IV.7 Pozdrowienie to jest pirwe

Pieśń o siedmiu radościach N. M. Panny nieznanego autora z XV w. Utwór wydał W. Chomętowski nie podając bliższych wiadomości o czasie, powstania rękopisu, ani też jego sygnatury.

Wydanie: W. Chomętowski, Zabytki języka polskiego w XV w. w rękopismaeh Biblioteki Ordynacji Krasińskich, Sprawozdania Komisji Językowej Ak. Um., t. I: 1880, s. 147 (w pisowni oryginalnej).

Pozdrowienie to jest pirwe

Od anjoła wiełmi miłe;

Tamoś miała rozum wielki,

Poznawać to człowiek wszelki.

Mowiła–ć z <n>im z pokorności,

Chcąc dostać Boskiej miłości,

Rzeknąc <z> zmysłu roztropnego:

„Stani mi się podług słowa twego”.

Wtoreś tam wesele miała,

Gdyś Syna porodziła.

Trzecie było twe wesele

Od Trzech Krolow nawiedzienie.

Czwarte jest wesela twego

Po śmierci Syna twojego,

Któryć rzekł przystąpiwszy:

„Zdrowaś, panno, porodziwszy”.

Piąteś ty wesele miała,

Gdy <jeś> Syna zoglądała,

Bóstwo swoje ukazując,

Prze tobą w niebo wstępując.

Szóste jest wesela twego,

Gdyć zesłał Ducha Świętego;

Dostałać tam wiel<k>iej chwały

Miedzy jego apostoły.

Siodmaż radość była twoja,

Gdy tobie rzekł: „Matko miła,

Pójdź wybrana <w> wieczną światłość,

Będziesz mieć bez końca radość”.

Przez twe, Panno, siedm radości

Zbaw nas smutku i żałości

Mniejszych i też wiecznych,

Nie zapominaj nas swych sług grzesznych.

A którzy ciebie wzywają,

Raczy być przy ich skonaniu.

Racz być z nami czasu tego

Nie daj widzieć wrogu złego,

Przy śmierci dobre skonanie,

A potem wieczne wesele. Amen.

IV.7 Pozdrowienie to jest pirwe

w. 1 pirwe — pierwsze, tj. pierwsza radość; utwór poświęcony jest siedmiu radościom N. M. Panny, zgodnie z średniowiecznym systemem dewocyjnym (por. siedem boleści N. M. P.).

w. 2 wielmi — bardzo.

w. 4 poznawać — poznaje.

w. 8 stani — niech się stanie.

w. 12 nawiedzienie — odwiedziny.

w. 16 porodziwszy — tj. która mnie zrodziłaś.

w. 18 <jeś> […] zoglądała — oglądała (czas zaprzeszły).

w. 20 prze — przed.

W. 23 dostałać — dostąpiłaś,

w. 36 wrogu — wroga.

IV. 8 o przenasławniejsza panno czysta

Pieśń nieznanego autora z drugiej połowy XV w. Utwór wydał z bliżej nieopisanego źródła W. A. Maciej owski, Pamiętniki o dziejach, piśmiennictwie i prawodawstwie Słowian, t. II, 8. 373–375; podział na wersy pochodzi od Maciejowskiego.

O przenasławniejsza Panno czysta,

Tyś porodziła Pana Jezu Chrysta.

Nad anjoły Panno jesteś powyższona,

Matką Bożą zrządzona,

Z Ducha Świętego

I na wieki wieczne przeżegnana

Dla płodu twego przenaszlachetniejszego.

Pirwej, niźliś stworzona, ty jeś w bóstwie była

I w świątości jesteś ji nosiła;

Ty jeś błogosławiona, kiedyś ji nosiła,

Przenaświętsza, gdyś porodziła człowieka

I Odkupiciela

I Zbawiciela,

Obiecanego nam w Bóstwie od wieka.

O dziwne zrządzenie Boga wszechmocnego.

Jen jest Stworzyciel stworzenia wszelkiego;

Raczył ciało wziąci z ciebie, panno czysta,

Któregoś była Bóstwa ista

Ty sama, kiedyś uwierzyła,

Kiedyś porodziła

Syna twego, Pana Jezu Chrysta.

O królewno niebieska, nade wszystki świętsza,

Od Świętej Trójcy jesteś uwielbiona,

Od niebieskiej rzyszy jesteś oświecona,

Nadziejo zbawienia naszego jena,

Matka miłościwa.

Matko łaski pełna,

Prosi za nami swego miłego Syna.

O anjelska pani, Panno nad pannami,

Zorzo wszej jasności, racz się modlić za nami,

Bychom na tym świecie Bożą łaskę mieli,

Przy naszej śmierci ciebie widzieli,

Widząc cię, weseli byli,

Twą, Panno, pomoc mieli,

A po śmierci wieczną radość odzierżeli.