Методические рекомендации к самостоятельной работе бакалавров по дисциплине «Методика обучения родному языку и литературе»

ПРИЛОЖЕНИЕ 4

Памятка по подготовке конспекта урока

1.Сформулируйте тему своего урока, точно определите его место в системе уроков по теме, изучите методологические и дидактические требования УМК, изучите материал учебника (хрестоматии)

кэтому уроку.

2.Изучите методическую литературу по теме урока.

3.Продумайте взаимосвязи темы урока с предыдущим и последующим.

4.Определите цели и задачи урока, тип урока, методы обучения, планируемый результат, структуру и основные этапы урока.

5.Разработайте содержание урока. Отберите материал и определите методы и приёмы обучения на каждом этапе урока. Сформулируйте вопросы и задания для обучающихся.

6.Распределите учебное время на все этапы урока.

7.Предусмотрите чередование различных видов работ школьников, сложного и несложного материала, правильные соотношения между работой под руководством учителя и самостоятельной работой обучающихся.

8.Используйте по возможности приёмы дифференциации учебной работы, а также элементы проблемного обучения.

9.Включите упражнения занимательного характера.

10.Подготовьте дидактический и наглядный материал к уроку, ИКТ, продумайте место и методику их использования, оформление записей учеников в тетрадях, а также записей на доске.

11.Оформите развернутый план-конспект.

41

ПРИЛОЖЕНИЕ 5

Как создать презентацию

Термин «презентация» происходит от английского слова to present, что означает представлять что-либо. Итак, презентация − это выступление, которое иногда сопровождается визуальными образами: мультимедийными или печатными.

Вам понадобятся:

−текст сообщения;

−конспект выступления;

−компьютер;

−программа PowerPoint (или другая подобная);

−изображения;

−видео-файлы.

Инструкция

1.Презентацию необходимо спланировать. Сначала найдите информацию по теме. На этом этапе вы должны спланировать, как организовать вашу презентацию.

2.Составьте конспект вашего выступления, так как презентация

–это не только то, что видит аудитория, но и заметки для самого выступающего.

3.При помощи слайдов, сменяющих друг друга на экране или интерактивной доске, гораздо проще удержать внимание аудитории, чем при помощи печатных средств (плакатов или раздаточного материала).

4.Слайды презентации – это не просто обычные изображения. Используйте элементы анимации, видео- и аудио-фрагменты. Это поможет сделать ее более интересной.

5.Создают мультимедиа презентации чаще всего в программе

PowerPoint.

6.Слайд должен содержать и текстовую информацию. Выбирая шрифты, не увлекайтесь их разнообразием. Чем больше разных шрифтов вы используете, тем труднее аудитория будет воспринимать ваши слайды. Однако продумайте шрифтовые выделения, ло-

42

гику текста на слайдах. Придерживайтесь основного правила: лучше всего воспринимается темный текст на светлом фоне.

7.Общий тон, цветные заставки, иллюстрации, текст должны сочетаться между собой и не противоречить общему смыслу и настроению презентации.

8.Прорепетируйте заранее ваше выступление, чтобы чувствовать себя уверенно перед слушателями. Говорите громко и четко.

Как оформить презентацию

Мультимедийные презентации используются для того, чтобы выступающий смог на большом экране или мониторе наглядно продемонстрировать дополнительные материалы к своему сообщению.

Общие требования к презентации:

− презентация не должна быть меньше 10 слайдов; − первый слайд – это титульный лист, на котором обязательно

должны быть представлены: название проекта; фамилия, имя, отчество автора.

Создание презентации состоит из трех этапов. I. Планирование презентации:

1.Определение целей.

2.Определение основной идеи презентации.

4.Подбор дополнительной информации.

5.Планирование выступления.

6.Создание структуры презентации.

7.Проверка логики подачи материала.

8.Подготовка заключения. II. Разработка презентации.

