Математика. Практикум. Учебное пособие для студентов 1-го курса направления 08.03.01 - «Строительство»
.pdfПример: |
|
|
||
y = x4 ; y′ = 4x3 ; y′′ = (4x3 )′ = 12x2 ; y′′′ = 24x; y(4) |
= 24; y(5) = 0 ; |
|
||
y = ekx ; y′ = kekx ; y′′ = k 2ekx ; y′′′ = k 3ekx ;...; y(n) |
= k nekx . |
|
||
Для дифференцируемых функций u и v: |
|
|
||
(u +v)(n) =u(n) +v(n) ; |
|
|
||
(u v)( n) = u(n) v +nu( n−1) v′+ |
n(n −1) |
u( n−2) v′′+... +u v( n) |
– |
|
|
||||
2! |
|
|
|
|
формула Лейбница.
Дифференциал второго порядка:
d 2 y = d (dy) = ( f ′(x)dx)′dx = f ′′(x)(dx)2 = d 2 y = f ′′(x)dx2 ,
(dx)2 = dx2 ;
d n x = f (n) dxn – дифференциал n-го порядка.
Интервалы монотонности. Признаки экстремума
Функция f (x) называется возрастающей в некотором интервале,
если для любых x1 и x2 из этого интервала из неравенства x2 > x1
следует неравенство f (x2 ) > f (x1 ) . Функция f (x) называется убывающей, если для любых x1 и x2 из этого интервала из неравенства
x2 > x1 следует неравенство f (x2 ) < f (x1 ) . |
|
|
Экстремумы функции |
|
|
Функция f (x) имеет в точке x0 максимум, если f (x0 ) > f (x0 + |
x) , |
|
где x – достаточно малая величина. Функция f (x) имеет в т. |
x0 |
|
минимум, если f (x0 ) < f (x0 + |
x) . |
|
Если в точке x0 функция |
f (x) имеет максимум или минимум, то в |
|
этой точке имеется экстремум. |
|
|
Необходимое условие экстремума. Если существует конечная производная, то по теореме Ферма f '(x) = 0 в точке экстремума.
Экстремумы необходимо искать в тех точках, где f’(x)=0 или не существует. Такие точки называются стационарными (критическими).
Первый достаточный признак экстремума
Пусть точка x0 является критической для f (x) , а f (x)
непрерывна и дифференцируема во всех точках некоторого интервала, содержащего эту точку (за исключением, возможно, самой точки x0 ).
71
Тогда возможно: |
|
|
|
|
1. |
f ′(x) > 0 |
при x < x0 и |
f ′(x) < 0 при |
x > x0 , то |
есть производная при переходе через точку x0 |
меняет знак с «+» на «– |
|||
». Тогда при |
x < x0 f (x) |
возрастает, а |
при x > x0 |
(в данном |
интервале) убывает, значит, значение f(x0) будет наибольшим – в точке
x0 f (x) имеет максимум. |
|
|
|
|
|
2. |
f ′(x) < 0 при x < x0 , |
f ′(x) > 0 |
при x > x0 , то есть |
||
производная при переходе через точку |
x0 |
меняет знак с «–» на «+», в |
|||
точке x0 будет минимум. |
|
|
|
|
|
3. |
f (x) не меняет знак при переходе через точку x0 . |
||||
Тогда f (x) либо возрастает, либо убывает, экстремума нет. |
|||||
|
Второй достаточный признак экстремума |
||||
Пусть x0 |
– критическая точка и |
f '(x0 ) = 0 , |
f (x) имеет вторую |
||
производную в интервале и в самой точке x0 . Тогда, |
если f ′′(x0 ) < 0 |
||||
то в точке x0 |
максимум, если f ′′(x0 ) > 0 , то в точке x0 |
минимум. |
|||
Наибольшее и наименьшее значения функции на отрезке |
|||||
Если f (x) |
непрерывна на отрезке [a;b], то на этом отрезке всегда |
||||
имеются точки, в которых она принимает наибольшее и наименьшее значения. Этих значений f (x) достигает или в критических точках или на концах отрезка.
Чтобы определить наибольшее и наименьшее значения f (x) на отрезке, необходимо:
1.Определить критические точки, принадлежащие [a;b].
2.Вычислить значение функции в этих критических точках и на концах отрезка.
3.Выбрать наибольшее и наименьшее значения из полученных
чисел.
Выпуклость и вогнутость. Точки перегиба
Дуги кривой, называют выпуклыми на интервале (a;b) , если они лежат ниже касательной, проведенной в любой точке (a;b). Дуги кривой называют вогнутыми на интервале (b;c), если они лежат выше касательных. Интервалы, в которых кривая выпуклая, определяются из неравенства f ′′(x) < 0 , а интервалы, в которых кривая вогнутая – из
неравенства f ′′(x) > 0 .
72
Точка перегиба – точка, отделяющая ее выпуклую дугу от вогнутой. Точки перегиба следует искать среди точек, в которых f ′′(x) = 0 или не существует.
При x = x0 перегиб будет в том случае, когда при переходе через эту точку f’’(x) меняет знак.
Асимптоты графика функции
Прямая l называется асимптотой кривой, если расстояние d от переменной точки M кривой до этой прямой при удалении точки М в бесконечность (от начала координат) стремится к нулю.
Различают вертикальные и наклонные асимптоты.
Кривая имеет вертикальную асимптоту x=a, если lim f ( x) = ±∞ .
x →a
Необходимо отыскать те значения аргумента, при которых f(x) неограниченно возрастает.
|
Наклонные |
асимптоты |
|
ищем |
в |
виде |
|
y = kx + b , |
где |
|||||||||
k = lim |
f (x) |
, b = lim( f ( x) − kx) . |
Если |
хотя |
бы |
|
один |
из |
пределов |
не |
||||||||
|
|
|||||||||||||||||
|
x →∞ |
x |
|
x →∞ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
существует, |
то |
асимптот нет. |
Иногда существует |
две |
асимптоты: |
|||||||||||||
k = lim |
f (x) |
и |
k = lim |
f (x) |
и два значения b |
|
иb |
. |
|
|
|
|||||||
|
|
1 |
|
|
|
|||||||||||||
1 |
x →+∞ |
x |
|
1 |
x →−∞ |
x |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Общий план исследования функции и построения ее графика
1.Определение области существования функции.
2.Определение четности, нечетности функции.
3.Определение точек пересечения с осями, интервалы знакопостоянства.
4.Определение асимптот.
5.Определение интервалов возрастания и убывания функции, экстремумов.
6.Определение интервалов выпуклости и вогнутости, точек перегиба.
Примеры решения типовых задач
73
Пример 9.1. Найти производную функции y = |
|
|
x3 + 1 |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
x3 − x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Решение |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
u |
′ |
|
|
|
|
u′v − uv′ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
Используем формулу: |
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
v |
|
|
|
|
|
v2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
y′ = |
(x3 +1)′ (x3 −x ) − (x3 −x )′ (x3 +1) |
|
3x2 (x3 −x)−(3x2 −1) (x3 +1) |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
(x3 −x)2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(x3 −x)2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
= |
3x5 −3x3 −3x5 −3x2 + x3 +1 |
= |
−2x3 −3x2 +1 |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
(x3 −x )2 |
|
|
|
|
|
|
|
(x3 −x)2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
Пример 9.2. Найти производную функции y = x3ctgx . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Решение |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
′ |
|
′ |
+ uv |
′ |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
Используем формулу: (u v) |
|
= u v |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
3 |
′ |
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
x3 |
|
|
|
|||||
y′ = (x |
|
) |
ctgx |
+ (ctgx)′ x |
|
= 3x |
|
ctgx + − |
|
|
|
|
|
|
x |
|
= 3x |
|
ctgx − |
|
|
|
|
. |
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
sin |
2 |
|
|
|
sin |
2 |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|||||||||||
Пример 9.3. Найти производную функции y = sin |
2 |
x |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Решение |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
Используем |
|
формулы |
|
|
|
|
производной |
|
|
сложной |
|
|
|
функции: |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
(u n )′ = n u n −1 u′ и (sin u )′ |
= u′ cos u . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
y′ = 2 sin |
x |
|
|
|
x |
′ |
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
x |
x |
' |
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
x 1 |
|
|
|
x |
|
|
|
x |
||||||||||||||
|
|
sin |
|
= 2 sin |
|
|
|
cos |
|
|
|
|
|
|
|
|
= 2 sin |
|
cos |
|
|
|
|
= sin |
|
cos |
|
|||||||||||||||||||||||||
2 |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
2 |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
2 |
2 |
|
2 |
||||||||||||||||||||
Пример 9.4. Найти производную функции y = x arcsin ln x . |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Решение |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
Используем |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
′ |
|
|
′ |
|
|
|
|
|
′ |
и |
формулу |
|
производной |
|||||||||||||||||||||||||||
|
формулу (u v) |
|
= u v + uv |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
сложной функции: (arcsin u ) ' = |
|
|
|
u ' |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
1−u 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
74
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
y′ = ( x) ' arcsin ln x + x (arcsin ln x) ' = arcsin ln x + x |
|
|
|
(ln x) ' = |
|||||||||
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 − ln 2 |
x |
||
|
1 |
|
|
1 |
1 |
|
|
|
|
||||
= arcsin ln x + x |
|
|
|
|
|
|
= arcsin ln x + |
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
||||||
|
1 − ln 2 |
x |
|
|
1 − ln 2 x |
|
|
|
|||||
Пример 9.5. Найти производную функции y = ecos x ctg 3 5x .
