- •Spis treści
- •1.5 Mękę Bożą spominajmy 62
- •I. Geneza pieśni religijnych w językach narodowych
- •II. U źródeł pieśni religijnej w języku polskim
- •III. Społeczno–kulturowe uwarunkowania rozwoju średniowiecznej pieśni religijnej w języku polskim
- •IV. Główne formy gatunkowe średniowiecznej pieśni religijnej w języku polskim
- •V. Wersyfikacja I strofika
- •VI. Uwagi końcowe
- •VII. Zasady wydania
- •Nota bibliograficzna
- •Średniowieczna pieśń religijna polska Bogurodzica
- •Bogurodzica
- •Bogurodzica
- •I. Pieśni pasyjne
- •I.1 o, wszego świata wsztek lud
- •I.1 o, wszego świata wsztek lud
- •I.2. Jezus Chrystus, Bog człowiek, mądrość oćca swego
- •I.2. Jezus Chrystus, Bog człowiek, mądrość oćca swego
- •I.3. Jezusa Judasz przedał za pieniądze nędzne
- •I.3. Jezusa Judasz przedał za pieniądze nędzne
- •I.4 Bądź pozdrowion, Krzyżu Święty
- •1.4 Bądź pozdrowion, Krzyżu Święty
- •I.5. Mękę Bożą spominajmy
- •Pieśń o ostatnich słowach Pana Jezusa na krzyżu
- •1.5 Mękę Bożą spominajmy
- •1.6 Chwała, sława, wszelka cześć
- •I.6 Chwała, sława, wszelka cześć
- •1.8 Śmierć krystowę, śmierć swą zawżdy
- •1.8 Śmierć Krystowę, śmierć swą zawżdy
- •I.9 Krzyżu wierny I wyborny
- •1.9 Krzyżu wierny I wyborny
- •I.10 Idą królewskie proporce
- •Idą królewskie proporce,
- •I.10 Idą królewskie proporce
- •1.11 Wspominając Boże słowa
- •1.11 Wspominając Boże słowa
- •I.12 Daj nam, Chryste, wspomożenie
- •I.12 Daj nam, Chryste, wspomożenie
- •I.13 Płaczy dzisia, duszo wszelka
- •I.13 Płaczy dzisia, duszo wszelka
- •1.14 Wszechmogący nasz Panie, dziwnoś swój świat sprawił
- •1.14 Wszechmogący nasz Panie…
- •II. Pieśni Wielkanocne I o Duchu Świętym
- •II.1 Chrystus z martwych wstał jest
- •II.1 Chrystus z martwych wstał jest
- •II.1a Święty Stanisławie
- •II.1a Święty Stanisławie
- •II.1b Kryste nazaeeński
- •II.1b Kryste nazareński
- •II.1c Krystus już zmartwychwstał
- •II.1c Krystus już zmartwychwstał
- •II.1d Trzy Maryje poszły
- •II.1d Trzy Maryje poszły
- •II.1e Ukazał sie Maryje
- •Drugie wierszyki tejże noty
- •II.1e Ukazał sie Maryje
- •II.2 Przez twe święte z martwy wstanie
- •II.2 Przez twe święte z martwy wstanie
- •II.3 Wesoły nam dzień nastał
- •II.4 Bog wszechmogący…
- •II.5 z śmierci wstał ninie Chrystus Pan
- •II.5 z śmierci wstał ninie Chrystus Pan
- •II.6 Chrystus Pan dzisiaj z martwych wstał
- •II.6 Chrystus Pan dzisiaj z martwych wstał
- •II.7 Nasz Zbawiciel, Pan Bog wszechmogący
- •II.7 Nasz Zbawiciel, Pan Bog wszechmogący
- •II.8 Anjeli słodko śpiewali
- •II.8 Anjeli słodko śpiewali
- •II.9 Wesoły nam dzień nastał, Gdyż Zbawiciel/
- •II.9 Wesoły nam dzień nastał, Gdyż Zbawiciel/
- •II.10 Przydzi, dusze święty, k nam
- •II.10 Przydzi, dusze święty, k nam
- •II.11 Przydzi k nam święty dusze
- •II.11 Przydzi k nam święty dusze
- •II.12 Dusze święty, zawitaj k nam
- •II.12 Dusze święty, zawitaj k nam
- •II.13 Święty Dusze, zawitaj k nam
- •II.13 Święty Dusze, zawitaj k nam
