1.Тп құрылымы.Бөлімдердің тағайындалуы.

ТП тілі жоғары деңгейлі жасанды алгоритмдік тіл болып есептеледі.Сондықтан алгоритмнің тиянақты түрінде жазылуын осы тілде құрастырылған әдепті программа деп атайды.Жүйелі программалауға тән қасиеттер:түсініктемелердің кеңінен қолданылуы; тұрақтылар; айнымалылар; функциялар; программалардың атауларының өз мазмұнына сәйкес болуы; көрнектілігі ; қарапайымдылығы; модульді программалаудың принципін қолдану.Осы принциптерге байланысты П тілінде жазылған программа келесі негізгі бөлімдерден тұрады:

1Программаның тақырыбы;

2Сипаттама бөлімі – өңдеуге арналған мәліметтердің сипаттамасы;

3Программаның денесі

П тілінде жазылған программа PROGRAM деген қызметші сөзден басталып,синтаксистік бөлгіш болып саналатын нүкте (.) символымен аяқталатын тілдің жабық құрылымы.Программаның құрылымын келесі түрде көрсетуге болады:

Program <Программа аты > (Input,Output);{Программа тақырыбы}

Uses <1-модуль аты,2-модуль аты,....>;

{Пайдаланылатын модульдердің аттары}

Label…;{Таңбалар сипаттамасы.Идентификаторларды және 0 ден 9999 сандарын таңба ретінде пайдалануға болады}

Const…; {Программада қолданатын тұрақтылар сипаттамасы}

Type …; {Программада қолданатын мәліметтер типтерінің сипаттамасы}

Var….;{Айнымалылар сипаттамасы}

Procedure....;{Программаның процедуралы}

Function{Программаның функциялары}

Begin

Операторлар ;{Программаның денесі.Орындалатын операторлар бөлімі}

....End.

2.Мәлеметтер типтері.Реттік типтер.Стандартты процедуралар мен функциялар.

Прог-ғы мәлеметтердің мәндері П тіліндегі келісімді мәліметтердің бір түріне жатуы тиіс.Айнымалының типі осы айнымалының мәндер жиынын соған қолданатын операциялар жиынын ж\е сол операциялардың орындалуы нәтижесінің типін анықтайды.Қарапайым типтерге реттік ж\е нақты типтер жатады.Реттік типтер өзіне тән мәндердің реттелген типін анықтайды.Реттік типтерге бүтін,символдық,логикалық түгенделетін шектелген типтер жатады.

3.Бүтін типтер.Бүтін типке қолд-н опера-р мен стандартты функциялар.

Бүтін типті мәліметтермен келесі амалдар орындалады

1.Арифметикалық

+-қосу, --азайту, *-көбейту, div-бүтін сандық бөлу, mod-бүтін сандық бөлгендегі қалдық, \-нақты бөлу.Бүтін типті айнымалыларды анықтау үшін айнымалыларды баяндау бөлімінде стандартты идентификаторлар пайдаланылады.Мысалы:Var i,j,k:integer;

(*,div,mod) операциялары (+,-)операциялармен салыстырғанда жоғарғы приоритетке жатады.Бірдей приоритетке жататын операциялар солдан оңға қарай орындалады.Стандартты бүтін типтің функцияларына shortint,integer,longint,byte,word жатады.

4.Нақты типтер.Пайдаланатын операциялар мен стандартты функциялар.

П-дің стандартында нақты типтің бір ғана түрі real анықталса,Turbo Pascal-да нақты типтің 5 түрі қолданылады:real,single,double,extended,comp.Мұндағы, single,double,extended,comp типтерін компьютердің жетелген,соңғы түрлерінде жұмыс істегенде қолданған тиімді.Себебі,бұл нақты типтің түрлерін пайдаланғанда компьтердің қосымша процессоры болғаны жөн.Нақты типтегі сандарды жазудың екі тәсілі бар:әдеттегідей ж/е экспоненциал.Нақты сандарды Turbo Pascal-да әдеттегідей жазу үшін,санның бүтін бөлігін ажырататын үтір(,) таңбасының орнына нүкте(.)қойылады.