III.4 Panna, Panna porodziła

Kolęda należąca, do tzw. Rotuły koledowej, tj. zbiorku łacińskich i polskich pieśni na Boże Narodzenie powstałego w połowie XVw. Polskie teksty rotuł wydał po raz pierwszy W. Serdyński, Trzy zabytki języka polskiego z drugiej polowy XV wieku, Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności, t. I, Kraków 1880, s. 156–158. Poniższa kolęda należy więc do Pierwszej rotuły kolędowej; rkps Biblioteki PAN w Krakowie, sygn. 1578.

Poprzednie wydanie: Kolędy polskie, s. 14.

Panna, Panna porodziła,

Panna, Panna, Zbawiciela,

Stworzyciela, Pana naszego

<Z> miłego Ducha Świętego.

W<e>selmy się dzisia ninie,

Bo przez jego narodzenie

Mamy zbawienie.

III.4 Panna, Panna porodziła

w. 1 Możliwa koniektura: „Panna Pana porodziła”

III.5 Nuż wy, bielscy panowie

Jest to tzw. Druga rotuła kolędowa (por III 4.)

Poprzednie wydanie: Kolędy polskie, s. 15.

Nuż wy, bielscy panowie,

Panny, panie, żaczkowie,

Dajcie Bogu chwałę za to,

Za to, za to, to, to, to, to,

Iż się narodził.

Narodził się z dziewice

Ka człowiecze oblicze,

Dajcie Bogu chwałę za to,

<Za to, za to>, to, to, to, <to>,

Iż <się> narodził etc.

III.5 Nuż wy, bielscy panowie

Inna redakcja tej kolędy pochodzi z rękopiśmienego zapisu z pierwszej połowy XVI w. Na karcie tytułowej inkunabułu: Nicolaus de Hanapis, Biblia pauperum [Strasburg, Io, Prüss] 1490, przechowywanego w Bibliotece Prowincji OO. Bernardynów w Krakowie, sygn. 12.

Nuż wy, dębscy panowie,

Panny, panie i wdowy,

Dajci<e> falę Bogu za to,

Za to, za to, za to, za to.

Iż się narodził.

Nuż wy, kapłani „i żacy,

Matki Bożej śpiewacy,

Dajcie falę Bogu za to,

Za to, za to, za to, za to,

Iż się narodził.

Nuż wy, starszy i baby,

Co macie wielkie brody,

<Dajcie falę Bogu za to,

Za to, za to, za to, za to,

Iż się narodził>.

Wydanie: W. Wydra, Teksty kolędowe z pierwszej połowy w. XVI zapisane w inkunabule bernardynów krakowskich, «Pamiętnik Literacki* E. LXIX: 1978, z. 3, s. 168.

w. 1 nuż — dalej; bielski — przymiotnik od bliżej niezidentyfikowanej miejscowości. Określenia „bielski”, jak i „dębski” z redakcji bernardyńskiej świadczą, że kolęda należała do repertuaru ludowych gier bożonarodzeniowych, wykonywanych podczas jasełek.

w. 4, za to — są to tzw. echolalia, tj. powtórzenia jednakowych zespołów zgłoskowych, stosowane w ludowych przyśpiewkach,

w. 6 z dziewice — z dziewicy.

III.6 Zstała się nam nowina

Jest yto tzw. Trzecia rotuła kolędowa (por. III.4)

Poprzednie wydanie: Kolędy polskie, s. 16.

Zstała się nam nowina,

Nigdy taka nie była,

Maryja Syna powiła,

Panieństwa nie straciła

A wżdy Panną została

I Matką Jezu Chrysta,

Króla niebieskiego.

O Matko miłościwa,

Bądź wsz<y>tkiem lutościwa,

Proś za, nami Syna twego,

Króla niebieskiego,

Aby nas tam domieścił

Do przybytku swojego,

Króla niebieskiego.

III.6 Zstała się nam nowina

w. 9 wsztyytkiem lutościwa — wszystkim litościwa.

w. 12 domieścić — doprowadzić do miejsca.

III.7 Mesyjasz, wierny Chrystus nasz

Jest to tzw. Czwarta rotuła kolędowa (por. III.4).

Poprzednie wydanie: Kolędy polskie, s. 17.

Mesyjasz, wierny Chrystus nasz,

Objawił—ci nam już swój czas,

Eja, eja, swego narodzenia.

Wierz, człowiecze chrześcijański,

Narodził się nazareński

Eja, eja, w jego narodzenie.

Uznał—ci woł a i osieł,

Iż nam <się> narodził Pan,

Eja, eja, jego narodzenie.

Anjoł pastucham objawił,

Osieł i woł jest ji falił,

Eja, eja, Boże narodzenie.

Trzej Krolewie przyjechali,

Dary mu ofierowali,

Eja, eja, jego narodzeniu.