2. Суиечи сай пахрумани виркьес, сунес сай жагаил- зес

красота ж жагадеш. къугъадеш красочный, -ая, -ое саркъибси, гГячихъси, жагали рангбарибси

красть несов. билгГес

красться несов. диг1янали ух1иаиркес, гъамирес кратер м кратер (вулканна хъаркьамализиб бета- урси дукъ) краткий, -ая, -ое къантГси кратковременный, -ая, -ое къаит1сн заманала краткосрочный, -ая, -ое камеи маизилла крах м гъят1арбукьни

краше жагали саби, ункъли саби + Краше в гроб кладут цГахти дях!ла вег! адам; зяг!ипси адам

кремень м г1яшул \1ягиган, \1ярга. хЪяганаг; ц1а- дирхъ

крен м шалигьаббпкни

кренить несов. шалнгьаббнрккхъес; крениться не­сов. шалигьаббиркес

крепить несЬв. дебабирее, цЬ'кьбнрег, абзес, ч1ума- бирес

крепиться несов. дебаирес, ц1акьнрёо, ч1умапрсс крепкий, -ая. -ое 1) ч1умаси, дебасн 2) ара-сагъси

2. дирхалачебси -4 Крепкое словцо чГумасн гъай; кагибси гъай крепко нареч. 1) ч1умали, дебали ч1умали 2) деба­ли т1алабчевли -4 Крепко-накрепко сказать дебали ч1умалн бурее крепнуть несов. и1акьирес, ц1акьик1ес; ч1умаик1ес крепость ж 1) дебадеш 2) держла ц1акьдешла да- ража 3) къала, бару

крепчать несов. ц1акьбик1ес кресло С к1аит1вси ута

крест м 1) къанж (къанч) 2) гьунби цаладиркуси мер, х1ябкьяй + Нести свой крест кьисматла къиян- дешуии сунела сунени ях1лнчил дихес, кьисматлис к1ант!их1ейк1ес + Поставить крест кьяш кац1ес, някъ гьак1барес, някъ ахъбуцес, муртлисалра батес 4" Креста нет инсап я урк1ец1иагар адамличила крестец м къакъла ч1алара к1нкьяйла .пи ара дарх- дикибен мер

крестьянин м хъубзара, ванза бузахъан кривить несов. булк1ес, балк1бирес -4- Кривить ду­шой къумба угьес кривая ж балк1а, балк1биубси; бархьа ах1енси + Кривая вывезет урх1ли кумекбиру или хьулнк1уси, ха- барагарсн г1ях!деш биубли бетурхар или гьанбиркуси; сунела ц!акьличи хъарахъес хГейгуси

+ На кривой не объедешь вирг1ях1ергура; х1ед къяиали кумекх1ебиру кривой, -ая, -ое 1) балк1а, балк1уиси 2) ца х1уй* зибад сукъур + Кривое зеркало се-биалра нукьсании чебиахъес, балк1ли бурее + Кривая улыбка гьими- личил ва къаршидешличил х1еризни

кривотолки, -ов шутГни-къумби, бугьтанти, гъай- Мез

кризис м хапли аицГбукь барсбиэс, бехГличи бети- кес, мяг1нибируси манзил крик м вяв, вявла ахъеи т1ама, ч1яр крикливый, -ая, -ое 1) т1ама-гьамала 2) х1ейгесли вяв-ч1ярик1уси крикнуть сов. вявэс, ахъли т1амадарес крикун м вявик1ули гъайик1уси критерий м кьиматла умцла, т1алаб; белгиси пикри критика ж критик + Не выдерживать критики пай- даагарси, вайт1а барибси кричать несов. вявик!ес кричащий, -ая, -ее вявикЛуси

кров м вег1 х1ерирути мер-муса, хъали, юрт, ан- къи, тав

кровавый, -ая, -ое 1) х1ичерси, х1или бясунси 2) бахъал адамти кабушибси кровля ж хъалч

