱԿԱՆ ԺԱՌԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆԸ

են ՍբԱռաքելոցի արևմտյան դուռը 1176թ.

նորոգող Քուրդ իշխանաց իշխանի հետ:

Մենքհակվածչենքայսնույնացմանը,քանի

որ, եթե դռան վկայագրում նշված է Քուրդ

ԱրծրունիՄահկանաբերդցին,ապանաթաղ

վածէՀաղբատում,իսկթեովէհիշյալՔուր

դըկամ ավելի ստույգ՝ Քուրդարը, դժվարա

նումենքասել:

ՍբԱռաքելոցեկեղեցուհյուսիսայինկող

մում՝պատվանդանաշարիվրա,կանգնեցված

ենմիքանիխաչքարեր,որոնքունենվկայա

գրեր:Դրանքներկայացվումենսկսածձախից:

տող.

ՅԻԲ ┌ԻՀ┐ ( ՞) ՍՈՒԼԹԱՆ

ԻՆ...:

սում,1տող.

┌ՍԲ┐ ԽԱՉՍ

ԹՎ └ԻՆ┘ ՋԺԱ (1462):

Ի ԹՎԻՆ┘ Ո

ԼԶ (1187):

վերինանկյուններում,1տող.

┌ՍԲ┐ ԽԱ ┌Չ┐Ս ԲԱՐԵԽԱՒՍ...

ԹՎ └ԻՆ┘ Ջ (1451), ՄԵ └Զ┘ Յ └Ի┘Շ └ԵՑԷՔ

Ի┘ ՔՍ:

տիճանների աջ կողմում, երեք կոթողներից

ձախիցառաջինը,քիվինևհիմնախաչիվեր

նամասում,մեկականտող.

ՍԲ ՆՇԱՆՍ ԲԱՐԵԽԱՒՍ

ՀՈԳՈՅՆ ՊՌՕՇԻ:

ԶԿԱԶՄՈՂ ԳՐԻԳ └ՈՐ┘ Յ └Ի┘Շ └ԵՑԷ┘Ք

└Ի┘ ՔՍ:

նշանավորիշխանականտոհմիշառավիղնե

րիցէ: Վերջում հիշված էցարդանհայտ ևս

մի շնորհաշատ քարգործ, ի դեմս Գրիգոր

կազմողի: Խաչքարը կարելի է թվագրել ԺԵ

դարով:

ՍԵՎԱՆԱՎԱՆՔԻՎԻՄԱԳՐԱԿԱԿԱՆԺԱՌԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՍԲ ԽԱՉՍ ԲԱՐԷԽԱՒՍ ՍՈՂԹԱՉԻՆ,

└Գ┘ԾՈՂ ԴԱՒԹԱԿ, / ԹՎ └ԻՆ┘ ՋԻ (1471):

գրվածէ,որըկարելիէկարդալնաևԴԱՒԻԹ

ԿԱ‰ԶՄՈՂŠ:

ցու գավթում պատի տակ, խաչաքանդակի

շուրջը,5տող.

└ԹՎԻՆ┘ ՌՄԼԴ (1785),

ՔՍ, ԱԾ

ՇՆՈՐՀԻՒ

ԽԱՉԻ ՔՈ ՍԲ

ՕԳՆԵԱ ԻՆՁ,

ՆԱՒԱՊԵՏ(՞) ԱՊԻՐԱՏ:

Հ րատ.    1980, 89:

են,դրանքվերծանելէվիմագրագետՍ.Սա

ղումյանը:

գավթի արևմտյան կողմում, ուղղահայաց

խաչաթևի վերին մասը կոտրված է, խաչի

հետևի ամբողջ մակերեսին և ուղղահայաց

խաչաթևիստորինձախնիստին,22տող.

...ԴԻՆ ԻՇ ┌ԽԱՆԱ┐Ց ԻՇԽԱ

ՆԻՆ ԵՒ ՄԱՆԴԱՏՈՒՐՏՈՒԽՈՒՑ

ԻՍԻՆ, ՈՐԴ ┌ՈՅ┐ ՀԱՍԱՆԱ ԿԱՅԵՆ

┌Ե┐ՑՈ, ՇԻՆԵՑԻ ԶՀՈԳԷՏՈՒՆՍ Ի

ՄԷՋ ԼԵՐԱՆՑՍ ԼԻՈՏԱՓՈ, Ի

ՍԱՀՄ └Ա┘Ն

ՄԵՐ ՀԱՅՐԷՆԵ └Ա┘ՑՍ ՄԵՐ ԿԱՅԵՆՈ

ԵՒ ԿԱՆԳՆԵՑԻ Զ ՍԲ Խ

ԱՉՍ Վ └Ա┘Ս └Ն ԱՐԵՒՇԱՏՈՒ

ԹԵ └ԱՆ ԵՒ ՎԱ┘Ս └Ն┘ ՅԵՐԿԱՐ

ԿԵՆԴԱՆՈՒԹԵ └Ա┘Ն ԻՆՁ

ԵՒ ԶԱՒԱԿԱՑ Ի ┌ՄՈՑ┐

┌ԵՒ┐ ՅԻՇԱՏ ┌ԱԿ┐...

