IV.21 Archanjoła posłał

w. 16 pyszne — pysznych.

w. 18 powyższone — wywyższone, pyszne.

w. 22 precz wyprząta — wszystko wysprząta (uprzątnie).

w. 29 Zakonu Starego — Starego Prawa (Testamentu).

w. 38 cielny — cielesny.

w. 40 — jeśli tylko zgodzisz się.

IV.22 Zdrowaś od anjoła

Pieśń zapisana na ostatniej karcie druku Stanisława Zaborowskiego Ortographia seu modus reete scribendi et legendi polonicum idiotna guam utillssimus, druk. Hieronim Wietor, Kraków 1526.

Utwór wydał w pisowni oryginalnej F. Kop er a, Spis druków epoki jagiellońskiej w zbiorze Emeryka hr. CzapsMego, Kraków 1900, s.107. Wydawca ustala chronologię zabytku na pierwszą połowę XVI w.

Zdrowaś od anjoła

Pozdrowienie wzięła,

Jezusaś poczęła.

O Panno [Maryja] wybrana,

Od wieku przejrzana,

Tyś nasza obrona.

O Panno łaskawa

Twe oczy na nas ji obróci,

Boś Matką dobroci.

Pełna jeś miłości,

Oddal od nas złości,

Pomnóż cnotliwoś<ci>.

Owoceś nam dała,

Jen jest świętych chwała,

Nam grzesznym obrona.

B<ł>ogosławion będzie,

Który chwalić będzie,

Wiecznej chwały do<j>dzie.

Byśmy s tobą byli

Daj to, Kryste miły,

S Matką cię chwalili.

Kryste krzyżowany,

Przez twe święte rany

Zbaw nas, krześcijany.

O Panno Maryja! <. . .>

IV.22 Zdrowaś od anjoła

w. 4 [Maryja] — wyraz zbędny

w. 8 Zdaje się, że pierwotnie było tu: „na nas ji obróci”, tj. Jezusa, którego imię wspomniano w wierszu 3; przepisywacz dodał „twe oczy”, a nie usunął „ji”.

IV.23 Którego świat, ziemia, morze

Przekład łacińskiego hymnu ułożonego przez biskupa z Poitiers, Wenancjusza Fortunata. Tekst łaciński, podzielony na dwie części, włączono w bliżej nieznanych okolicznościach jako hymny do godzinek o Matce Boskiej (zob. Wstąp, s. XLIV). Tekst polski nieznanego tłumacza znajduje się w rękopiśmiennym Modlitewniku Gasztolda z 1528 r. (mylnie nazywanym Modlitewnikiem Zygmunta Starego), znajdującym się w Bibliotece Uniwersyteckiej w Monachium.

Utwór wydał z własnego odpisu Jan Hanusz, O książce do nabożeństwa króla Zygmunta I w rękopisie monachijskim, Rozprawy Akademii Umiejętności, Wydział Filologiczny, t. XI, Kraków 1884, s. 22–23 i 28. Następny wydawca, M. Bobowski, Polskie pieśni katolickie, s. 122–123, przedrukował dwa hymny godzinkowe jako jeden utwór. Podstawą niniejszej transkrypcji jest transliteracja Hanusza.

Którego świat, ziemia, morze

Dostojnie chwalić nie może,,

Mając wszytko w szwem rządzeniu

Zachowań w Maryjej zamknieniu.

Któremu miesiąc <i> gwiazdy,

Słońce służy, żywot kożdy,

Pełny niebieskiej miłości,

Noszą panieńskie wnętrzności.

O Matko b<ł>ogosławiona,

Jakoś ty barzo dostojna,

Iż on, który wszytko stworzył,

W twym się żywocie zatworzył.

Od aniołaś przeżegnana,

Duchem Świątym napełniona,

Przez ciechmy juże oglądali,

Kogośmy dawno żądali.

<O> nachwalebniejsza pani,

Powysszona nad gwiazdami,

Przez kogóż stworzona była,

Tegoż swym mlekiem karmiła.

Co Jewa smętna straciła,

Tyś przez Syna naprawiła;

Okriemeś sie w niebie zstała,

Izby grzeszne k sobie brała.

Ty jeś uliczka królewska,

Najasniejsza brona rajska,

Wszytcy jej ludzie śpiewajcie,

Bo od niej zbawienie macie.

O Maria, Matko miłości

I Matko wszystkiej lutości,

Od nieprzyjaciół nas strzeży

A w godzinie śmierci przyjmi!

Maria, Panno nad pannami,

Raczże sie modlić za nami,

By nam Syna uśmierzyła,

Grzechom odpuszczenie uprosiła.

Chwała tobie Królewicze,

Narodzony z cnej dziewice,

Z Ojcem społu z Duchem Świątym,

Wiecznie i na wiek<i> wieków.