кровный, -ая, -ое 1) цадех! х1ила, тухум 2) вег1лис дебали гъамси, вег1личи къячбплкуси + Кровный враг х1ила душман + Кровная месть варсур адам каршнила гГядат; х1ила душмандеш дузахъни + Кровная обида мурхьли дец1агии + Кровные деньги сунсла къиянчил сархибти арц кровоподтёк м х1н дерх1ибси мер, хьанц1биубси мер кровопролитие с х1и керт1ии (кабушни, бяхъни) кровопролитный, -ая, -ое дахъал х1и кертГибси, ба­хъал алхунсикровь ж х1и Кровь с молоком ниъра х1ира дур- гъуси; жагьси, цГакьси -4 Это у него в крови х1или- зи ат1унси хасият + Пить кровь инжитирес, х1и ду- жес, зулмубирес + Крови жаждать чи-биалра таи- бнх1лаварес кьасли виц1ес + Хороших кровей г1ях1си жннсла миц1ираг + Испортить кровь чис-биалра де­бали дец1агахъес + Кровь бросилась в голову де­бали г1ясииэс, х1яйзнвад ухъес, бек1 ласбухъуисиван виэс

кроить несов, кьиц1бирес, ирсес кролик м хъа г1яра

кроме предлог ах1и, ах1енси + Кроме шуток мас- хара ах!ен, марлис саби кромка ж дуб, кьякьдуб, бех1дуб, къинж, дубхъи крот м кьургу ваца

кроткий, -ая, -ое рах1ятси, малх1ямси, даршуси + Кроткая душа урк1и г1ях1си + Кроткий характер малхГямси, рах1ятси т!абиг1ятла адам кромсать несов. 1) бут1над-бут1надбарес 2) кесе кунадбарили заябарес кропить несов. чахьбирес, к1ант1арбик1ес кропотливый, -ая, -ое 1) дахъал аварала х1янчи лерси 2) чеветаили узуси

кроха! ж вишт1аси урши, хъяша крохаЗ ж хъимихъ, хъимихъари, къидикъари + Крохи с чужого стола урх1ла г1елар калуити крохоборство с дибг1ян-хъяшлис г1елавадкайкни; кьиркьирдеш, хГярамдеш дузахъни, сунела ах1и чи- лалра х1яжатагардеш

крошечный, -ая, -ое дебали бишт1аси крошить несов. бибг1янбарес, бурсес; къидикъурар- барес, хъимихърарбарес

12 Зак. 1406

крошка ж 1) хъимнхъ, къиднкъари 2) вишт!аган круг м 1) мява 2) гьалмагъ-къиланти + Голова круюм идет бек1 ласбухъун + В своем кругу вег!- гъунтачил, вег1ла урк1и аргъибтачил варх круглый, -ая, -ое 1) журуга 2) абзурси круговой, -ая. -ое алавчарли башуси, алавбикГуси кругозор м 1) х!уй чебиубси мер 2) багьудйла да- ража, далутала кьадар кругом нареч. алавчарли кружить несов. ласбикГахъес, алавбик1ахъес кружиться несов. ласик1ес, алавик!ес кружка ж кружка, вакъ, сукура кружок м 1) биштГаси мява 2) пикрн-кьас цадех1 сартала цалабик

крупа ж крупа, хъархъар

крупный, -ая, -ое 1) халаси 2) цах1набси + Круп­ный разговор терсти гъай крутить несов. ласбирес, гербик1ахъес крутой, -ая, -ое 1) дебали т1ашси (бях1) 2) хам- деш 3) кьяркьси, т1алабчевси + Крутой характер кьяркьти х1ял-т1абиг1ят

круча ж дебали т1ашси бях1

крушение с палакатдеш бак1ни, балагьлизи бикни, машина яра поезд зуг1яйзи бикили бак1ибси зарал крыло с 1) дукала 2) шали крылатый, -ая, -ое дуклумар крыльцо с биштГаси гаизухъ, кьаси крыса ж ваца