ԶԵԿԵ └ԱԼ┘ՔՆ Ե

Ւ ՀԱՆԳՈՒՑ

ԱՆԵՆ: ԱՐԴ, Ո

Ր ՀԱՆԳՉԻՆ

Ի ՍՄԱՅ ԵՒ Ե

ՐԿԻՐՊԱԳ

ԷՔ ՍԲ Խ ԱՉ

ԻՍ, ԶԻՍ...

ԻՐՍՊ...

ԼԵ...:

Հ րատ.     1960, 46.

   1984, 52 (  ):

ՍԵՎԱՆԱՎԱՆՔ. ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ, ՁԵՌԱԳՐԱԿԱՆ ԵՎ ՎԻՄԱԳՐԱԿԱՆ ԺԱՌԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆԸ

շեն գյուղից մոտ 12 կմ հյուսիս՝ «ՔյոռՕղլու

թավլա» կոչվող հանդամասում՝ քարավանա

տան(հոգետուն)ավերակներիմոտ:Թերակղ

զի է տեղափոխվել մոտ չորս տասնամյակ

առաջ: Ակադ. Վ.Հարությունյանը կարծումէ,

որայսքարավանատունըկառուցվելէմիջնա

դարյան առևտրական մի ճանապարհի վրա,

որնԱրարատյանդաշտըկապելէԹիֆլիսիև

Գանձակի հետ

206

: Արձանագրությունն ունի

բավարարպահպանվածություն,սակայնհին

գերորդ տողի վերծանությունը տարակար

ծություններիտեղիքէտալիս:Նախորդհրա

տարակիչնայստեղկարդացելէՄԷՋԼԵՌԱՆՑ

Ի ՈՏՍ ՓՈՒՍԱ (կամ Ի ՄՈՏ ՏԱՈՒՍԱ, կամ Ի

ՄԵՐՈՏՈՒԱՍԱ):ԲնագրումԼԵՐԱՆՑբառիցհե

տո,առաջին հայացքից,պարզորոշ կարդաց

վումենՍ,Լ,Ի,Ո,Տ,Ա,Փ,Ո,Իտառերըևառա

վել որոշակի` ՍԱՀՄԱՆ բառը: ՓՈ տառերից

հետո, եթե, նույնիսկ Ինվերծանենք Ւ,միև

նույնէ,չենքկարողկարդալՓՈՒՍԱ,քանիոր

ՍԱնՍԱՀՄԱՆբառիսկիզբնէ:Եթեայսհատ

վածիվերծանությանմերվարկածըհավաստի

է,ապաայստեղգործունենքԼԻՈՏԱՓբավա

կան անորոշ տեղանվան (լեռնաշղթայի կամ

լեռնազանգվածի)հետ:

Արձանագրությանը և Հասան Կայենեցուն

անդրադարձել է պատմաբանաղբյուրագետ

Հ.Մարգարյաննիրշահեկանաշխատության

մեջ

207

: Հենվելով Վարդան Արևելցու և Ստե

փանոս Օրբելյանի հաղորդումների վրա՝ նա

կարծումէ,որՀասանը1176–1177թթ.Օրբելի

իշխաններիհայտնիապստամբությանըմաս

նակցած, Կայան ամրոցի տերՀասան Կայե

նեցին է

208

: Դատելով արձանագրության

սկզբնահատվածից՝խաչքարըկանգնեցվելէ

Հասան Կայենեցու որդու կողմից կամ նրա

տիրապետությանտարիներին:Նկատիունե

նալովայսհանգամանքը՝Վ.Հարությունյանը

ևՀ.Մարգարյաննարձանագրությունը թվա

գրել են ԺԲ դարի վերջով կամ ԺԳ դարա

սկզբով

209

: Ցավոք, սկզբնաղբյուրներում Հա

սանԿայենեցուորդուանունըվկայվածչէ:

Մեծհետաքրքրությունէներկայացնումնաև

ՀասանԿայենեցուորդունտրված«իշխանաց

իշխան և մանդատուրտուխուցես» բնութա

206

.    ,         -

        ,  , 1960,  45:

207

.   ,            -

            , -

, 1980,  155:

208

  :

209

  ,  216:

գրումները: Համադրելով այս և ԺԳ դարի

առաջինտասնամյակներիվիմագիրևմատե

նագիր վկայությունները՝ Հ. Մարգարյանը

նշում է, որ.«Զաքարյանները ևս իրենց տի

րույթներըկառավարելուհամարհաստատել

էիննույնպաշտոնները ևգործակալություն

ները,որոնքգոյությունունեինվրացարքու

նիքում:...Ակներևէ,որարձանագրությունում

հիշվածմանդատուրթուխուցեսնէ,որին1191

թվականից պատկանում էր Կայան բերդը և

Կայենո գավառը»

210

: Այնուհետև հեղինակն

ավելիէորոշակիացնումվիմագրիժամանա

կը`ԺԳդարիսկիզբ,քանիոր«Զաքարյանները

վերոհիշյալգործակալություններըկարողէին

հաստատել Հայաստանի ազատագրումից և

այնտեղկյանքըխաղաղհունիմեջդնելուցհե

տո...»

211

:Ա.Շահինյանըմիառիթով նշումէ,

որ.««իոտսՓուսա»արտահայտությունըկա

րողէայլկերպկարդացվել»

212

ներկայումսավերվածՍբՀարությունեկեղեցու

մոտ, ագուցված պատվանդանին, ավելի ուշ

օգտագործվել է պարսպապատի շարվածքում

(նկ.7): Գիրը գրեթե բոլորում է խաչաթևերի

եզրագոտին (լուս.և գրչ.՝ Արսեն Հարություն

յանի).

210

  ,  217:

211

  :

212

.   ,            

    . 9–13- .    ,  ,

1984, 52:

ՍԵՎԱՆԱՎԱՆՔԻՎԻՄԱԳՐԱԿԱԿԱՆԺԱՌԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆԸ

† ՍԱ Է ՓՐ/ԿԻՉ ԱՇԽԱՐ/ՀԻ ԵՒ

ՅՈՅՍ ՈՒ / ՀԱՒԱՏԱՑԵԼՈՑ, / ՈՐՔ

ԵՐԿՐՊԱ/ԳԷՔ ԶԿ └ԱՐԱ┘Պ └ԵՏ

Ք └ԱՀ └ԱՆԱ┘Յ ԱՂ/ԱՒԹՍ ՅԻՇԵՑԷՔ, /

ԶԳՐ └ԻԳՈՐ┘ (կամ՝ Զ └Ա┘Գ └Ա┘Ր)

ԿԱԶՄՈՂ, / ՊՂԷ. (1448):

Հ րատ.    1858, 109.

   1893, 79.   1979, 431–432.

    1963, 148.    1964, 53.

    1978, 76.    2008, 319.

   2017, 112–113.     2021. 156:

էՀայաստանիպատմությանթանգարանում,

իսկ 2018–2019ինցուցադրվել էՆյու Յորքի

«Մետրոպոլիտան»արվեստիթանգարանում:

Արձանագրությունը մասամբ աջից ձախ

շրջագիր ծածկագրություն է, ինչի առիթով

վիմագրին առանձնակի անդրադարձել է

նախՍբԷջմիածնիմիաբանԳ.ՏերՄկրտչյա

նը:Ըստնրա՝վիմագիրըտեղտեղեղծվածէ,

ինչի հետևանքով,օրինակ, կազմողի՝ Զա քար

անձնանվանվերծանությունըպայմանական

է: Ս.Բարխուդարյանը կազմողի անունը վե

րականգնել է Զ‰ԱՔ‰ԱŠՐ,իսկ Ա.Հարություն

յանը՝ԶԳՐ‰ԻԳՈՐŠ:

հինգերեզմանոցում.

Այս տա պան է հանգս տի

Ա միր Հա սա նայ:

Հ րատ.    1895, 394.

   1908, 85:

գտնել: Դատելով հանգուցյալի անունից՝

վկայագիրը կարելի է թվագրել ԺԳ–ԺԴ դդ.:

Այդ դարերում հիշված են այսանուն երկու

անձ:Նրանքեն`ՊռոշԽաղբակյանիորդիՀա

սանըկամԱմիրՀասանը՝մահացած1292թ.և

նրա նույնանուն թոռը, հիշված 1340ական

թթ.:Հարկէավելացնել,որսույնտարածքը

Զաքարյանների կողմից տրվել էր Խաղբակ

յանիշխաններին:Նտառիվերականգնումը

մերնէ:

կանպատկերով,թերակղզուհինգերեզմանո

ցում,3տող.

ԵՆԿՃԵՑԻ

ՄԱՐՏԻՐՈՍ,

ԹՎ └ԻՆ┘ ՌՃԽԲ (1693):

Հ րատ.    1895, 394.

   1908, 83:

վել է վերջին տարիների մաքրման աշխա

տանքներիժամանակ:

ցում,ստորինմասում,խաչաթևերիանկյուն

ներում,2տող(նկ.30).

ՏՐ ՅՍ

Ի ՍՄԱՅ:

Ի :ՈՀԶ: (1227) ԹՎ └ԻՆ┘ ԿԱՆԳՆԵՑԱՒ

ԽԱՉՍ Ի ԲԱ/ՐԷԽԱՒՍՈՒԹԻ └ՒՆ┘

ԱԲԼՀԱՍԱՆԱ, ՔՍ ՈՂՈՐՄ ┌Ի┐:

Հ րատ.    1895, 394.

   1908, 83:

ցուտանիքինորոգման ժամանակ,շարված

քի միջից հայտնաբերվեցին 30ից ավելի

փոքրչափերիխաչքարեր:Դատելովմիքանի

թվակիրխաչքարերիցևդրանցզարդատար

ՍԵՎԱՆԱՎԱՆՔ. ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ, ՁԵՌԱԳՐԱԿԱՆ ԵՎ ՎԻՄԱԳՐԱԿԱՆ ԺԱՌԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆԸ

րերից՝ կոթողները ԺԵ–ԺԶ դդ. գործեր են:

Ամենայնհավանականությամբ,խաչքարերը,

որպես շինաքար, օգտագործվել են 1650ա

կան թթ. իրականացված նորոգչական աշ

խատանքների ժամանակ: Այժմ կոթողները

դասավորված են գավթի ներսում՝ պատերի

տակ:

յուններում,1տող.

ԹՎ └ԻՆ┘ ՋԺԱ (1462):

ՔՍ ԱԾ

ՈՂՈՐ ┌ՄԻ┐:

ԹՎ └ԻՆ┘ ՋՀԸ (1529):

կյուններում,1տող.

ԴԱՒԻԹ, ԹՎ └ԻՆ┘ ՋԻԴ (1475):

որն իր անունը փակագրել է: Հնարավոր է

նույնացնելթ.23վիմագրումհիշվածԴավիթ

Դավթակկազմողիհետ:

կյուններում,1տող.

ՄԱԹԷ └Ո┘Ս:

րում,2տող.

ԹՎ └ԻՆ┘ ՋԻԵ (1476)

ՄԱԹԷ └Ո┘Ս:

ԹՎ └ԻՆ┘ ՋԺԴ (1465):

ՍԲ ԽԱՉ└Ս┘ Բ └ԱՐԷ┘Խ └ԱՒՍ┘ Թ...:

կյուններում,1տող.

ԹՎ └ԻՆ┘ ՋԹ (1460)

ՍԵՎԱՆԱՎԱՆՔԻՎԻՄԱԳՐԱԿԱԿԱՆԺԱՌԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆԸ

1տող.

┌ՍԲ ԽԱՉՍ┐ ԲԱՐ └Է┘Խ └ԱՒՍ┘

Խ └Ա┘Թ ┌ՈՒՆԻՆ┐:

┌ՍԲ┐ ԽԱՉ └Ս┘ ՄԱՐՈՒԹ └ԻՆ┘:

ՍԲ ԽԱ┘Չ └Ս┘ ԶԱՏ...:

անկյունում,1տող.

└ԹՎԻՆ┘ ՌԿԴ (1615):

տող.

...ԳԻՐԳՈ ┌Ր┐

ԽԱՉՔԱՐԽԱՉՔԱՐ.գավթում,նեղնիստին,3տող.

ԵՍ՝ ՄՈՒ└Ք┘ԱԷԼ, / ԾԱՌԱ└Յ┘ ԱՅ,

Կ/ԱՆԳՆԵՑԻ:

(լուս.ևգրչ.՝ԱրսենՀարությունյանի)

┌ԱՅՍ┐ Է ՏԱՊԱՆ ԱՒԵՏԻՍԻՆ Ի

ԲԱՐԵՊ └Ա┘ՇՏ Թ ...Ե...Ք...

անունըպայմանականէվերծանված:

եկեղեցուգավթում,քառատված,գիրը՝վնաս

ված,17տող.