- •II.14 Przydzi, Duchu Święty, k nam
- •II.14 Przydzi, Duchu Święty, k nam
- •II.15 Zawitaj k nam, Duchu Święty
- •II.15 Zawitaj k nam, Duchu Święty
- •II.16 Duchu Świety, raczyż przyjdź k nam
- •II.16 Duchu Świety, raczyż przyjdź k nam
- •III.1 Zdrow bądź, królu anjelski
- •III.1 Zdrow bądź, królu anjelski
- •III.2 Chrystus sie nam narodził
- •III.2 Chrystus sie nam narodził
- •III.4 Panna, Panna porodziła
- •III.4 Panna, Panna porodziła
- •III.5 Nuż wy, bielscy panowie
- •III.5 Nuż wy, bielscy panowie
- •III.6 Zstała się nam nowina
- •III.6 Zstała się nam nowina
- •III.7 Mesyjasz, wierny Chrystus nasz
- •III.10 Augustus kiedy krolował
- •III.7 Mesyjasz, wierny Chrystus nasz
- •III.8 Maryja, panno czysta
- •III.9 Jezu Chryste, nasza radość
- •III.9 Jezu Chryste, nasza radość
- •III.10 Augustus kiedy krolował
- •III.11 Dziękujmy wsztćcy
- •III.12 kiedy krol herod królował
- •III.12 kiedy krol herod królował
- •111.13 Dzięki już wszytcy oddajmy panu Bogu
- •III.14 Wesoły nam dzień nastał, Narodzenia
- •III.14 Wesoły nam dzień nastał, Narodzenia
- •III.15 Zdrów bądź, Jezu maluśki, jenżeś krol niebieski
- •III.15 Zdrów bądź, Jezu maluśki…
- •III.16 Dziecię namilejsze, proszę cie, nie płaczy
- •III.16 Dziecię namilejsze, proszę cie, nie płaczy
- •111.17 Z Bożego Naeodzenia
- •111.17 Z Bożego Naeodzenia
- •III.18 Dziecię sie nam narodziło
- •III.19 Kolęda się z alleluja zwadziła
- •III.19 Kolęda się z alleluja zwadziła
- •IV. Pieśni maryjne
- •IV.1 Maryja, czyste dziewice
- •IV.1 Maryja, czyste dziewice
- •IV. Z radości wam powiedam
- •IV. Z radości wam powiedam
- •IV.3 Mocne boskie tajemności
- •IV.3 Mocne boskie tajemności
- •IV.4 Posłuchajcie, bracia miła
- •IV.4 Posłuchajcie, bracia miła
- •IV.5 Posłał przez anjoły
- •IV.5 Posłał przez anjoły
- •IV.6 Zdrowaś, królewno wyborna
- •IV.6 Zdrowaś, królewno wyborna
- •IV.7 Pozdrowienie to jest pirwe
- •IV.7 Pozdrowienie to jest pirwe
- •IV. 8 o przenasławniejsza panno czysta
- •IV. 8 o przenasławniejsza panno czysta
- •IV.9 Zdrowaś, gwiazdo morska
- •IV.9 Zdrowaś, gwiazdo morska
- •IV.10 Krolewno niebieska
- •IV.10 Królewno niebieska
- •IV. 11 o Maryja, kwiatku panieński
- •IV. 11 o Maryja, kwiatku panieński
- •IV. 12 Anjeli słodko śpiewali
- •IV. 12 Anjeli słodko śpiewali
- •IV. 13 Maryja, panno szlachetna
- •IV. 13 Maryja, panno szlachetna
- •IV. 14 Kwiatek czysty, smutnego sierca
- •IV. 14 Kwiatek czysty, smutnego sierca
- •IV. 15 Nasze nadziejo pezemiła
- •IV. 15 Nasze nadziejo pezemiła
- •IV. 16 Anna, niewiasta niepłodna
- •IV. 16 Anna, niewiasta niepłodna
- •IV.17 Już się anjeli wiesielą
- •IV.17 Już się anjeli wiesielą
- •IV. 18 Cesarzowno wszech naświętsza
- •IV. 18 Cesarzowno wszech naświętsza
- •IV.19 Bądź wiesioła, panno czysta
- •IV.19 Bądź wiesioła, panno czysta
- •IV.20 Zdrowaś, gwiazdo morska, Święta Matko
- •IV.20 Zdrowaś, gwiazdo morska…
- •IV. 21 Archanjoła posłał
- •IV.21 Archanjoła posłał
- •IV.22 Zdrowaś od anjoła
