Высшая математика. Часть II. Математический анализ. Учебное пособие
.pdf
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
lim Sn = S |
|
|
|
(8.2). |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n→∞ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
Пример. Доказать сходимость ряда |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
1 |
|
1 |
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
+ |
|
|
+ |
|
|
|
|
|
|
|
+... |
+ |
|
|
|
|
|
|
|
+... |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
1 2 |
|
2 3 |
3 4 |
n(n +1) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Решение |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
Найдем частичную сумму ряда |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
Sn = |
|
|
+ |
|
|
|
|
|
|
+ |
|
|
|
|
|
+... + |
|
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
1 2 |
2 3 |
3 4 |
n(n +1) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
1 |
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
1 |
|
|
|
|
1 |
|
|
|
1 |
|
1 |
|
|
1 |
|
|
1 |
|
1 |
|
|
||||||||||||||||
|
|
=1− |
|
|
; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
− |
|
|
; |
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
− |
|
; |
|
|
= |
|
− |
|
|
. |
|||||||||||||||||
1 2 |
2 |
|
|
|
|
2 3 |
|
|
|
|
2 |
|
3 |
|
|
3 4 |
3 |
|
4 |
n(n +1) |
n |
n +1 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Sn =1− |
1 |
+ |
1 |
|
− |
1 |
|
|
+ |
1 |
− |
|
1 |
+... + |
1 |
|
− |
1 |
|
=1− |
1 |
|
= |
|
n |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n +1 |
n +1 |
n +1 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
2 2 3 |
3 4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
Sn = lim |
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
lim |
|
|
|
|
|
|
|
|
= lim |
1 |
− |
|
|
|
|
|
|
|
=1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n +1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
n→∞ |
n→∞ n +1 |
|
|
|
n→∞ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
Следовательно, ряд сходится к сумме S =1. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Свойства сходящихся рядов. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
1. |
|
Если ряд u1 +u2 +u3 +... +un +... сходится и имеет сумму |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
S , то ряд λu1 +λu2 +λu3 +... +λun +..., полученный умножением
данного ряда на число λ, также сходится и имеет сумму λS .
2. Если ряды u1 +u2 +u3 +... +un +... и ν1 +ν2 +ν3 +... +νn +... сходятся и их суммы соответственно равны
S1 и S2 , то и ряд (u1 +ν1 )+(u2 +ν2 )+... +(un +νn )+..., являющийся суммой данных рядов также сходится и его сумма равна
S1 + S2 .
3. Если ряд сходится, то сходится и ряд, полученный из данного путем отбрасывания или присоединения конечного числа членов.
|
Для того чтобы сходился ряд u1 +u2 +u3 |
∞ |
4. |
+... +un +... = ∑un , |
|
|
|
n=1 |
необходимо и достаточно, чтобы при n →∞ остаток ряда стремился к |
||
нулю, |
lim rn = 0. |
|
|
n→∞ |
|
59
Остатком ряда называется ряд, составленный из данного отбрасыванием
его первых n членов: rn = un+1 +un+2 +... +un+m +...
Необходимый признак сходимости
Теорема. Если ряд u1 +u2 +u3 |
+... +un +... = |
∞ |
∑un сходится, то |
||
предел его общего члена un при n →∞ равен нулю |
n=1 |
|
|
||
lim un = 0 |
(8.3) |
|
n→∞ |
|
|
Следствие. Если предел общего члена ряда при n → ∞ не равен нулю, |
||
т.е. lim un ≠ 0, то ряд расходится. n→∞
Если lim un = 0 , то из этого еще не следует, что ряд сходится. n→∞
Достаточные признаки сходимости
I.Знакоположительные ряды:
1)Признак сравнения
Теорема. Пусть даны два ряда с положительными членами
u1 +u2 |
+u3 |
∞ |
(8.4) |
+... +un +... = ∑un |
|||
|
|
n=1 |
|
υ1 +υ2 |
+υ3 |
∞ |
(8.5), |
+... +υn +... = ∑υn |
|||
|
|
n=1 |
|
причем члены первого ряда не превосходят членов второго ряда, т.е. при любом
n
un ≤υn .