ԸՆԴ ԱՅՍ ՏԱՊԱՆԱՒ ┌ՅՈՒ┐/ՍՈՎ

ՆՈՐՈԳՉԻՆ,

Յ ┌ԱՒԵՐԺ Պ┐/ԱՐԾԱՆՕՔ Ի ԽԱ ┌ՂԱՂ

ՀԱ┐/ՆԳՉԻՆ,

ՈՍԿԵՐՔ ┌ԻՇԽԱՆԻՆ┐ / ԲԱՐՍՂԻ

ԱՐԾ ┌ՐՈՒՆՒՈՅ┐,

/ ՈՐ ՏԱՆՍ ┌ՀԱՅԿԱԶԱՆՑ┐ / ԷՐ ՃՐԱ ┌Գ

ԼՈՒՍՈՅ,

ՈՐ Ե┐/ՀԵՂ ԶՔՐՏՈ ┌ՒՆՍ ՓՈԽ┐/ԱՆԱԿ

ԱՐԵԱՆ,

┌ԺԱՌԱՆ┐/ԳԵԱՑ ԱՆՈՒՆ ┌ԻԲՐ Զ/ՎԱՐԴԱՆ,

ԹՈՂ ┌ԼՈՎ Զ/ՅԻՇԱՏԱԿ ԱՆՀԱ ┌ՄԱ┐/Ր

ԲԱՐԵԱՑ,

ՓՈԽ ┌ԵՑԱՒ┐ / ԱՍՏԻ Ի ԿԵԱ ┌ՆՍ ԱՆԱՆՑ┐,

/ ԾՆԱՒ Ի 1 ՕՐ ┌Ն ՅՈՒՆԻՍԻ / 18┐05 ԱՄԻ,

Վ ┌ԱԽՃԱՆԵՑԱՒ Ի ...┐ ՕՐՆ ┌ՅՈՒՆԻՍԻ 1875

ԱՄԻ┐:

Հ րատ.    1895, 124.

   1908, 84:

Լալայանի հաղորդմամբ՝ տապանաքարը

Սևանավանք է բերվել Բջնիի մոտակայքից:

ՍԵՎԱՆԱՎԱՆՔ. ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ, ՁԵՌԱԳՐԱԿԱՆ ԵՎ ՎԻՄԱԳՐԱԿԱՆ ԺԱՌԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆԸ

Նա տապանաքարն ամբողջական է տեսել,

ուստի բնագրում վերականգնումներն ար

վածենըստնախորդհրապարակման:

ՄԱՐՄԱՐՅԱՍԱԼԱՔԱՐ.ՄԱՐՄԱՐՅԱՍԱԼԱՔԱՐ.ներկայումագուց

ված է Վազգենյան հոգևոր դպրանոցի

երկրորդհարկիճեմասրահում,7տող.

ԿԱՌՈՒՑԱՒ ԸՆԾԱՅԱՐԱՆՍ ՇՆՈՐՀՕՔ

ՓՐԿՉԻ / Ի ՀԱՅՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ

ՏԵԱՌՆ ՄԿՐՏՉԻ, /

ՎԱՆԱՀԱՅՐՈՒԹԵԱՆ ՎԱՐԴԱՊԵՏ

ՍԱՐԳՍԻ, / ԱՐԴԵԱՄԲՔ ՇՈՒՇԵՑԻ

ՂՈՒԿԱՍԵԱՆՑ ԱՒԵՏԻՍԻ՝ / ՍՈՒՐԲ

ՄԵՆԱՍՏԱՆԻՍ ՄԵԾ ԲԱՐԵՐԱՐԻ, /

ՈՐՈՅ ՅԻՇԱՏԱԿՆ ՕՐՀՆՈՒԹԵԱՄԲ

ԼԻՑԻ, / 1897 – ՌՅԽԶ:

էդպրանոցիցհայտնիմեկայլարձանագրու

թյան (Հ

մր

 57), որը չի պահպանվել: Կարծում

ենք՝ շինարարական երկու վիմագիր էկազմ

վածեղել, քանի որկորածհամարվողվիմա

գիրն ավելի սեղմ ու փոքրինչ տարբեր է:

(լուս.ևգրչ.՝ԱրսենՀարությունյանի)

բակում. հորինվածքի կենտրոնում ԺԺԱ դդ.

խաչքարայինմշակույթինբնորոշհիմնախաչն

է կից փարթամ արմավազարդով՝ երիզված

պարզունակ գալարազարդով: Կոթողի թի

կունքին՝ աղոթողի (օրանտի) դիրքով պատ

կերվածը,հավանաբար,այնանձնէ,որիհի

շատակին կանգնեցվել էխաչքարը:Քանդա

կինկիցպահպանվելէնաևնրաանվանակիր

հիշատակագրությունը(նկ.48ադ).

ՍԱ / ՀԱԿ՝ / ԾԱ / Ռ / ԱՅ / ԱՅ:

ճակատի հարաւային սեան վրայ կայ հետև

եալ արձանագրութիւնը, որ այժմ սուաղի

տակնէմնացել».

