1. Мәтінді мәнерлеп оқыңыз

2. Мәтінді мазмұндаңыз

3. Мәтін бойынша 5 сұрақ құрастырыңыз

4. Берілген сөйлемге синтаксистік талдау жасаңыз: Ауа ылғалдығы аса үлкен болғанда электр тәжінен болатын ысрапты шектеу үшін Қазақстанда бұл қуат 500 кВ-қа ауыстырылады.

5. Берілген сөздерге морфологиялық талдау жасаңыз: қуат, аса үлкен

№17-билетке қосымша

Оңтүстік жүйе

Оңтүстік жүйеде электр қуаты жетіспейді, бұл жүйе кернеуі 500 кВ желі арқылы электр қуатын Солтүстік жүйеден және оңтүстік Азия республикаларының қуат жеткізу жүйелерінен алады. Одан соң Бішкек арқылы және Ташкент электр қуатын алады.

500 кВт–тық желі болашақ оңтүстік аймақ желісінің орталығы Шығанақты Алматы қосады. Шығанақ Балқаш көлінің батыс жағында тұр. Алматыдан басқа 500 кВ жоғары вольтты желі Қазақстанның оңтүстік шетімен батысқа тартылған және оны Бішкек арқылы Қырғызстанмен және Жамбыл мен Шымкент арқылы Өзбекстанмен байланыстырады. Шымкенттен бұл желі оңтүстікке әрі Ташкентке жалғасып кетеді.

Оңтүстік - Шығыста кернеуі 220 кВ жүйе Талдықорғанды Алматымен қосады. Оңтүстік Батыста 220 кВ-тық желі Шымкент пен Жамбылдан тартылып Кентауға дейін және одан әрі Қызылорда арқылы Аралға дейін ұласып жатады. Бұл жолда кернеуі 220 кВ торап әртүрлі орталықтарды электр қуатымен қамдайды. Сол жүйе 500 кВ-тық тораппен қатарлас істейді, ол Ағадырдан Шығанаққа дейін жоғары вольттық желіні бір тізбекке қосады және одан оңтүстікке қарай Шу арқылы әріден келетін 220 кВ-тық Қырғызстан торабымен жалғасып кетеді. Соңғы жүйенің Шығыс - Батыс бағытында 500 кВ жүйемен мықты байланысы бар. Бұл дегеніміз республиканың электрмен қамтылмаған бірде бір елеулі мекені жоқ екенін байқатады.

Мәтінмен жұмыс:

1. Мәтінді мәнерлеп оқыңыз

2. Мәтінді мазмұндаңыз

3. Мәтін бойынша 5 сұрақ құрастырыңыз

4. Берілген сөйлемге синтаксистік талдау жасаңыз: Шығанақ Балхаш көлінің батыс жағында тұр.

5. Берілген сөздерге морфологиялық талдау жасаңыз: қамтылмаған, Балқаш көлінің

№18-билетке қосымша

Кіші өзендердің энергетикалық мүмкіншілігін пайдалану

Соғыс алдында және соғыстан кейінгі жылдары Қазақстанда кіші су электр стансаларды салу айтарлықтай қарқынды жүргізілді. Бірақ 60 – жылдардан бастап кіші су энергетика қисынсыз ұмытылды. Энергетика дамуы ірі электр стансаларды салуға бағытталды және барлық электр тұтынушыларды (ауыл ел мекендерін қоса) электрмен қамдау іс жүзінде электр жеткізу тораптары-нан болды. Ауыл электр тұтынушыларына жеңілдетілген тариф кіші СЭС – ды экономикалық тиімді емес нысаң етті.

Қазіргі кезде Қазақстанның кіші өзендерінің мүмкін су энергетикалық қорлары 96 млрд. кВт. сағ. (кіші СЭС қуаты 30 МВт - қа дейін), оның ішінде пайдалануға экономикалық тиімдісі 20 млрд. кВт. сағ. Бұл мүмкіндіктің негізгі бөлігі (90% - тейі дерлік) Шығыс Қазақстан, Алматы, Талдықорған, Оңтусік Қазақстан және Жамбыл облыстарына жатады. 2.2.5 – 2.2.9 – кестелер мен сүлбелерде көрсетілген облыстардың өзендері бойынша болашақты кіші СЭС – дың негізгі энергетикалық көрсеткіштері келтірілген. Кіші СЭС – ы үшін қондырылған қуаттың 1 кВт – на меншікті қаржы жұмсау шамамен 2000 АҚШ долл., бұл оларды салудың коммерциялық тиімділігін қамтамасыз етеді. Әрбір жеке СЭС – ның нақты құнын институт “Алматыгидропроект” жобалық зерттеу нәтіжесінде анықтайды, ол өз күшімен және субподрядтік мекемелерді қатынастырып су энергетика және су шаруашылық нысандарын кешенді жобалау және инженерлік зерттеулірді қоса жасайды. “Алматы – гидропроект ” институты “Гидропроект ” Ассоциациясына кіреді, кіші СЭС үшін жабдық жасау туралы ақпарлары бар, сукүштік жобдық жасаушы және жеткізушілермен (ЛМЗ, “Электросила”, “Уралэлектро - тяжмаш”және басқалар) тікелей байланыс жасайды, жабдықты сатып алу үшін делдалдық қызмет істейді.

Мәтінмен жұмыс: