III.12 kiedy krol herod królował

w. 1 Herod I Wielki (37–4 p.n.e.) — król Judei,

w. 5 mędrcy — trzej magowie (królowie),

w. 13 jemu modlić — oddać mu cześć.

w. 19 zmueil bardzo — bardzo zasmucił.

W. 21 biskup — tu: arcykapłan żydowBM.

w. 22 licemiermk — faryzeusz, członek ortodoksyjnego stronnictwa w Judei.

w. 26 iście — naprawdę, zaiste.

w. 28 Micheasz — prorok izraelski; mowa o biblijnej księdze Proroctwo Mieheasza V, 2.

w. 29 osobnie — osobno, pojedynczo.

w. 35 Betlehem (Betlejem) — miasto odległe od Jerozolimy 8 km w kierunku południowym.

w. 38 wiedzenie — wiadomość.

w. 69 abyśmy—6 prawie — abyśmy ci naprawdę.

111.13 Dzięki już wszytcy oddajmy panu Bogu

Jest, to przekład sekwencji Grates nunc omnes (por. III. 11). Tekst w druku: Baltazar Opeć Żywot Pana Jezu Krysta druk Jan Haller, Kraków 1522, k. 16 verso — 17.

Poprzednie wydanie: Kolędy polskie, s. 23–24.

Dzięki już wszytcy oddajmy Panu Bogu,

Który dziś przez swe narodzenie

Od nas oddalił wsze dyjabelskiej mocy panowanie.

Temu musimy śpiewać z anjoły słodkości:

Zawżdy chwała na wysokości.

III.14 Wesoły nam dzień nastał, Narodzenia

Jest to przekład łacińskiej kolędy Dies est laetitiae, występującej w rękopisach już w początkach XV w. Tekst w druku.: Baltazar Opeć, Żywot Pana Jezu Krysta, druk. Hieronim Wietor, Kraków 1522, k. 11 verso — 12.

Poprzednie wydanie: Kolędy polskie, s. 24–26.

Wesoły nam dzień nastał,

Narodzenia Bożego

Z żywota panieńskiego

Dla zbawienia ludskiego.

Dziecię to wielmi dziwne,

A wszytko lubieźliwe,

A to w człowieczeństwie,

Ale niedomnimane,

Ani też wymówione,

A to w swoim Bóstwie.

Syn sie Boży narodził

Z dziewice przeczystej

Jako róża i lilija,

Z panieństwa Maryjej.

Od wieków narodzony,

Z Panny czystej sie narodził

Zbawiciel wszytkiego;

Piersiami panieńskimi

Dawa pokarm niebieski

Od wieków dawnemu.

Córka, Matka Ojcowi,

Ociec jej Synaczkiem,

Dziw to jest niesłychany,

Bog się zstał człowiekiem;

Niebo i ziemię pełni,

Wżdy nie jest ogarniony

Dla swej wielmożności,

Który nie był widomy,

Jako Pan wszytkiej chwały

Zstał sie służebnikiem.

W poł nocy sie narodził,

Jen słońce oświecił,

Miedzy wołem i osłem

W jasłkach sie położył;

Niebo wszytko stanowił,

Gdy potym w niebo wstąpił,

Grom, łyskanie spuszcza

Ten rękoma powity.

Zstał sie dzisia płaczliwy,

Wesele anjelskie.

Anjoł jasny k pastyrzom

Czującym przemówił:

„Wesele wam powiedam,

Iż sie kroi narodził;

Do Betlejem pobieżcie,

W pieluszkach go uźrzycie,

Zbawiciela świata”.

Chwała na wysokości

A pokój dobrej wolej

Ziemskiej pokorności.

Jak słońce śkła nie kazi,

Gdy promienie puszcza,

Tako Boskie rodzenie

Panieństwa nie rusza.

Przedtym, niźli rodziła,

I potym panną była

We wszytkiej całości.

O szczęsne narodzenie,

Piersi niepokalone

Jezusa karmiły.

Bogu cześć, chwałę dajmy

Wszytcy krześcijani

Z narodzenia świętego

Króla niebieskiego.

Który wszytek świat stworzył,

Tak sie dziś upokorzył:

W jasłkach położony,

Bekami panieńskimi

W pieluszkach uwiniony,

Zstał sie dla nas winny.

O miłości wielika

Króla niebieskiego,

Aby sługę wybawił,

Zstąpił z stolca swego.

Anjeli sie radują,

Pokój ludziom dawają,

Wesele śpiewają.

Panna Syna powiła,

Ta nowina nie była,

W panieństwie została.

Jezus nasz miłościwy,

Dzieciątko maluśkie,

Nadzieja nasza w tobie

I zbawienie wszelkie,

Pokornie cie prosimy:

Odpuść, cośmy zgrzeszyli,

Nie daj zaginąci,

Daj nam dobre skonanie

I szczęsne pobydlenie,

Wieczne radowanie.

Panno czysta, Maryja,

Matko miłościwa,

K tobie dzisia wołamy,

Nabożnie śpiewamy:

Wejrzy na lud płaczliwy,

Uśmierz złosne pogany,

Gniew Boży nad nami.

Przez twoje porodzenie,

Daj nam wieczne zbawienie,

Rzeczmy wszytcy Amen.