Յա մի Ռե րոր դի ՃԳԺա նե րոր դի

(1664), շնոր հօք Աս տու ծոյ, մեք՝ հա րա

զատ եղ բարք խօ ճայ Սուլ խանս և Զալս,

ի քա ղա քէն Տփ խեաց, աս քէն Չի թա

ղենց, որ դիք Թա ղա յի, ե կեալ ի սուրբ

ա նա պատս ի Ս ևան ծո վա պատ, զոր ի

բա զում ժա մա նա կաց մեր կա մաւ

խոս տա ցանք մեր ապ րա նաց շահն

Ժա նորդ տանք Սէ վա նայ, ա մէն. զոր

շի նե ցաք Սուրբ Աս տո ւա ծած նի ե կե ղե

ցիս և տո ւաք յի շա տակ մի ար ծա թի

կան թեղ, խաչ, բուր վառ, սկի, հո գոյն

հօր մե րոյ Թա ղա յին, մօր՝ Բէ կի սուլ թա

նին, եղ բօր՝ Պա պին, Զօ րա պին և

ք վէ րանց որ դոց բա ժի նին. նաև մ իա

բանքս խոս տա ցանք տա րին Գ ժամ

մա տու ցա նել: Կա տա րողք վարձս

առ ցեն, ի հայ րա պե տու թեան տ եառն

Յա կո բայ:

Հ րատ.      1871, 107–108.

    2014, 351.

   1908, 80–81:

ցին Մարիամ իշխանուհու կառուցածն է

213

:

Երեք եղբայրները, հավանաբար, եկեղեցին

հիմնանորոգել են, ըստայդմ էլ՝ վիմագրում

վկայվածէ«շինեցաք»բառը:

լուսամուտիներքև,դրսից».

Յա մի ՌՃԳԺա նե րոր դի (1664), շնոր

հօք Աս տու ծոյ, մեք՝ հա րա զատ եղ

բարքս Սուլ խան, Զալս, ի քա ղա քէն

Տփ խեաց, աս քէն Չ թա ղենց, որ դիք

Թա ղա յի, որ դոյ Միր վէ լոյ, ե կեալ ի սուրբ

ա նա պատս Սէ վան, տե սեալ զՍուրբ

Աս տո ւա ծած նի ե կե ղե ցիս, զոր շի նեալ

213

  , , 17,  73:

ՍԵՎԱՆԱՎԱՆՔԻՎԻՄԱԳՐԱԿԱԿԱՆԺԱՌԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆԸ

յի շա տակ մեր ապ րա նաց շա հի

Ժանորդն տալ զտե ղի բնա կո ղաց և

միա բանքս խոս տա ցան տա րէն Գ ժամ

մա տու ցա նել սուրբ Զատ կին, Վար դա

վա ռին, Ջ րօրհ նեաց տօ նից: Այս եղև ի

հայ րա պե տու թեան տ եառն Յա կո բայ,

ա ռաջ նորդ Մ խի թար ե պիս կո պոս, Բար

սեղ վար դա պետ հան գու ցե լոյ:

Հ րատ.      1871, 111.

    2014, 351.    1908, 81:

ձանագրությաններքևում.

Շ նոր հօք և ո ղոր մու թեամբ Աս տու ծոյ,

նո րո գե ցաւ ե կե ղե ցիս իւր կնա ծովն

(գան ձովն՞) ի թո ւին ՌՃՁԹ (1740), ի

հայ րա պե տու թեան տ եառն Ղա զա րի և

ա ռաջ նորդ Մար տի րոս վար դա պե տի:

Աս տո ւած ո ղոր մի ա սա ցէք տուրք և

ո ղոր մու թիւն տո ւո ղացն սուրբ տանս և

աշ խա տո ղաց ևս՝ Մար տի րոս վար դա

պե տի որ դի Ա թա պէ կին, որ տո ւաւ Բ

թու ման ո ղոր մու թիւն: Ո ղոր մես ցի ձեզ

Աս տո ւած:

Հ րատ.      1871, 112.

    2014, 351–352.

   1893, 86.    1908, 81:

դռանաջկողմում,դրսից».

Շ նոր հօքն Աս տու ծոյ, նո րո գե ցաւ տա

նիք Սուրբ Աս տո ւա ծած նի ե կե ղեց ւոյ ի

հայ րա պե տու թեան տ եառն Եփ րե մի և

նո րաօծ Յով հան նու կա թու ղի կո սի,

յա ռաջ նոր դու թեան տեղ ւոյս Յով հան

նէս վար դա պե տին և աշ խա տա նօք

բո լոր մ իա բա նաց, մա նա ւանդ Կա րա

պետ վար դա պե տին, որ ի շի նու թեան

մա սին սպա նաւ յայ լազ գեաց ի ժո ղո վա

րա րու թեան, որ ե լից վանս սգով, որք

ըն թեռ նոյք, ո ղոր մի ա սա ցէք: Յա մի

Տ եառն 1832 և ի թո ւա կա նու թեանս

ՌՄՁԱ:

Հ րատ.      1871, 108–109.