Тогда: а) если сходится ряд (8.5), то сходится и ряд (8.4); б) если расходится ряд (8.4), то расходится и ряд (8.5).
Для сравнения используются чаще всего “эталонные” ряды:
1. геометрический |
ряд |
∞ |
|
|
n−1 |
|
|
|
|
|
|
2 |
+... + aq |
n−1 |
+..., |
||||||||
∑aq |
|
|
|
= a + aq + aq |
|
|
|||||||||||||||||
|
|
q |
|
|
|
|
n=1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
сходящийся при |
|
|
< 1, расходящийся при |
|
q |
|
≥1; |
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
∞ 1 |
=1 + |
1 |
+ |
1 |
+... + |
1 |
+... - расходящийся; |
|
||||||||||
2. гармонический ряд |
∑ |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
2 |
3 |
n |
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
n=1 n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
60 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
∞ |
1 |
|
|
1 |
1 |
1 |
|
|
|
|||||||
3. обобщенный гармонический ряд |
∑ |
|
|
|
= 1+ |
|
|
+ |
|
|
+...+ |
|
+..., |
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
α |
α |
|
α |
|
α |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n=1 |
n |
2 |
3 |
|
|
|
n |
|
|
|
||||||
сходящийся при α >1, расходящийся при α <1. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
2) Признак Даламбера |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
∞ |
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
u1 +u2 +u3 + |
... +un +... = |
||||||||||||
Теорема. |
|
|
Пусть |
|
для |
|
ряда |
|
|
∑un |
||||||||||||||||||||||||||||||||
существует предел отношения (n +1)-го члена к n-ому члену |
|
|
n=1 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
un+1 |
|
=l |
(8.6), |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
lim |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
→∞ |
|
un |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
то при: l <1 ряд сходится, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
l >1 ряд расходится, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
l =1 |
|
вопрос о сходимости ряда остается нерешенным. |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Пример 1. Исследовать сходимость ряда |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
∞ |
|
|
|
2n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
∑ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
n |
+ 7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
n=1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Решение |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
un = |
|
|
2n |
|
|
; |
|
|
|
|
un+1 |
= |
|
|
2n+1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
3n |
+ |
7 |
|
|
|
|
3n+1 + 7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
2n+1 |
|
|
|
|
|
2 2n (3n + 7)=2 |
|
|
|
|
|
3n + 7 |
|
|
|
||||||||||||||||||||
lim |
|
3n+1 + 7 |
|
= |
lim |
|
lim |
|
|
|
= |
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
n→∞ |
|
|
|
2n |
|
|
n→∞ |
2n (3n+1 + 7) |
|
n→∞3 3n + 7 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
3n + 7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
1 + |
7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
=2 lim |
3n |
|
= |
2 |
<1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
n→∞ |
|
|
|
|
7 |
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
3 + |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
Ответ: Ряд сходится.
61
3) Интегральный признак сходимости
|
|
|
|
|
∞ |
|
Теорема. |
Пусть дан ряд |
u1 +u2 +u3 +... +un +... = ∑un , |
члены |
|||
|
|
|
|
|
n=1 |
|
которого |
положительны и не |
возрастают, т.е. |
u1 ≥ u2 ≥ u3 ≥... ≥ un , а |
|||
функция |
f |
(x), определенная при x ≥1, непрерывная и невозрастающая и |
||||
f (1)= u1; |
f (2)= u2 ; ...; f (n)= un ,... Тогда для сходимости ряда |
∞ |
||||
∑un |
||||||
|
|
|
|
|
|
n=1 |
необходимо |
и |
достаточно, |
чтобы сходился |
несобственный интеграл |
||
∞∫ f (x)dx.
1
II.Знакочередующиеся ряды.