крыть несов. 1) чебуцес (хъалч) 2) вех1илзес, чел- кьес (х1ярх1уби) -ф- Крыть нечем буреси агара крыша ж хъалч

крышка ж 1) чебхьла, бутка 2) ахир

крючок м къармакъ, герг, г1едирхь

кряду нареч. цалис ца г!еларад, гьар-г!ергъиликряква ж дуг1ла бят1

кстати нареч. замана саблин, мер саблин, ца гьакЬ ли, марлирагу

кто мест, чи Кто в лес, кто по дрова цахГебал- ги; ца гуйзи, ца кьяйзи + Кто во что горазд гьарил- ли сунени балуси тях1ярли; бек [лил цах1ебалги кто-либо меег. чи-биалра кто-то мебт. чи-саял, чи-сайрил кубарем нареч. къулдумег1ли, герикГули, кьяциа- виркьули. кьяцалангвашули кувшин м гажии, къянари кувыркаться несов. къулдумег!ик1ес кувырком нареч. къулдумег1ли куда нареч. 1) чина 2) селис + Куда как лебг1еб 4- Куда ни кииь чина х1еръадра, селичи пикри бях1- чиаадра

куда-то, куда-нибудь нареч. чина-биалра куда-то нареч. чинарпл, чинал, чина-сабил кудахтать несов. гудгудяг1бик1ес кудри, ей делсунти гъез кудрявый, -ая, -ое делсунти гъезла вег1 кузина ж рузикьар, гъамси хьуиул адам кузиёц м мегьла уста (кузиец Хизри — добрый че­ловек мегьла уста Хизри урк1и г1ях!си адам сай) кузница ж г1евдухь кузов м барг (машинала, уркурла) кукла ж начи, нускГари

кукуруза ж \1яжланк1и; кукурузный, -ая, -ое х!яжлаик!нла

кукушка ж гегуг, сигуг

кулак м 1) хуик1 2) ца белгиси мерличи учибя- хъибси армияла ц!акь

кулинар м берка уста, повар

кульминация ж 1) берх1и, бац меридианна чебкад шалг1еббухъни 2) бег1лара ц1акьси, мяг1нибирахъу- си манзил кумач м х1унт!еиа ч1янк1и кумыс м газала ииъ кунак м г1ях!ял, уртахъ куница ж х1ярц1

купать несов. ицес, визахъес; купаться несов низес купец м базриган, вачрукья купить сов. асес

купля ж вачарла х1янчи, вачар-чакар купол м къубба (журуга хъалч) курага ж дерубти курега курдюк м бухъмуй, г1яш курйть несов. папрус бит1ик1ес, бужес курица ж г1ярг1я + Мокрая курица кабизалаагщ си, бемх1ур дагъа, куцагарси + Денег куры не клю­ют г1елала агарли дахъал арц лер + Курам иа см«?> абдал сек[ал (баркьуди), сунечи пикри бях1чиаари агарси -4 Куриная слепота ц1ябх1ели вайт1а чебиъни курок м чахъма куропатка ж къакъба курочка ж г1ярг1я

курс м 1) бях1чибиз 2) белч1удила ца бут1а 3) аги-кьяйда дални курчавый, -ая, -ое делсунти гъезла вег1 курьер м почта бихаи, ита-иша вашахъан курятина ж г!ярг1яла диъ

курятник м г1ярг1нала пукьа (дярхъ), пукьла кусать несов. 1) кьац1билкес, кьац1ики къяббирес

дурхъали биэс кусачки, -чек бугаси келпатан кусок м кесек, бут!