- •IV.22 Zdrowaś od anjoła
- •IV.23 Którego świat, ziemia, morze
- •IV.23 Którego świat, ziemia, morze
- •IV. 24 Świebodność Boga Żywego
- •IV. 24 Świebodność Boga Żywego
- •V. Pieśni o świętych
- •V.1 Ach, krolu wieliki nasz
- •V.1 Ach, królu wieliki nasz
- •V.2 Doroto, cna dziewko czysta
- •V.2 Doroto, cna dziewko czysta
- •V.3 Chwała tobie, gospodynie
- •V.3 Chwała tobie, gospodynie
- •V.4 Wszechmogący Panie miły
- •V.4 Wszechmogący Panie miły
- •V.5 o nieskończona boska dobroci
- •V.5 o nieskończona boska dobroci
- •V.6 z pomocą cesarza tego
- •V.6 z pomocą cesarza tego
- •VI.1 Pirzwa kaźń tworca naszego
- •VI.1 Pirzwa kaźń twórca naszego
- •VI.2 Nie miej Boga jinego
- •VI.3 Słuchaj tego wszelika głowo
- •VI.3 Słuchaj tego wszelika głowo
- •VI.4 Mamy wszyćcy k temu się dziś brać
- •VI.4 Mamy wszyćcy k temu…
- •VI.5 o ciało Boga żywego
- •VI.5 o ciało Boga żywego
- •VI.6 Witaj, miły Jezu Kryste
- •VI.6 Witaj, miły Jezu Kryste
- •V1.7 Witaj, miłe, święte ciało
- •VI.7 Witaj, miłe, święte ciało
- •VI.8 Anjelski chlebie, powitaj
- •VI.8 Anjelski chlebie, powitaj
- •VI.9 Jezu, zbawicielu ludzki
- •VI.9 Jezu, zbawicielu ludzki
- •VI.10 Jasne Krystowo oblicze
- •VI.10 Jasne Krystowo oblicze
- •VI.11 Racz ukazać mieły Panie
- •VI.11 Racz ukazać mieły Panie
- •VI.12 Jezu miły, oto ja dziś
- •VI.12 Jezu miły, oto ja dziś
- •VI.17 Świata wszego stworzycielu
- •VI.17 Świata wszego stworzycielu
- •VI.18 Ma w to wierzyć człek wszelaki
- •VI.18 Ma w to wierzyć człek wszelaki
- •VII. Dodatek. Modlitwy pisane prozą rymowaną (Wybór)
- •VII.1 Panie miły, Boże mocny
- •VII.1 Panie miły, Boże mocny
- •VII.2 o Święty Krzyżu, bądź pozdrowion
- •VII.2 o Święty Krzyżu, bądź pozdrowion
- •VII.3 Przez twą, Naświętsza Panno Maria, pięć boleści
- •VII.3 Przez twą, Naświętsza Panno Maria, pięć boleści
- •VII.4 Maryja, Matko Boża, Panno miłościwa
- •VII.4 Maryja, Matko Boża, Panno miłościwa
- •VII.5 Pozdrowiony badźcie wszytki narozkoszniejsze
- •VII.5 Pozdrowiony badźcie wszytki narozkoszniejsze
III.16 Dziecię namilejsze, proszę cie, nie płaczy
w. 18 aby — abyś.
w. 24 wielmi — bardzo; zimy barzo ostrej — jest to pierwsza znana wzmianka w polskim tekście kolędowym świadcząca o „polonizowaniu” Bożego Narodzenia, tzn. przenoszeniu ze scenerii południowej (ciepłej) wydarzeń betlejemskich w zimowy klimat polski. Zabieg ten będzie szeroko stosowany w polskich pastorałkach XVII w. .
w. 29 prze — przez.
w. 32 oczekiawając — oczekując.
w. 43 odyć — odejść.
w. 47 zakusić — skosztować; zlać mieć (złacnieó) — stać się i łaknącym , zgłodnieć.
w. 49 odydzież — odejdziesz.
w. 55 nikakie — nijak, w żaden s posób.
w. 62 oblicznośó — oblicze, obecność
111.17 Z Bożego Naeodzenia
Jest to rozszerzona parafraza łacińskiej kolędy In nalali Domini Tekst z druku Baltazar Opeć, Żywot Pana Jezu Krysta, druk. Hieronim Wietor, Kraków 1522, k. 14–14 verso. W edycji niniejszej rozwija się refren, który w pierwodruku występuje niekonsekwentnie.