III. Репетиция презентации – это проверка и отладка созданной презентации.

43

ПРИЛОЖЕНИЕ 6

Примерные образцы конспектов уроков родного (осетинского) языка

3-æм кълас Æвзаджы темæ: «Синонимтæ».

Ныхасы темæ: «Бинонтæ».

Урочы нысантæ:

ахуырадон: бацамонын, синонимтæ цы сты, уый; райрæзтон: скъоладзауты дзургæ ныхасы рæзтыл бакусын –

рæзын кæнын синонимтæй пайда кæныны арæхстдзинæдтæ; хъомыладон: скъоладзауты ахуыр кæнын хæларæй цæрыныл,

бинонтæн аргъ кæныныл.

Урочы тип: ног темæ ахуыр кæныны урок.

Ахуыры методтæ: ахуыргæнæджы ныхас, ног зонындзинæдтæ раттыны метод, цæстуынгæ, беседæ, скъоладзауты зонындзинæдтæ æмæ арæхстдзинæдтæ рæзын кæныны метод.

Урочы ифтонгад: 3-æм къласы ирон æвзаджы чиныг, бинонты цард æвдисæг нывтæ (æвдыст цæуынц интерактивон фæйнæгыл).

Урочы цыд

I. Организацион хай. Сбæрæг кæнын скъоладзауты цæттæдзинад урокмæ, базонгæ сæ кæнын урочы цыдимæ.

II. Рацыд æрмæг зæрдыл æрлæууын кæнын. 1. Раттын фæрстытæ:

–Цы хонæм дзырды лексикон нысаниуæг?

–Цавæр дзырдтæ хонæм бирæнысаниуæгон?

–Куыд фæзыны дзырдæн æндæр нысаниуджытæ?

2. Хæдзармæ куыст сбæрæг кæнын. Байхъусын скъоладзауты радзырдтæм «Куыд æххуыс кæнын мæ бинонтæн». Раттын сын комментаритæ, сæвæрын сын бæрæггæнæнтæ.

III. Ног темæмæ рахизын. Зæгъын, ныхас аив æмæ хъæздыгдæр кæныны сæйрагдæр мадзæлттæй иу у синонимтæй арæхстджынæй пайда кæнын, уымæ гæсгæ урочы темæ у ахсджиаг.

IV.Ног темæ бацамонын.

44

1.Интерактивон фæйнæгыл æвдыст цæуы бинонты цард æвдисæг нывтæ.

2.Раттын фæрстытæ:

–Чи сты бинонтæ? (Нана, баба, мад, фыд, лæппу, чызг.)

–Куыд цæрынц бинонтæ? (хæларæй)

–Цавæр дзырдæй ма ис равдисæн бинонты цард? (лымæнæй)

–Цавæр у бинонтæн се ’ддаг бакаст? (аив)

–Цы ма ис зæгъæн бионнты æддаг бакасты тыххæй? Цавæр сты? (рæсугъд)

3. Скæнын хатдзæг. (Бацархайын, цæмæй скъоладзаутæ хатдзæг скæной сæхæдæг: синонимтæ сты сæ хъуыдымæ гæсгæ хæстæг дзырдтæ.)

4. Бакæсын раиртæст ахуыргæнæн чиныджы. V. Ног темæ ныффидар кæнын.

1. Текстимæ куыст (1-аг фæлтæрæн). Ахуыргæнæг кæсы текст «Фыд æмæ йæ фырттæ» (Лев Толстой).