акуст м кьада + Уйти в кусты урухиубли увперхес, диНянаикес, кьадубази вебшес кустарник м берхъибси кьада, кьадуба берхъибси мер

кустарь м ннкъли х1ничи дируси уста кутан м хъарахъ

кутать несов. бергес; кутаться несов. к1ап1иркес, вергурли кайрес кутила м держлукь, кепла адам кухня ж кухня, берка жураби, бсркала бируси мер куцый, -ая, -ое къант1а, къанда куцый щенок къанда кец1а; бишт1аси, дебали камеи (куцые мысли мискнн пикруми) куча ж бек1а, ц1ур + Ьалить в одну кучу жура- журала сек1ал цаван чедиэс кучер м пайтунчи кучка ж бишт1аси бек1а

кушак м нри (бяг1уси, ч1янк1илизибад барибси) кушаиье с беркала, хурег кушать несов. укес, букес

Л

лабиринт м 1) дархнбти гьундури-дукьбачнлти ме- ранн, юртани, к1ялг1ни 2) аргъес къиянси тн.ч1ярлн делшунтн сек1ал 3) лих1ила бух1нала шали лава' ж лава (вулканнизнбад ц1ала х!ерк1, ц1ала тум)

лава2 ж чябхънн, гьужум лаваЗ ж къаркъала гала къат лавина ж 1) халаси ц1акьлнчил х1усбухьунси дя- х!ила к1илик1 2) халаси ц1акьличил кахлн кабухъун- си

лавка ж 1) кайруси ва калхьуси уркьули; тах, ха- лал скамейка 2) тукен

лавочка ж 1) см. лавка 2) шилтахъуни, шилтахь- чнби -4" Закрывать лавочку хайрила мер бухъахъес (ил мер кебасес) -4 Я вашу лавочку раскрою! Х1у- шала г1ела алавирус ну! Х1уша шантачн аркура нуни!

лавр м даим шиниша к1ап1рачилси галга -4" По­жинать лавры сархибдешуиала (гьунартала) г1ях1ли- чи кайэс -ф" Почить на лаврах сархибдешуначив пар- гъаткайэс; г1ур гьалавях! х1ешес -4" Лавры спать ие дают урх1ла сархнбдешуиа (гьунарта) паргъатдеш буп саби; кьясдешли гьанк1 бемц1ахъурли саби лагерь м лагерь, урда

лад м 1) барншдеш, балгундеш, низам 2) дугь- бук1унн

-4- На лад аги ункъбирули саби; лаглизнрад шин гьайдиуб

-4- В лад карзахъурли, царуглп, балбикахъили ладить несов. 1) валги х1ерирес 2) балбушес ладно частица балбикили саби, г1ях1си саби, кьа- буллира, г1е, биаб -4" Ладно же гьари х1ерик1ен!

ладный, -ая, -ое гьар шайчибад ункъси, чебетаиб- си, балбикибси; г1ях1си ладонь ж хъат -4" Видно как на ладони хъатлаб- пан (кьямлабван) чебиули саби ладоши хъат ннкъби (в ладоши бить хъатик1ес) ладья ж халаси къаякъ, лодка; шахм. ладья, тура лаз м ух1на-дура вашес барибси кьакьаси т1ярхъи лазить несов. 1) айц1ес 2) ух1наулхъес, ух1иа-ду- ра вашес лазурный, -ая, -ое шала-хьанц1а лазутчик м душма урдулизи вашуси, х1ялумц1ан лай м гъямъала, гънмлакать несов. лямхъбарес, лямхъдарили держес лакей м халахар, гьалав узаи

лакомиться несов. т1яг1ямла сек1улта лаззатличил укес

лакомка ж бизнти берклуми диган лакомство с бизнти берклуми лакомый, -ая, -ое бизнси, муриси лампа ж чирагъ

ландыш м урц1лумиван днзести жагаси т1емла вав* начилси кьарла у саби лань ж гьинта лапа ж кач1а

лапоть м т1прих журали дарнбти дабри + Лаптем щи хлебает культурализив г1елакавхъундеш; дагьри камли диънн

лапчатый, -ая, -ое кач1а журала, кач1аван каби- зурсн

+ Гусь лапчатый шилтахъчн адам, г1ямултар, вай гье; вайнукьа, вайерх ларёц м бишт1аси кьаии ласка’ ж ляв, лявъала, малх1ямдеш ласка2 ж таргьа

