VI.4 Mamy wszyćcy k temu…

w. 12 drapiestwo — łupiestwo, zdzierstwo.

w. 17 działo — dzieło,

w. 34 tyć — tych.

w. 38 krom — oprócz; zupełna — w całości, w komplecie.

w. 39 Jozue a Kaleb — Jozue, następca Mojżesza, który wraz z Kalebem wprowadził Żydów do Ziemi Obiecanej.

w. 45 Helena — postać z Iliady Homera; fryjerka — zalotnica.

w. 46 Hanniyibal — wódz kartagiński (246–183 p.n.e.), który odniósł w 216 r. pod Kannami w Apulii druzgocące zwycięstwo nad Rzymianami.

w. 48 Mowa o popularnej w średniowiecznej literaturze anegdocie o zrabowaniu przez Hannibala w Rzymie trzech kadzi pierścieni (kosztowności).

w. 49 nie przekaził — nie przeszkodził.

w. 52 i n. Mowa o napaści Tatarów na Sandomierz w r. 1259 (W. Pogodin, Z literatury polskiej średniowiecza, «Biblioteka Warszawska» 1912, t. II, s. 560–565); płaczliwe — opłakane.

w. 56 Piotr z Krępy — starosta sandomierski, broniący miasta przed Tatarami.

w. 57 ksiądz Bolesław — książę Bolesław Sandomierski, syn Konrada Mazowieckiego (zm. 1248); autor odwołując się przypuszczalnie do ustnej tradycji pomieszał chronologię.

w. 58 zbył — uszedł.

w. 61–65 Mowa o podróży dziekana sandomierskiego Bodzanty z kanonikiem Wojciechem do papieża Bonifacego VIII; por. Bocznik świętokrzyski, wyd. A. BielowsM, Monumenta Poloniae Historica, t. III, Lwów 1878, s. 73–74.

w. 66 skażony kościół — mowa o kościele Panny Marii w Sandomierzu zbezczeszczonym przez Tatarów.

w. 70 jele — wiele.

w. 80 — słowne nawiązanie do pieśni 1.6.

w. 83 wspomieńmy — wspomnijmy,

w. 88 wejrzy–ć — wejrzyj.

w. 90 Mowa o czterdziestoletniej z okładem wędrówce Izraelitów z niewoli egipskiej do Ziemi Obiecanej,

w. 95 posidlenie — pobyt.

VI.5 o ciało Boga żywego

Pieśń na Boże Ciało z XV w., znana w dwóch redakcjach o różnej ilości zwrotek. Pierwszy przekaz znajduje się w cyklu tzw. Pieśni łysogórskich, wydanych przez W. A. Maciej owakiego (por. IV.2). Drugą redakcję utworu wydał W. Chomętowski ze zbiorów K. Świdzińskiego, Zabytki języka polskiego z XV wieku w rękopismach Biblioteki Ordynacji Krasińskich, Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności, t. I, Kraków 1880, s. 146.

Podstawą obecnego wydania jest edycja M. Bobowskiego Polskie pieśni katolickie, s. 96–98. Bobowski uzupełnił przekaz Chomętowskiego dwiema zwrotkami z Pieśni łysogórskich, tj. w 1–4 i 21–24 (podstawy źródłowe obu redakcji pieśni zaginęły).

<O ciało Boga żywego,

Jezu Chrysta niebieskiego,

Przymi od nas pozdrowienie,

Nad cię inego Boga nie>.

Bog Ociec i ty Syn jego,

Persona Ducha Świętego,

Wyście trzej Bóstwa jednego,

Boga w Trójcy jedynego.

Pozdrowion bądź, Jezu Chryste,

Wziąłeś ciało z Panny czystej,

Zbawienieś ludzkie naprawił,

Pannęś przy jej czci zostawił.

Pozdrowion bądź Zbawicielu,

Nasz miły Odkupicielu,

Krzyżowąś mąką nas zbawił,

Z mocy diabelskiej wybawił.

K tobie prorocy wołali,

Iż ciebie widzieć żądali,

A my ciebie już widzimy,

A przeto k tobie wołamy.

<Witaj wierne Boże Ciało,

łże się nam widzieć dało,

Tak jakoś na krzyżu pniało,

Jegdyś ten świat z jęctwa brało>.

Pozdrowienie twej krwie świętej,

Szczyć nas od śmierci przeklętej,

Daj nam szczęsne pobydlenie,

Po śmierci wieczne zbawienie.

Świętą krew twego człowieczstwa,

Któreś wziął z Maryjej panieństwa,

Odkupując nas chwalebnie,

Zbaw nas Chryste tak dostojnie.

Oczyści nasze sumnienie,

W ktorem niczej dobrego nie;

Żyw nas prze nasze zbawienie,

Daj nam wieczne ucieszenie.

Wołamy we dnie i w nocy,

Żądając twojej pomocy,

Szczyć nas od grzechu śmiertelnego,

Obron od wrogu złego.

Chwała bądź Bogu żywemu,

Tobie Synu jedynemu,

Miłemu Duchu Świętemu,

Bogu w Trójcy jedynemu. Amen.