Знакочередующийся ряд - это ряд, в котором члены попеременно то положительны, то отрицательны:
u1 −u2 +u3 −u4 +... + (−1)n−1un +...
Признак Лейбница.
Теорема. Если члены знакочередующегося ряда убывают по абсолютной величине u1 > u2 > u3 > u4 >... > un >... и предел его общего члена при
n →∞ равен нулю, т.е. lim un = 0 , то ряд сходится, а его сумма не n→∞
превосходит первого члена: S ≤ u1.
Следствие. Погрешность при вычислении суммы сходящегося знакочередующегося ряда, удовлетворяющего условиям теоремы Лейбница, по абсолютной величине не превосходит абсолютной величины первого отброшенного члена.
Теорема. Если ряд, составленный из абсолютных величин данного
u1 −u2 +u3 −u4 +... + (−1)n−1un +... ряда
u1 + u2 + u3 +... + un +... сходится, то сходится и данный ряд.
1.Ряд называется абсолютно сходящимся, если сходится как сам ряд, так и ряд, составленный из абсолютных величин его членов.
2.Ряд называется условно сходящимся, если сам ряд сходится, а ряд составленный из абсолютных величин его членов, расходится.
62
9. СТЕПЕННЫЕ РЯДЫ
Ряд, члены которого являются степенными функциями, называется
степенным рядом: |
|
|
+... + c xn +... |
(9.1) |
|
c |
+ c x + c x2 |
+ c x3 |
|||
0 |
1 |
2 |
3 |
n |
|
Числа c0 , c1, c2,..., cn,... называются коэффициентами степенного |
|||||
ряда. |
Область сходимости степенного ряда |
|
|||
|
|
||||
Областью сходимости степенного ряда называется совокупность тех |
|||||
значений x , при которых степенной ряд сходится. |
|
||||
Например, |
для |
ряда |
1 + x + x2 +... + xn +..., |
у которого |
|
|
|
x |
|
= q <1, |
область сходимости (−1;1), т.к. его можно рассматривать как |
|
|
|
|||
|
|
|
|
сходящийся геометрический ряд со знаменателем q = x. |
|
|
|
||||
|
|
|
|
Теорема |
Абеля. 1) Если степенной ряд сходится при значении |
x = x0 ≠ 0 (отличном от нуля), то он сходится и, притом абсолютно, при
всех значениях x таких, что |
|
x |
|
< |
|
x0 |
|
. |
2) Если степенной ряд расходится |
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
при x = x1, то он расходится при всех значениях x таких, что |
|
x |
|
> |
|
x1 |
|
. |
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
Из теоремы Абеля следует, что существует такое число R ≥ 0 , что при |
|||||||||||||||||||||||||
|
x |
|
< R ряд сходится, |
а при |
|
x |
|
> R ряд расходится. Это число называется |
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
радиусом сходимости, |
а интервал (− R; R)− интервалом |
сходимости. |
||||||||||||||||||||||||||
Можно показать [1, стр.381], что |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
R = lim |
|
|
|
cn |
|
(9.2). |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
cn+1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n→∞ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
Унекоторых рядов интервал сходимости вырождается в точку R = 0,
ау некоторых рядов во всю ось Ох ( R = ∞).
