21. Жиындар. Жиындарға қолданылатын операциялар. Мысал:

Жиындар – күрделі типтер.

Жиындар – бірдей типті әртүрлі элементтердің тобы. Программаның type бөлімінде жиындар келесі түрде баяндалады:

Жиынның базалық типі ретінде кез келген қарапйым типін қолдануға болады. Бірақ нақты сандар типін пайдалануға болмайды(REAL). Жиынның базалық типіне бүтін сандар типінің шектелген типімен анықтауға болады. Жиын элементінің саны 64-256 аралығында болады. Жиындар элементтері үтір арқылы бөлектеніп, квадрат жақшаға алыныып жазылады. []-бос жиын.

Мыс: type sandar = set of 1..5;

Var san –ж :sandar;

[ ],[1],[1,2],[1,3]…………[1,2,3,4,5];

Жиындармен орындалатын операциялар

Жиындармен жұмыста мынадай операциялар қолданылады:

• Қатынас (=,<>, >=, <=) ;

• Жиындарды біріктіру (+);

• Жиындардың қиылысуы (*);

• Жиындардың айрымы(-);

• Элементтердің жиынға жататындығын немесе жатпайтындығын тексеру (in);

Жиынмен орындалатын операцияға программа:

Type digits=set of 0…9;

Var d1, d2, d3, d:digits;

Begin

D1:=[2, 4, 6, 8]; {жиынды толтыру}

D2:=[0…3, 5];

D3:=[1, 3, 5, 7, 9];

D:=d1+d2;

D:=d+d3;

D:=d-d2;

D:=d*d1;End. 22. Қосалқы программаларды сипаттау. Формальді және нақтылы параметрлі программалар. Мысал:

Практикалық есептерде программаны құрғанда , ол үлкен программаның белгілі бір бөлігін әртүрлі мәндер бойынша бірнеше рет қайталап пайдалануға тура келеді. Мұндай бір типтес программа бөлігін программаның әр бөлігінде қайталап жаза бермеу мақсатында оны қосалқы программа ретінде бөліп жазған қолайлы. Жеке программа түрінде бөлек жазылған ,қажет кезінде оған оралып , оны пайдаланып отыруға болатын негізгі программаның арнайы бөлігін қосалқы программа дейді. Қосалқы программаға автоматты түрде енуге және одан шығуға болады.

Формальді және нақтылы параметрлер үшін келесі талаптар орындалу қажет:

а) формальді және нақтылы параметрлер саны бірдей болуы керек;

б) формальді және нақтылы параметрлердің типтері және орналасу реті бірдей ьолу керек;

Турбо Паскаль тілінде формальді параметрдің үш түрі бар:

Параметр-мән

Параметр-айнымалы

Параметр-тұрақты

Мысал

23.Процедуралар.Процедураларды сипаттау.Мысал.

Жауабы:Процедураның жалпы түрі procedura аты [формальді параметр тізімі]

<Баяндау бөлімі>

Begin

<операторлар бөлімі>

End;

Негізгі программада процедураны шақыру түрі төмендегідей болады: <процедураның аты> [<нақтылы параметрлер тізіміі>)]

24.Функциялар.Функцияны сипаттау.Мысал.

Жауабы:Егер нәтиже ретінде ретінде бір мән қайталанылатын болса онда функция ретінде жазған қолайлы.Функцияның жалпы түрі. Function <функцияны аты> [(<формальді параметр тізімі>)]: <тип>. <Баяндау бөлімі> Функция нақтылы параметрлердің мәндері берілгеннен кейін өз аты арқылы шақырылады.Сонымен қатар функцияны тікелей өрнектің ішінде шақыруға болады.

25.Рекурсия.Рекурсивті функцияларды қолдану.

Жауабы: Рекурсивті функциялар егер қосалқы программа оны құрастыратын операторлардың орындалу барысында өзіне қатынас жасайтын болса онда осындай қосалқы программалар рекурсивті программалар деп аталады.Рекурсияның кейбір деңгейінде жалған болатын шарт бойынша рекурсивті қосалқы программаның жүктелетін орындалуы рекурсивті қосалқы программаларға қойылатын негізгі талап болып есептеледі.Егер шарт шын болса онда рекурсивті (спуск) аяқталады.

Program ofact; Var n: integer; Function fact(n:integer):real; Begin{fact} If n<0 then writeln (‘n’); Else if n=0 then fact:=1

Else fact:=n*fact(n-1); End;

Begin{негізгі программаның операторлар бөлімі}

Repeat Readln(n); Writeln(‘n!=’, fact(n)); Until eof; End.