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Решение |
|
|
|
|
|
|
|||
Используем формулу |
|
|
′ |
|
′ |
+ uv |
′ |
|
и формулы производной |
|||||||||||||
(u v) |
|
= u v |
|
|
||||||||||||||||||
сложной функции: |
(eu ) ' = eu u ', |
(ctg u) ' = − |
u ' |
|
|
|
||||||||||||||||
cos2 u |
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
y′ = (ecos x ) ' (ctg35x) + ecos x (ctg35x) ' = ecos x (− sin x) ctg 3 5x + |
||||||||||||||||||||||
|
cos x |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
cos x |
|
|
|
3 |
|
||
+e |
|
3 ctg |
|
5x |
− |
|
|
|
= −e |
|
|
sin x ctg |
|
5x − |
||||||||
|
|
sin |
2 |
5x |
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
cos x |
|
2 |
|
|
|
15 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
−e |
|
ctg |
|
5x |
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
2 |
5x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
sin |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Пример 9.6. Найти производную n-го порядка функций y = e3 x и
y = ln x .
|
|
|
|
|
Решение |
a) Найдём несколько производных: |
|||||
y′ = 3 e3 x ; y′′ = 3 3 e3 x = 32 e3 x ; y ''' = 32 3 e3 x = 33 e3 x . |
|||||
Очевидно, что |
y(n) = 3n e3 x . |
||||
б) Найдём несколько производных: |
|||||
y′ = |
1 |
; y′′ = − |
1 |
= − x−2 ; |
y′′′ = −(−2) x−3 = 1 2 x−3 = 2! x−3 ; |
|
x |
|
x2 |
|
|
y(4) = −2! 3 x−4 = −3! x−4 |
. Получаем, что |
||||
y(n) = (−1)n+1 (n − 1) ! x− n . |
|
||||
Пример 9.7. Найти производную четвертого порядка функции y = ( x2 + 1) ln x .
Решение Используем формулу Лейбница:
75
(u v)(n) = u(n) v + n u(n−1) v′ + n(n − 1) u(n−2) v′ '+ ... + u v(n) .
2!
Пусть v = x2 + 1 , тогда v′ = 2 x, v′′ = 2, v ''' = v( 4) |
= 0, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
, u (4) |
|
|
|
|
6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
u = ln x ; |
|
u′ |
= |
|
|
|
|
, u′′ = − |
|
|
|
|
|
, u′′′ |
= |
|
|
|
= − |
; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 |
|
|
|
|
|
|
|
x3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
x4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
( 4) |
|
|
|
( 4) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 3 |
|
|
|
|
|
|
|
6 |
|
|
(x |
2 |
+ 1) + 4 |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
||||||||||||||||||||||||||
y |
|
|
= u |
|
|
v |
+ 4 u′′′ v′ + |
|
|
|
|
|
|
|
u′′ v′′ |
= − |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2x + 6 − |
|
|
|
|
|
2 |
= |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
1 2 |
x |
4 |
|
|
3 |
|
x |
2 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
−6 (x2 + 1) |
|
|
16 12 |
|
|
|
|
|
|
|
|
6 (x2 + 1) |
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
= − |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+ |
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
|
= − |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+ |
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
x |
4 |
|
|
|
|
x |
2 |
x |
2 |
|
|
|
|
x |
4 |
|
|
|
|
x |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
Пример 9.8. Найти производную функций |
|
|
y = |
|
|
|
|
( x + 1)3 |
|
|
|
|
|
|
и |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
( x − 1) |
2 |
|
( x + 4) |
4 |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
y = sin xtgx . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Решение |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
а) Логарифмируем: |
|
ln y = 3 ln( x + 1) − 2 ln( x − 1) − 4 ln( x + 4) . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
y′ |
|
|
|
3 |
|
|
2 |
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
Дифференцируем: |
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
− |
|
|
− |
|
|
, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
y |
|
|
|
x+1 |
x−1 |
x+4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
тогда: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
y′ = |
|
|
|
|
|
( x + 1)3 |
|
|
|
|
3( x−1)( x+4)−2( x+1)( x+4)−4( x+1)( x−1) |
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
( x − |
1) |
2 |
( x + 4) |
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
( x+1)( x−1)( x+4) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
( x + 1)2 [3( x2 + 4x − x − 4) − 2( x2 + 4x + x + 4) − 4( x2 − 1)] |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
( x − 1)3 ( x + 4)5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
= |
|
( x+1)2 (3x2 +12 x−3x−12−2 x2 −8x−2 x−8−4 x2 +4) |
|
( x+1)2 (−3x2 − x−16) |
|
|
. |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
( x−1)3 ( x+4)5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
( x−1)3 ( x+4)5 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
б) Логарифмируем: |
|
ln y = ln y sin xtgx = tgx ln sin x . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Дифференцируем: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
(ln y) ' = (tgx ln sin x) '; |
|
y′ |
|
= |
|
|
|
1 |
|
