II.14 Przydzi, Duchu Święty, k nam

w. 6 świco serdeczna — źródło światła dla serca, tj. ty, co oświecasz serca ludzkie.

w. 9 ochłodzeni — ochłodo; wyraz „ochłodzeni”, podobnie jak inne z tego samego typu słowotwórczego w w. 10–12 i 28–29 zachowują archaiczną końcówkę mianownika, biernika i wołacza l. poj. —i, powstałej ze ściągnięcia dawnego —sje.

w. 10 odpoczynieni — odpoczynek.

w. 11 w w (rdzeniu—w upale.

w. 12 pocieszeni — pocieszenie.

w. 14 wnętrzności — wnętrze.

w. 16 przez — bez.

w. 17 tak — tj. z samego siebie.

w. 24 rządzić — prowadzić.

w. 28 pomieskani — pobyt (na ziemi).

w. 29 zbawienne — przynoszące zbawienie.

II.15 Zawitaj k nam, Duchu Święty

Jest to polska przeróbka popularnej w średniowieczu aklamacji modlitewnej: Veni Sancte Spiritus, reple tuorum corda fidelium. (por. II.11). Pieśń ta znajduje się w druku: Baltazar Opeć, Żywot Pana Jezu Krysta, druk. Jan Haller, Kraków 1522, k. 177.

Poprzednie wydanie: M. Bobowski, Polskie pieśni katolickie, s. 156–157.

PIEŚŃ O ŚWIĘTYM DUCHU NA PROCESYJĄ

Zawitaj k nam, Duchu Święty,

Eacz dać dary, bądź sam przyjęty.

Mądrość, radę, rozumienie,

Mocność, lutość i umienie,

Bojaźń też ninie.

II.15 Zawitaj k nam, Duchu Święty

w. 4 lutość i umienie — miłosierdzie i rozum.

II.16 Duchu Świety, raczyż przyjdź k nam

Jest to najstarszy polski przekład znanego gymnu ku czci Ducha Świetego, przypisywanego benedyktynowi z Fuldy, Hrabanowi Maurowi (zm. 856): Veni Creator. Tekst z druku: Baltazar Opeć. Żywot PanaJezu Krysta, druk. Jan Haller, Kraków 1522, k. 177–177 verso.

Wydanie: M. Bobowski, Polskie pieśni katolickie, 8. 157.

VENI CREATOR <SPIRITUS>

Duchu Swiety, raczyż przyjdź k nam,

Dusze twych wiernych nawiedź sam.

Raczyż swą łaską napełnić

Serca, któreś raczył stworzyć.

Jenżeś rzeczon, Pocieszyciel,

Darów Boskich nadarzyciel,

Studnia żywa, ogień, miłość

I wszytka niebieska radość.

Siedmiorakie dary dawasz,

Ręką Boską ty sam władasz.

Co nam był Ociec obiecał,

Toś ty już miłosiernie dał.

Oświeciż nasze ciemności,

W serca nam nalej miłości.

Racz umocnić nasze ciało,

Abociem barzo struchlało.

Od nieprzyjaciela racz szczycić,

Pokoja swego użyczyć.

A sam racz chodzić przed nami,

Bociem pobłądziemy sami.

Daj nam wesołą zapłatę,

Byśmy mieli każdą cnotę.

Racz dać zgodę, miłowanie,

Oddal przeciwne gabanie.

Ukaż drogę Ojtca poznać

I Syna jego miłować,

Ciebie też, Ducha Świętego,

Wierzyć s nimi Boga jednego.

Chwała bądź Ojtcu żywemu

Iz Synem Duchu Świętemu,

Aby nam Syn przezeń poiłał,

Jak był przed tym obiecał. Amen.

II.16 Duchu Świety, raczyż przyjdź k nam

przed w. 1 — „Przyjdź, Duchu Święty”.

w. 5 jenżeś rzeczon — który jesteś nazwany.

w. 6 nadarzyciel — dawca,

w. 7 studnia — źródło.

w. 16 struchlało — osłabło.

w. 17 szczycić — bronić. .

w. 24 przeciwne gabanie — przykre napaści.

w. 25 Ojtca poznać — jak poznać Ojca.

w. 28 — (jak) wierzyć, że jesteś z nimi jednym Bogiem.

III. Kolędy

III.1 Zdrow bądź, królu anjelski

Jest to najstarsza znana kolęda polska, zapisana w rękopisie Biblioteki Załuskich, sygn. Lat.I.P.171 pochodzącym z biblioteki wikariuszy wiślickich. Tekst kolędy na k. 118 a, zapisany w kazaniu na Boże Narodzenie, opatrzonym datą 1424, magistra praskiego Szczekny, późniejszego spowiednika królowej Jadwigi. Pierwszy wydawca utworu, Aleksander Brückner, odnalazł ponadto dwie inne redakcje tej kolędy pochodzące z XV w.

Poprzednie wydanie: Kolędy polskie. Średniowiecze i wiek XVI oprać. J. Nowak–Dłużewski, S. Nieznanowski, M. Karplukówna, H. Kowalewicz, Z. Kozanow, t. I: Teksty, Warszawa 1966, s. 3–4.

Zdrów bądź, królu anjelski

K nam na świat w ciele przyszły,

Tyś za jisty Bog skryty,

W święte, czyste ciało wlity.

Zdrów bądź, Stworzycielu wszego stworzenia!

Narodził<e>ś się w ucierpienia

Prze swego luda zawinienia.

Zdrów bądź, Panie, od Panny

Jenż się narodził za niei

Zdrów bądź, Jezu Kryste, królu!

Racz przyjąci nasze chwałę,

Racz daci dobre skonanie

Prze twej Matki zasłużenie,

Abychom cię zawżdy chwalili,

Z tobą wiecznie królowali. Amen.