ласкать несов. лявбирес, мях1камли бих1ес ласкаться несов. лявик1ес, цараллнс г1ях1кайзес къангънлизив виэс ласковый, -ая, -ое малх1ямсн, дигичевси ласточка ж чат1а, г1ерчит1и, г1ярчат1а + Первая ласточка цаибси чат1а; се-биалра бег1 гьалаб дак1у- бнубси латка ж дек1а, кнбнар латать несов. дек1а кабалтес, кибиар биэс латунь ж нз

латы гьалабла заманила ургъанна палтар; мегьла палта

рлауреат м лауреат, сархибти гьунарти сабабли ша- багъатлаварнбси лафа в знач. сказ, гьарбнзни, хайри лафет м лафет (туп бихуси уркура), тракторлис г1ергън бнлгьан лачуга ж бишт1аси вайси хъали лаять несов. гъямбнк1ес

лгать несов. 1) къунба угъес 2) бугьтан чебирхьес (царалличи) лгун м къумбар, къунбуж, п1ягъи лебеда ж арц1и; духълумас зараллати кьар лебедь м лебедь (къаз журала къугьаси арцан) + Лебединая песня бег1ла г1ергъи пагьму дак1убу- хьунти + Лебединая поступь малх1ямси, к1ант1иси батбихь

лебезить несов. ялавкардешдирес, лявхьудешдирес, гажаладнрес

лев м арслан, гъалбец1 + Львиная доля халаси- гъуна бут1а яра пай левша м и ж алгъайчи, дуллай левый, -ая, -ое алгъай, дуллай легавый, -ая, -ое хурала ца жннс саби, гнг1 (сунт1, т1ем) далан хя легальный, -ая, -ое дак1усн, дак1у-гьаргси легенда ж бурала; игитдешлнчила, халаси гьунар- личила халкьла хабар

легендарный, -ая, -ое урибси, хабардерхурсн, г1я- датли х1ебиубси лёгкий, -ая, -ое 1) кункси 2) гьамадси + Легкая рука гьарбизурси някъ + С легким сердцем паргъатси урк1иличил; г1ела х1ерх1ейк1ули + Легче на поворотах мях1камли вии баркьудили- Зив ва гъайлизнв

-4 Легок иа помине сунечила гъайбнк1алли, хапли сай дак1уирар; бец1личила гъайбик1ух1ели, бец! че- башар (халкьла гъай)

+ С легкой руки чила-биалра г1ях1си някъличибли, бех Iбихьудличибли легковерный, -ая. -ое (гьамадли) вирхкаруси, вир- г1якайруси

легковесный, -ая, -ое кункси, камеи бит1ак1ла; че- дих1яртси, чебетх1еибсн лёгкое с хургьри, харгьари

легкомысленный, -ая, -ое кункси пикрила, кабиза- лаагар, чедих1яртси ле1комыслие с чедих1яртдеш, ункъли пикрих1евхъ- ии

лёгочный, -ая, -ое хургьрала, харгьарла лёд м миъ + Лед разбит (тронулся) се-биалра бех1бнхьес + Лед растаял кьидадеш, дирхалаагри, гьнми-кьяс детихъули сари + Растопить лёд гьими- кьяс урасес, гъамдеш дарес леденеть несов. мнъ бетарес, миъбирНес 4- Леде­неет ум бек1 х1ебузан биэс; мех1е дамкьурли сари; аргъес къиянси сек1ал + Кровь леденеет в жилах тумазир х1и дирг1ули сари; ц1акьли урухиэс, урк1у- хъес

леденистый, -ая, -ое миъ бетаурси, миъбярг1ибси леденить несов. бирг1нхъес, тях1убирхъяхъес ледийк м 1) бузхана 2) миълахъ, миъла бабза къат ледяной, -ая, -ое миъла, дебали буг1ярси лежать несов. 1) калхьес, кайхьи вирес 2) изес