   1908, 81–82:

գրումէ.«Որպէսերևիզքարնարձանագրու

թեանսյետոյենկցեալընդսեմոյն»,իսկվեր

ջումգրումէ.«Որպէսասացինիմիաբանու

թեանս,սպանեալէդոյնԿարապետվարդա

պետն ի կողմանս Շաքւոյ յաւազակաց, ընդ

աշխարհականսպասաւորինՑամաքաբերդց

ւոյ»:

դուած գաւթի փայտէ սեան վերայ եղել են

հետևեալերկուարձանագրութիւները».

Յա մի Տ եառն 1836. նո րո գե ցան ի

հի մա նէ գա ւիթս Սուրբ Աս տո ւա ծած նի

և մէկ մեծ մա ռան... չորս օ դայ մէկ

եր կար քու չա յիւ, ար դեամբ և ծա խիւք

Լ մե ցի ծե րու նա զարդ ի Ք րիս տոս հան

գու ցեալ Ս տե փա նոս ճգնազ գեաց

վար դա պե տին, որ նախ քան զվաղ ճան

իւր կտա կաւ ա ւան դեաց զծախսն

այ սո ցիկ մ իում մ իա բա նից ա նա պա տիս

Նի կո ղա յոս վար դա պե տին, գի տու 

թեամբ ա ռաջ նոր դի տեղ ւոյս Յով հան

նէս վար դա պե տին և բո լոր մ իա բա

նիցս, որ և ա ւան դե ցաւ օգ նա կա նու 

թեամբն Աս տու ծոյ և ձեռ նա ւու թեամբ

բո լոր մ իա բա նիցս: Նի կո ղա յոս վար դա

պետ Մով սէ սեան:

Հ րատ.      1871, 109.

   1893, 86.    1908, 82:

դապետի անվան հիշատակումնԱլիշանն ու

Լալայանըչունեն:

ստորև.

Կայսրն Ռու սաց Նի կօ լայ Պաւ լօ վիչն եկն

յաշ խարհս մեր ի Հա յաս տան, յա մի

Տ եառն 1837 և ե մուտ ի Սուրբ Էջ միա

ծին ի հոկ տեմ բե րի 4 և 5 սոյն ամ սոյս

յԵր ևան. և ի 6, ի մուտս ա րե գա կան

յա ւուր չո րեք շա բա թի էանց հան դէպ

նա ւա հանգս տի ա նա պա տիս օթ ևանս

ա րա րեալ ի գիւղն Չի բուխ լու մէկ գի շեր,

և աս տի ի Տփ խիս քա ղաք. և ան տի ևս

ՍԵՎԱՆԱՎԱՆՔ. ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ, ՁԵՌԱԳՐԱԿԱՆ ԵՎ ՎԻՄԱԳՐԱԿԱՆ ԺԱՌԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆԸ

էանց գնաց խա ղա ղու թեամբ յա թոռն

իւր ի Ս. Պ[ե տեր]բուրգ: Նի կո ղա յոս

վար դա պետ Մով սէ սեան:

Հ րատ.      1871, 110.

   1893, 86.    1908, 82:

դապետի անվան հիշատակումնԱլիշանն ու

Լալայանըչունեն:

նուած հին սենեակների վրայ եղած արձա

նագրութեանքարըայժմպահւումէվանքում,

որովհետևայդսենեակներըքանդուածևնո

րերնենշինուած:Այսքարիվրայարձանագ

րուածէ».

Շ նոր հիւն Աս տու ծոյ շի նե ցան սե 

նեակքս ար դեամբք Տփ խի սայ Հա յոց

ժո ղովր դոց՝ ձեռն տո ւու թեամբ Տ եառն

Յով հան նու կա թու ղի կո սին, յա ռաջ նոր

դու թեան բնիկ մ իա բա նի տեղ ւոյս

Յով հան նէս վար դա պե տին Ղա զա խեց

ւոյ, աշ խա տու թեամբ մ իա բա նից տեղ

ւոյս. ՌՄՁԴ (1835):

Հ րատ.      1871, 110–111.

   1893, 86.    1908, 82–83:

Յի շա տակ է այս զոյգ սե նեակքհիւ րա

նոց բա րե պաշտ Արծ րու նեան ա ղա

Բար սեղ ՆորՊա յա զիդ քա ղա քաց ւոյ.