ln sin x + tgx |
cos x |
= |
ln sin x |
+ 1 ; |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
y |
|
|
|
|
cos2 x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sin x |
|
|
cos |
2 |
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
tgx |
|
ln sin x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
y′ = sin x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+1 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
cos2 x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
76
Пример |
9.9. |
|
|
|
Вычислить |
|
|
приближенно |
|
с |
помощью |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
дифференциала |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
4, 2 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Решение |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
Используем формулу: y( x |
+ |
x) y( x ) + y′( x ) |
x . |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
||||
Выбираем функцию y = |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x0 = 4 , |
|
|
x = 4, 2 − 4 = 0, 2 . |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
x , |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
y′ = |
|
|
1 |
|
; y′(4) = |
|
1 |
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+ |
1 |
0, 2 = 2, 05 . |
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
. Тогда |
|
|
|
4, 2 ≈ |
|
4 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
2 |
|
x |
|
2 |
4 |
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x = 5 cos t, |
||||||
Пример 9.10. Функция задана параметрически: |
|
|
. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
y |
= 10 sin t. |
|||||
Найти производные |
dy |
|
|
|
|
d 2 y |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
, |
|
|
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
dx |
|
dx2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Решение |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
Воспользуемся |
|
|
|
формулой |
производной |
|
|
функции, |
заданной |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
' |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
' |
|
|
|
|
|
|
|||
параметрически: |
y′ = |
dy |
= |
ψ t |
. |
y′ = |
|
dy |
= |
|
(10 sin t )t |
|
= |
10cos t |
= −2ctgt . |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
(5 cos t )' |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
ϕ ' |
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
−5sin t |
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t |
|
|
|
|
|
|
||||||
Получили, |
что |
|
|
x = 5 cos t, |
Тогда |
|
вторая |
производная (как |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
y ' = −2ctgt. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
производная |
|
|
|
|
|
|
|
от |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
первой |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
производной) |
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
( y ')t' |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
d 2 y |
|
|
|
(−2ctgt ) ' |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
−2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
y′ ' = |
|
= |
= |
= |
|
|
cos2 t |
|
= |
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
Можно |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
' |
|
(5 cos t ) ' |
|
−5sin t |
5sin t cos |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
dx |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
ϕt |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
воспользоваться |
|
формулой, |
|
|
|
которая |
|
приводится |
|
в учебниках: |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
d 2 y |
|
|
ϕ ' ψ '' |
− ϕ '' |
ψ |
|
' |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
y′ ' = |
|
|
|
|
= |
t |
tt |
|
|
|
|
tt |
|
|
|
|
t |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
dx2 |
|
|
(ϕt' )3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
Пример 9.11. Исследовать функцию |
y = x3 + 3x2 + 4 и построить ее |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
график. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Решение |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
1.Область существования – (−∞,+∞) .
2.Функция общего вида, т.к. y(−x) = −x3 + 3x2 + 4 ≠ y(x) ≠ − y(x)
3.Точек разрыва нет.
77
4. Найдем асимптоты. Вертикальных асимптот нет, наклонная
асимптота: y = kx + b, k = lim |
f (x) |
|
= lim |
x3 |
+ 3x2 |
+ 4 |
= ∞ – наклонных |
|||
x |
|
x |
|
|||||||
|
x →∞ |
x →∞ |
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
||||
асимптот не существует. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5. Найдем |
производную: |
|
y ' = 3x2 + 6x = 3x(x + 2), y ' = 0, |
корни |
||||||
производной: |
x1 = 0, x2 = −2 . На промежутках (−∞, −2), (0; ∞) функция |
|||||||||
возрастает, на промежутке |
(−2; 0) |
– убывает. |
В точке |
x2 = −2 – |
||||||
локальный максимум, а в точке x1 = 0 – локальный минимум.