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
∞ |
xn |
|
Пример. Найти область сходимости степенного ряда n∑=1 |
|
. |
|||||||||||||||||||
n(n +1) |
|||||||||||||||||||||
Решение |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
∞ |
x |
n |
= |
|
|
x |
+ |
x |
2 |
|
+ |
x |
3 |
+... + |
x |
n |
+... |
|
|
||
∑ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
n(n +1) |
1 |
|
|
|
|
3 4 |
n(n +1) |
|
|
||||||||||||
n=1 |
|
2 2 3 |
|
|
|
|
|
||||||||||||||
63
R = lim |
|
cn |
|
cn+1 |
|||
n→∞ |
|||
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||
= lim |
|
|
|
n(n+1) |
|
|
|
1 |
|
|
|||
n→∞ |
|
|
|
|
||
|
(n+1)(n+2) |
|
||||
= lim |
|
(n +1)(n + 2) |
|
|
= |
||
n→∞ |
|
n(n +1) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+ |
1 |
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
1+ |
n |
|
|
|
1 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
= lim |
|
|
|
n |
|
|
= |
=1 |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n→∞ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 1+ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Интервал сходимости |
(−1;1). |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
Теперь выясним поведение ряда на концах интервала сходимости. При |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
х = −1 данный степенной ряд имеет вид |
|
|
|
|
|
|
|
|
) +... = |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
∑ |
|
x |
n |
|
|
|
|
= |
|
−1 + |
(− |
2 |
+ |
|
|
|
|
3 |
+... + |
|
n |
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
1) |
|
(−1) |
(−1 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
∞ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
n=1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
6 |
|
|
|
|
|
|
12 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
n(n +1) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n(n +1) |
||||||||||||||||||||||||||
= − |
1 |
+ |
1 |
− |
|
1 |
+... + |
|
(−1)n |
|
+... |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
2 |
6 |
12 |
n(n +1) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
Получили знакопеременный ряд; следовательно, применяем признак |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
сходимости Лейбница |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
1 |
> |
|
1 |
|
> |
|
1 |
|
>... > |
|
1 |
|
|
|
|
>... и lim |
|
1 |
|
|
= 0. |
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n(n +1) |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
2 6 12 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n→∞ n(n +1) |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
Признак Лейбница выполняется. |
1 |
|
|
|
1 |
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
1 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
При х =1 ряд примет вид |
|
+ |
|
+ |
|
|
+... + |
|
|
+.... Это ряд с |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
2 |
|
6 |
|
|
12 |
n(n +1) |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
положительными членами.
Примечание. При исследовании сходимости применять здесь
необходимый признак сходимости бессмысленно, т.к. если lim un = 0 , то из n→∞
этого еще не следует, что ряд сходится. Также не имеет смысла применять и признак Даламбера, т.к. в этом случае всегда будем получать
lim |
|
un+1 |
|
=l =1 с нерешенным вопросом о сходимости ряда. В этих случаях |
|
un |
|||||
n→∞ |
|
|
|||
рекомендуется применять другие признаки сходимости.
64
По определению сходящегося ряда, если существует конечный предел
последовательности его частичных сумм lim Sn = S , то ряд сходится. n→∞
lim Sn = lim |
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
= lim |
1 |
− |
|
|
|
|
=1 (см. стр.61). |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
n→∞ |
n→∞ n +1 |
|
n→∞ |
|
|
|
n +1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
Следовательно, |
|
ряд сходится |
|
к |
сумме |
|
S =1, а |
область |
|
сходимости ряда |
|||||||||||||||||||||||
[−1,1]. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
∞ |
|
|
x |
|
|
есть [−1;1]. |
||||
|
|
|
Ответ: область сходимости ряда |
∑ |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
n(n +1) |
|||||||||||||||||||||||||||||
Свойства |
степенного |
ряда. |
|
|
|
|
|
|
|
|
n=1 |
|
|
|
|||||||||||||||||||
Пусть |
сумма степенного |
ряда |
является |
||||||||||||||||||||||||||||||
|
∞ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
функцией |
∑c xn = f (x). |
Математический анализ строго доказывает, что |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
n=0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
степенные ряды можно почленно дифференцировать |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
f ' (x)= c + 2c x +3c x2 +... + nc xn−1 +... |
|
|
|
|
|
(9.3) |
|
||||||||||||||||||||||||||
|
0 |
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
и интегрировать |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
b |
b |
|
|
b |
|
|
|
|
|
|
|
|
b |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(9.4) |
|
|
|
|
||||||
∫ f (x)dx = ∫c0dx + |
∫c1xdx |
+... + ∫cn xndx +... |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
a |
a |
|
|
a |
|
|
|
|
|
|
|
|
a |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
f (x)= c |
|
|
|
Ряд Маклорена |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
xn +..., |
|||||||||||||||
Функция |
|
0 |
+c x +c |
2 |
x2 |
+c |
3 |
x3 |
+... +c |
n |
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
определенная и n раз дифференцируемая в окрестности точки x = 0 , может |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
быть представлена в виде степенного ряда |
|
|
|
|
(n) |
(0) n |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
′′ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
f |
|
|
|
|
||||||||
|
|
′ |
|
|
|
f |
(0) 2 f "'(0) 3 |
|
|
|
|
|
|
(9.5), |
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
2! |
|
x |
+ |
|
3! |
|
|
x +...+ |
|
n! |
|
x |
|
+... |
||||||||||||||
f (x)= f (0)+ f (0)x+ |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
называемый рядом Маклорена.