а) раттын дзуæппытæ, текстмæ цы фæрстытæ ис, уыдонæн; æ) сбæрæг кæнын тексты темæ æмæ сæйраг хъуыды (Темæ: Би-

нонтæ. Сæйраг хъуыды: Бинонтæ лымæнæй куы цæрой, уæд сыл ничи фæуæлахиз уыдзæн.);

б) хъомыладон куыст бакæнын, радзурын: бинонтæ хъуамæ цæрой лымæнæй, кæстæр хъуамæ аргъ кæна хистæртæн; бинонтæ хæларæй куы цæрой, уæд сыл ничи фæтых уыдзæни;

в) рафыссын текстæй синонимтæ (дзырдта – загъта; нæ хъуыстой

–нæ коммæ кастысты; фæуæлахиз уыдзæн – амбулдзæн); раттын сæм фæрстытæ; зæгъын, цавæр ныхасы хæйттæ сты (мивдисджытæ);

г) аив кæсыныл бакусын, скъоладзауты хъус æрдарын, тексты комкоммæ ныхас кæй æмбæлы, ома дзы ис автор æмæ фыды ныхас (текст бакæсæн ис рольтæм гæсгæ дæр);

гъ) бакæсын амындтытæ (4-æм фæлтæрæн); æрдзурын сын сæ хъуыдыйыл; ныффыссын сæ тетрæдты;

д) саразын цыбыр беседæ скъоладзаутимæ бинонты царды уаджы тыххæй: бафæрсын сæ, чи сты сæ бинонтæ, куыд цæрынц, цавæр хæстæ сæ ис алкæмæн дæр. Хъус æрдарын, цæмæй скъоладзаутæ сæ дзуæппыты спайда кæной синонимтæй.

45

VI. Хатдзæгтæ скæнын. Раттын фæрстытæ:

–Цы хонæм синонимтæ?

–Цавæр ахадындзинад ис бинонты æнгом цардæн?

VII. Хæдзармæ куыст раттын: а) зонын, цы сты синонимтæ; æ) ныффыссын фæйнæ хъуыдыйады синонимтимæ: стыр – бæрзонд, чысыл – гыццыл.

VIII. Бæрæггæнæнтæ сæвæрынæмæ сынсынкомментаритæ раттын.

6-æм кълас Сочинени: «Фæззæг».

Урочы нысантæ:

ахуырадон: ахуыр кæнын, сочиненийы темæ зæрдыл даргæйæ, текст бæлвырд композицион формæйы аразыныл;

райрæзтон: рæзын кæнын скъоладзауты сфæлдыстадон хъуыдыкæнынад, сæ арæхстдзинæдтæ дзырдтæй дзургæ æмæ фысгæ ныхасы раст пайда кæнынæй;

хъомыладон: æвзæрын кæнын уарзондзинад æрдзмæ, амонын йæ хъахъхъæныны ахадындзинад æмæ фæрæзтæ.

Урочы тип: ныхасы рæзтыл куысты урок.

Ахуыры методтæ: беседæ, скъоладзауты хибарæй куыст, цæстуынгæ, скъоладзауты зонындзинæдтæ æмæ арæхстдзинæдтæ рæзын кæныны метод.

Урочы ифтонгад: фæззæджы нывтæ (чиныджы чи ис, уыдонæй уæлдай ма спайдагæнæн ис æндæртæй дæр); П.И. Чайковскийы музыкалон альбом «Афæдзы афонтæ»; интерактивон фæйнæг; скъоладзауты нывтæ.

Эпиграф сочиненимæ (равзарын æмбисæндтæй иу): Æрдз хуызивæнтæй хъазы.

Æрдзы алцæмæн дæр – йæхи рад, йæхи афон. Уалдзæгæн – уалдзыгон хуызивæн, фæззæгæн – фæззыгон.

Урокмæ бацæттæгæнæн куыст (саразæн æй ис биологи æмæ нывкæнынады ахуыргæнджытимæ иумæ): экскурси паркмæ (хъæдмæ); беседæ пейзажы жанры тыххæй.

Урочы цыд

I. Организацион хай. Сбæрæг кæнын скъоладзауты цæттæдзинад урокмæ, базонгæ сæ кæнын урочы цыдимæ.

46

II. Зæрдыл æрлæууын кæнын сочинени фыссыны сæйрагдæр этаптæ.

1.Æрхъуыды кæнын сочиненийæн сæргонд. Равзарын эпиграф.