6. Найдем вторую производную: y '' = 6x + 6, y '' = 0, x = −1 . При
(−∞, −1) y '' < 0 , поэтому кривая выпуклая, при (−1; ∞) y '' > 0 – кривая вогнутая, x = −1 - точка перегиба.
Построим график.
Пример 9.12. Исследовать функцию |
|
y = |
4x |
и построить ее |
|||
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
x2 +1 |
|
график. |
|
|
|
|
|
|
|
|
Решение |
|
|
|
|
|
|
1. |
Область существования – (−∞,+∞) . |
|
|
|
|
|
|
2. |
Функция нечетная, т.к. y(−x) = |
4(−x) |
|
= − y(x). |
|||
|
|
|
|||||
(−x)2 |
|
|
|||||
|
|
+1 |
|
|
|||
3. Точек разрыва нет.
78
4. Найдем асимптоты. Вертикальных асимптот нет, наклонная
асимптота: |
y = kx + b, |
k = lim |
f (x) |
= lim |
|
4x |
|
= lim |
|
4 |
|
= 0, |
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
x→∞ x |
|
|
x→∞ (x2 +1)x x→∞ x2 + 1 |
|
|||||||||||||
b = lim( f (x) − kx) = lim |
4x |
= lim |
|
|
4x |
|
= lim |
|
4 |
|
|
= 0 . |
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
x →∞ |
|
x →∞ x2 + 1 |
|
x →∞ x2 (1 + 1 / x2 ) x →∞ x(1 + 1 / x2 ) |
|
||||||||||||||||||
Наклонная (горизонтальная) асимптота имеет вид: |
y = 0 . |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
5. Найдем |
производную: |
y ' = |
4(x2 |
+1) − 4x 2x |
= |
4 − 4x2 |
|
, y ' = 0, |
|||||||||||||||
|
|
|
(x2 +1)2 |
|
(x2 +1)2 |
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
4 − 4x2 |
= 0, 4 − 4x2 = 0, x = −1, |
x = 1 |
– корни |
|
производной. |
На |
|||||||||||||||||
|
( x2 + 1)2 |
|
||||||||||||||||||||||
|
|
1 |
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
промежутке (−1,1) функция возрастает, |
на промежутках (−∞; −1), (1; ∞) |
|||||||||||||||||||||||
– убывает. В точке x2 = 1 – локальный максимум, а в точке |
x1 = −1 – |
|||||||||||||||||||||||
локальный минимум. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
Построим график. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
Пример 9.12. Исследовать функцию y = |
x2 |
+1 |
|
|
|
и построить ее |
|
x2 |
|
||
|
−1 |
||
график.
Решение 1. Область существования – (−∞, −1) (−1;1) (1; +∞) .
2. Функция четная, т.к. y(−x) = y = (−x)2 + 1 = y(x).
3. Точки разрыва: x1 = −1, x2 = 1 .
79
4. Найдем асимптоты. Вертикальные асимптоты x1 = −1, x2 = 1 ,
наклонная асимптота: |
y = kx + b, |
k = lim |
f (x) |
= lim y = |
|
x2 +1 |
= 0, |
|||||||||
x |
(x |
2 |
−1) |
x |
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
x→∞ |
|
x→∞ |
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
b = lim( f (x) − kx) = lim y = |
x2 + 1 |
= lim |
x2 (1 + 1 / x2 ) |
= 1 . |
|
|
Наклонная |
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
x2 − 1 |
|
|
|
|
|
|||||||||||
x →∞ |
x →∞ |
|
|
x →∞ x2 (1 − 1 / x2 ) |
|
|
|
|
|
|
||||||
(горизонтальная) асимптота имеет вид: y = 1 .
5. |
|
Найдем |
|
производную: |
||||
y ' = |
2x (x2 |
−1) − (x2 +1) 2x |
= |
−4x |
, y ' = 0, x = 0 |
– |
корень |
|
|
(x2 −1)2 |
(x2 |
−1)2 |
|||||
|
|
|
|
|
|
|||
производной. На промежутках (−∞, −1), (−1; 0) функция возрастает, на промежутках (0;1), (1; +∞) – убывает. В точке x2 = 0 – локальный максимум.
Построим график.
Задачи для самостоятельного решения
1. Найти производные функций:
а) y = (4x2 − 5 ln x + 3 |
|
) (−7 sin x − 4 cos x); y = |
5x2 − 7x + 2 |
|
|
x |
; |
||||
4x + 9 |
|||||
|
|
|
|
80