В ряд Маклорена могут быть разложены не все функции, т.к. может оказаться, что ряд, составленный для функции f (x), либо расходится, либо
сходится, но не к функции f (x).
Ряд Маклорена можно представить (как все числовые ряды) в виде
f (x)= Sn (x)+rn (x),
где Sn (x)- n −ая частичная сумма ряда, rn (x)−n-й остаток ряда.
Теорема. Для того, чтобы ряд Маклорена сходился к функции f (x), необходимо и достаточно, чтобы при n →∞ остаток ряда стремился к нулю
65
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
lim rn (x)= 0. |
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n→∞ |
|
|
|
|
||||||
|
Разложение некоторых функций в ряд Маклорена |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
1. |
ex =1 + x + |
x2 |
+ |
x3 |
+... + |
xn |
+... |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
2 ! |
|
|
|
|
3 ! |
|
|
|
|
|
|
|
|
n ! |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
Область сходимости (−∞;∞). |
|
|
|
|
(−1)n−1 x2n−1 |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
2. sin x = x − |
x3 |
|
|
x5 |
|
|
|
|
|
|
x7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
+ |
|
|
|
|
− |
|
|
+... + |
|
|
|
+... |
|
||||||||||||||||||||||||
3! |
|
5! |
7! |
|
(2n −1)! |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
Область сходимости (−∞;∞). |
|
|
|
|
(−1)n x2n |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
3. cos x =1 − |
|
x2 |
|
|
x4 |
|
|
|
|
|
|
x6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
+ |
|
|
|
|
− |
|
|
+... + |
|
|
+... |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
2! |
|
|
4! |
6! |
|
(2n)! |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
Область сходимости (−∞;∞). |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
4. y = (1 + x)m , где m любое действительное число. |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
(1 + x)m =1 + mx + |
m(m − |
1) |
x2 + |
|
m(m −1)(m |
− 2) |
x3 +... + |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
2! |
|
|
|
|
|
3 ! |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
+ |
m(m −1)...(m −n + |
1) |
x |
n |
+... |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
n! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
Интервал сходимости (−1;1). На концах интервала сходимость ряда зависит от |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
конкретных значений m. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+... + (−1)n−1 xn |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
5. |
ln(1 + x)= x − |
x2 |
|
+ |
x3 |
− |
x4 |
|
+... |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
2 |
|
|
|
3 |
|
4 |
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
Область сходимости |
(−1;1]. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
Примеры: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
Разложить в степенной ряд по степеням х функции: |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
1. y = e−2 x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
Решение |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
xn |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
ex =1 + x + |
x2 |
+ |
x3 |
|
|
+... + |
+... |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
2! |
|
|
|
|
|
|
3! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n! |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
66
e−2 x =1 + (− 2x)+ (− 2x)2 |
+ (− 2x)3 |
|
+... + |
|
(− 2x)n |
+... = |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
=1 − 2x + |
4x2 |
− |
|
|
8x3 |
|
|
|
|
+ |
|
... + (− 2x)n |
+... = |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
1 2 |
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
1 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
=1 − 2x + 2x2 − |
|
4x3 |
+... + |
(− 2x)n |
+... |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
3 |
|
|
|
|
|
n! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+... + (− 2x)n |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ответ: e−2 x =1 −2x + 2x2 − |