2.Саразын пълан.

3.Ныффыссын сочинени.

4.Бакæсын сочинени хинымæр. Хъус æрдарын, темæ куыд æргомгонд æрцыди, уымæ.

5.Сбæрæг кæнын:

–орфографион, пунктуацион, грамматикон, ныхасы рæдыдтытæ;

–хъуыдыйæдты бастдзинад логикон æгъдауæй;

–абзацтæ.

6. Рафыссын сочинени сыгъдæг.

III. Ахуыргæнæджы разныхас. Беседæ скъоладзаутимæ.

– Кæдæм нæ акæсæм ныртæккæ – алы ран дæр бæрæг у, æрдз куыд аивта, уый. Хъуысы фæззæджы минмырон зарæг. Диссаджы афон у фæззæг! Поэттæ йыл ныффыстой бирæ æмдзæвгæтæ. Цавæр æмдзæвгæтæ бацæттæ кодтат сымах абоны урокмæ? (Скъоладзаутæ кæсынц (кæнæ дзурынц наизусть) æмдзæвгæтæ фæззæджы тыххæй. Раттын сын сæ хъæуы рагагъоммæ. Зæгъæм, спайдагæнæн ис лæвæрд æмдзæвгæтæй.)

Фæззæг

Сыфтæртæ згъæлынц уæззаугай æрхуы дуртау. Кæрдæгыл байтыд цæссыгты хъæздыг хуртуан, Сæрд сын фæци.

Бур нас дзæнгæрæгау кауыл æрдзедзыкка. Нартхор бæгуы лæгау хъазы йæ бецыккæй. Фæззæг – сæ цин.

Уырымты Петя

Фæззæг

Атахти зæрватыкк, Нал хъуысы йæ зард. Доны таг фæнарæг, Хур та нæм фæдард.

Сивта æрдз йæ цъæх хуыз, Хъæды сыф нызгъæлд.

47

Райсомраджы рæгътыл Ирд халас – æвæрд. Мах нæ хуымтæй исæм Бирæ бæркад, сой.

Фарнджын уыдзæн фидæн, – Бирæ нæм – фæллой.

Тохты Иван

Фæззæг

Бонæй-бон – уазалдæр, Тар хъæд ныхъхъус, Кæрдæг йæ адзалмæ Бампылд, ныххус. Терчы дон, хъазгæйæ, Лас æмæ лас, – ’Руад сыф, дзыназгæйæ, Згъалы бæлас.

Калы йæ цæссыгтæ Къардиуы цур. Дарддæр йæ мæсыгмæ Атылди хур.

Ма ку уæззау куыдæй, Банцай, бæлас, Царды рæдау куы дæ, Цардхъом – дæ ас. Уалдзæджы зардзынæ, Бабыхс, фæлæуу: Амонд ыссардзынæ, Тавдзæн хур дæу.

Гулуты Андрей

– Сывæллæттæ, уæ цæстытыл-ма ауайын кæнут нæ экскурси. Цавæр ног ахорæнтæ фæзындис æрдзы фæззыгон? Куыд ис уыцы рæсугъд нывтæ зымæгмæ бавæрæн? (Æрæмбырд кæнын гербаритæ, къамтæ сисын, нывтæ скæнын.)

48

Æрдз æрфыссæн ис алыхуызон. Поэттæ йæм сæ ахаст æвдисынц дзырдты руаджы, композитортæ – музыкæйы, нывгæнджытæ та йемæ ныхас кæнынц ахорæнты фæрцы. Арæхсын хъæуы уыцы диссаджы æвзаг æмбарынмæ.

Ацы урочы махæн нæ хæс у ахуыр кæнын, нывтæй пайдагæнгæйæ, æрдзы æрфыст аразыныл. Сымах ныр зонут, æрдз æвдыст кæм ис, ахæм ныв пейзаж кæй хуыйны. Бирæ нывгæнджытæ сныв кодтой фæззæг.