Poprzednie wydanie: Kolędy polskie, s. 31–33.
Z Bożego Narodzenia
Anjeli sie weselą,
Radując sie śpiewają,
Jednego Boga chwalą:
Panna Boga poczęła,
Krystusa porodziła,
Panna nieporuszona.
Dzieciątko w jasłkach leży,
Z kwapienim sie pośpieszmy,
Wszytcy mu chwałę dajmy
I z anjoły śpiewajmy:
Panna Boga poczęła,
Krystusa porodziła,
Panna niepokalona.
Panny nie opuszczajcie,
Z Synem ją pozdrawiajcie,
Mali przed nią padajcie,
Krysta króla uznajcie:
Panna Boga poczęła,
Krystusa porodziła,
Panną czystą została.
Pastyrze tam bieżeli
Prawdę słowa uznali^
Dzieciątku chwałę dali,
Głosem wielkim wołali:
Panna Boga poczęła,
Krystusa porodziła,
Panna niepokalona.
Dziecię piersi panieńskich
Pożywa z nieba pełnych,
Jego chwalą anjeli,
A Józef piastuje ji:
Panna Boga poczęła,
Krystusa porodziła,
Panna niepokalona.
Dzieciątko obrzazano,
Naświętszą krew przelano,
Łzami sie oblewano,
Jezus mu imię dano:
Panna Boga poczęła,
Krystusa porodziła,
Panna niepokalona.
Trzej Królowie poznali,
Gwiazdy naśladowali,
W Jeruzalem pytali,
W Betlejem go naleźli:
Panna Boga poczęła,
Krystusa porodziła,
Panna niepokalona.
Na drodze rozmawiali
Tak ty wielmożne rzeczy:
Gwiazdo — ty nasz wódz pewny,
Dowiedź nas w dom królewski:
Panna Boga poczęła,
Krystusa porodziła,
Panna niepokalona.
Uźrzeli tam w Betlejem,
Gwiazda stała nad domem.
Królowie sie radują,
Panu Bogu dziękują:
Panna Boga poczęła,
Krystusa porodziła,
Panna niepokalona.
Przyjechawszy, w dom weszli,
Dzieciątku chwałę dali,
Dary ofiarowali,
Maryją pozdrawiali:
Panna Boga poczęła,
Krystusa porodziła,
Panna niepokalona.
Trzej Królowie, pogani,
Pana Jezusa z dary
Chwalą, klęcząc kolany,
Bogiem go być wyznali:
Panna Boga poczęła,
Krystusa porodziła,
Panna niepokalona.
Po czterdzieści dni potym
Powstała z onej szopy
Panna z Synaczkiem swoim,
Z Panem Jezusem słodkim:
Panna Boga poczęła,
Krystusa porodziła,
Panna niepokalona.
W Betlejem jest narodzon,
W Jeruzalem doniesion.
Bogu tam ofiarowan,
Symeonowi podań:
Panna Boga poczęła,
Krystusa porodziła,
Panna niepokalona.
Do Ejiptu uciekał,
Do siedmi lat tam mieszkał,
Bo–ć Herod zabić go chciał
I dziatki pobić kazał:
Panna Boga poczęła,
Krystusa porodziła,
Panna niepokalona.
Panie Jezu nasłodszy,
Żywot i pokarm duszny,
Racz nam odpuścić grzechy,
Domieść nas wiecznej chwały:
Panna Boga poczęła,
Krystusa porodziła,
Panna niepokalona.
Tobie bądź cześć królewska,
Chwała i modła Boska,
Królujesz z Bogiem Ojcem,
Zagrzewa cie woł z osłem:
Panna Boga poczęła,
Krystusa porodziła,
Panna niepokalona.
Kto sie tu z Krystem złączy,
Iż go z anjoły chwali,
Takiego Panna rządzi,
Wiecznej chwały domieści:
Panna Boga poczęła,
Krystusa porodziła,
Panna niepokalona.