1860 ա մի. ապ րի լի 10:

Հ րատ.    1908, 83:

Շ նոր հօքն Աս տու ծոյ, կա ռու ցաւ

դպրոցս ի հայ րա պե տու թեան Տ եառնՏ

եառն սուրբ կա թո ղի կո սի ա մե նայն

Հա յոց, ար դեամբ բա րե պաշ տօն Ա ւե

տիս Բա լա յեանՂու կա սեանց Շու շեց

ւոյ. 1897–ՌՅԽԶ:

Հ րատ.    1908, 83:

Սուրբ խաչս յի շա տակ է Չի թա ղենց

Սուլ խա նին, իւր եղ բայր Զա լին, Պա պե

նին, Զու րա բին եւ իւ րեանց ծնաւ ղացն,

հաւրն՝ Թա զուն եւ մաւր՝ Բէ կի սուլ թա

նին, ի դուռն Սե վա նայ ա նա պա տին: Ով

ոք էս յի շա տակս յափշ տա կէ, դուրս

տա նէ, մասն Յու դա յէ, Կա յե նէ առ ցէ.

թվին ՌՃԵ (1656):

Հ րատ.      1871, 113:

րումէ.«ԻգաւթիՍուրբԱստուածածնիեկե

ղեցւոյն, առաջի դրան տաճարին առընթեր

միմեանց գտանին գերեզմանք սոյն բարե

պաշտ չորից եղբարց Չիթաղեանց, ի վերայ

մջոյնտեսանի թիւսՌՃԼԳ, իսկմիւսոցնթո

ւականք, հանդերձ տապանագրոքն են ան

վերծանելիք. թէպէտ քանի մի ամօք յառաջ

լեալենչեղծեալքևընթեռնլիք,որպէսպատ

մենաստմիաբանքսուրբուխտիսՍէվանայ»:

Թա յի րեանց Ղու լի,

Հին տոհմ մեծ ազ գի,

Ի Շամ քոր ծն եալ,

Ի Վիրս պանդխ տեալ,

Թո ղի զՏփ խիս,

Զ կին զոր դիս.

Յանձ նեալ Տ եառն զիս,

Մ տի յայս կղզիս:

Զերթ Սո ղոս՝ Պօ ղոս,

Ղու լիս՝ Ղա զա րոս,

Փո խեալ ես ե ղայ

Մ իանձն ա բե ղայ:

Եր սուն ամ ճգն եալ՝

Յեր կինս փո խե ցայ,

Տե սա նել զնա

Ում զի նո ւո րե ցայ,

զԱ ղէք սանդր որ դիս

Կանգ նող ար ձա նիս

Օրհ նեա՛, Տէր Աս տո ւած,

Մինչ ցկա տա րած:

ՍԵՎԱՆԱՎԱՆՔԻՎԻՄԱԳՐԱԿԱԿԱՆԺԱՌԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆԸ

Մահ իմ ի 1855 ա մի

80 ա մաց հա սա կի:

Հ րատ.    1908, 3–84:

Այս է տա պան 60 ամ աշ խա տակ րօն

Տփ խի սեց ւոյ՝ ա ռա քի նի Մել քոն ճգնա ւո

րի, 78ա մեայ փո խե ցաւ առ Տէր ի 15

ապ րի լի 1862 ա մի, ով հան դի պողք

տուք ո ղոր մի:

Հ րատ.    1908, 84:

<<< < Предыдущая 1 2 3 4 5 67 / 157 8 9 10 11 12 13 14 15 > Следующая >>>

Соседние файлы в предмете Этнография Армян

#
21.05.2022157 Кб11Հովհաննիսյան Կ., Ս. Դավիթ անունը կրող սրբավայրերը պատմական Հայաստանի տարածքում.-ԼՀԳ, 2021, թիվ 2.pdf
#
13.10.2021293 Кб15Հովհաննիսյան Կ., Սիմոնյան Լ. Թուխ Մանուկ սրբավայրերի տոնածիսական սովորույթների շուրջ.pdf
#
17.06.202515 Мб16Հովհաննիսյան, Նոյ նահապետը. ժողովրդական վիպաշար, 2024.pdf
#
14.10.20218 Мб105Հովսեփյան Հ., Ղարադաղի հայերը. Ազգագրություն, հատոր 1.pdf
#
03.02.2022341 Кб12Հովսեփյան Ռ., Հացազգիների մշակումը միջնադարյան Տիգրանակերտում.-ԼՀԳ, 2017, թիվ 1.pdf
#
07.10.202616 Мб0Ղազարոսյան, Սարգսյան, Սևանավանք.pdf
#
20.04.2026101 Мб1Ղանալանյան Ա․, Առածանի.pdf
#
17.04.202619 Мб0Ղանալանյան Ա․, Սայաթ-Նովայի ստեղծագործության ժողովրդական ակունքները.pdf
#
22.11.202218 Мб34Ճանիկեան Յ., Հնութիւնք Ակնայ.pdf
#
18.05.2024936 Кб5Ճերահյան, Հայ ժողովրդական սիրային երգեր, 1927.pdf
#
10.09.202439 Мб6Ճուլարտեան, Առածք ազգայինք, 1880.pdf