IV. Беседæ.

1.Фæззæг нывгæнджыты сфæлдыстады. (Нывтæм гæсгæ. Зæгъæм, спайдагæнæн ис ахæмтæй: И.И. Левитан «Фæззæг», А.М. Герасимов «Фæззæджы лæвæрттæ», В. Поленов «Фæззæг», Куымæриттаты А. «Фæззæг» æмæ æнд.)

– Цавæр æнкъарæнтæ уæм сæвзæрди пейзажтæм гæсгæ – цины æви æнкъард?

– Ахъуыды кæнут æмæ зæгъут, цæмæн схуыдтой нывгæнджытæ сæ куыстытæ афтæ. Сымах та сын цавæр нæмттæ раттиккат?

– Цы æвдыст æрцыди нывты раззаг / фæстаг пъланы; рахизæрдыгæй / галиуæрдыгæй?

– Цавæр предметтæ сты нывты сæйрагдæр? Зæгъут сын (миногонтæй пайдагæнгæйæ) се ’ууæлтæ.

– Цавæр ахорæнтæй фылдæр пайда кæнынц нывгæнджытæ? Цæуыл дзуры уый?

– Цыхуызæн у арв?

– Цавæруцæугæдон– уазалæвихъарм? Куыдæййæ банкъардтат?

– Цыхуызæн сты бæлæсты сыфтæ, кæрдæг? Хатдзæгтæ скæнын нывты æрфыстмæ гæсгæ.

2.Фæззæг композиторты сфæлдыстады.

– Ныр та зæгъут, композитортæ куы уаиккат, уæд цавæр музыкæ ныффыссиккат ацы нывтæм гæсгæ? Цавæр уыдзæн музыкæ йæ характермæ гæсгæ?

Æрдз йæ хъæздыг ахорæнтæй йæхимæ раздæхта зындгонд уырыссаг композитор П.И. Чайковскийы æргом дæр. 1876 азы уый ныффыста музыкалон альбом «Афæдзы афонтæ». Байхъусут-ма уыцы пьесæтæй иумæ.

49

(Байхъусын П. И. Чайковскийы музыкæмæ «Сентябрь. Цуаны».)

– Зæгъут-ма, цы ауадис уæ цæстытыл? Цы ис иумæйагæй нывтæ æмæ музыкæмæ? Цавæр æнкъарæнтæ уæм сæвзæрди, музыкæмæ хъусгæйæ?

Скæнын хатдзæгтæ.

V. Ныхасы рæзтыл куыст. Сæххæст кæнын хæслæвæрдтæ.

1-аг хæслæвæрд

Зæгъут ирд æмбарынæдтæ (красочные определения) дзырдтæм:

Афæдзы афон (фæззæг) – сызгъæрин, диссаджы. Хæхтæ – æгомыг, тызмæг, цъитиджын.

2-аг хæслæвæрд

Зæгъут дзырдтæн сæ синонимтæ: ныв – репродукци, уацмыс ныв кæны – фыссы, æвдисы, аразы

3-аг хæслæвæрд

а) Зæгъут миногонтæ дзырдмæ:

ныв – рæсугъд, аив, хъæлдзæг, æнкъард. æ) Зæгъут мивдисджытæ дзырдмæ:

нывгæнæг – фыста, куыста, равдыста, арæзта, банкъардта.

4-æм хæслæвæрд

Цыбыр хъуыдыйæдтæй саразут даргъ хъуыдыйæдтæ.

Цъиутæ тæхынц. Сыфтæ згъæлынц. Ралæууыд фæззæг.

5-æм хæслæвæрд

Баххæст кæнут уæгъд бынæттæ æмæ бацамонут орфограммæтæ:

Мæр..тæ, фæ…тæ, дæ…тæ, æврæ…тæ, ми…тæ.

50