4x3 |
|
|
+... |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n! |
|
2. |
y = 1+ x2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
Решение |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
Разложение функции y = (1 + x)m есть |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
(1 + x)m =1 + mx + |
|
m(m −1) |
x2 |
+ |
m(m −1)(m − 2) |
x3 +... + |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
2! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 ! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
+ |
m(m −1)...(m − n +1) |
|
xn +... |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
n! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Подставив x2 в это разложение вместо x , получим |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
1 |
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
1 |
−1 |
|
|
|
|
1 |
|
|
1 |
− |
1 |
1 |
− 2 |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
2 2 |
|
|
|
4 |
|
2 |
|
2 |
2 |
|
|
6 |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
y = (1 + x |
)2 =1 |
x |
|
|
|
|
|
|
x |
+ |
x |
+... |
+ |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
+ |
|
|
|
|
|
+ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3! |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
+ |
(−1)n+1 x2n |
+... =1 + |
x2 |
|
− |
x4 |
|
+ |
x6 |
|
+... + |
(−1)n+1 x2n |
+... |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
2n n! |
|
|
|
|
|
8 |
|
|
|
|
2n n! |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
16 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(−1)n+1 x2n |
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
Ответ: |
1 + x2 =1 + x2 |
|
− x4 |
+ x6 |
+... + |
+... |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
y = ln(1+5x) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
8 |
|
|
16 |
|
|
|
|
|
|
|
2n n ! |
|
||||||||||||||||||
3. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
Решение
Разложение функции y = ln(1 + x)в ряд есть
67
ln(1 + x)= x − |
x2 |
|
+ |
x3 |
− |
x4 |
+... + |
(−1)n−1 xn |
+... |
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
||||||||
2 |
3 |
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||
Подставив в это разложение 5x вместо x , получим |
|
|
||||||||||||||
ln(1 +5x)= (5x) − |
(5x)2 |
|
+ |
(5x)3 |
... + |
(−1)n−1(5x)n +... |
|
|||||||||
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
2 |
|
|
|
|
3 |
|
|
n |
|
|
|
|||
ln(1 +5x)= 5x − |
52 x2 |
+ |
53 |
|
x3... + |
(−1)n−15n |
xn +... |
|
|
|||||||
|
|
2 |
|
|
3 |
|
|
|
|
n |
|
(−1)n−15n |
|
|||
Ответ: ln(1 +5x)= 5x − |
52 |
x2 + 53 |
x3... + |
xn +... |
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
3 |
|
n |
|
Применение рядов в приближенных вычислениях.
С помощью степенных рядов вычисляют с заданной точностью значения функций, определенные интегралы сложные для вычисления.
Примеры.
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1. Вычислить 3 |
|
e с точностью δ = 0,0001 |
|||||||||||||||||||||||
|
Решение |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
xn |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
ex |
=1+ x + |
x2 |
+ |
x3 |
|
+... + |
|
|
+... |
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
n! |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
2! |
|
|
|
3! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
3 |
|
|
4 |
|
5 |
|
||||||||
31 |
= e− |
|
=1− |
|
1 |
+ |
|
1 |
|
|
− |
1 |
|
+ |
1 |
|
|
− |
1 |
+... = |
||||||
3 |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
2 |
2! |
3 |
4 |
4! |
5 |
|||||||||||||||||||
e |
|
|
|
|
3 |
3 |
3 3! |
3 |
3 5! |
|||||||||||||||||
=1 |
−0,3333 +0,0555 −0,0061+0,0005 −0,00001 = 0,7166 |
|||||||||||||||||||||||||
Для сходящегося знакопеременного ряда на основании следствия из теоремы Лейбница погрешность не превышает первого отброшенного члена
r6 ≤ 0,0001.
Ответ: 31e = 0,7166
π
2. Вычислить интеграл π4∫cosx x dx с точностью δ = 0,001
6
68
