24.Ауыз қуысы мүшелерінің құрылысын бағалаңыз және синтез жасаңыз.

Ауыз қуысы екіге бөлінеді:ауыз кіреберісі ж/е нағыз ауыз қусысы.Ауыз кіреберісі деп сыртынан еріндер мен ұрттар арасындағы,іш жағынан тістер мен қызылиектер арасындағы кеңістікті айтады.Ауыз тесігі арқ ауыз кіреберісі сыртқа ашылады.Ауыз қуысының мүшелеріне ерін,таңдай,тістер,тіл жатады.

Еріндер сыртынан терімен,іш жағынан шырышты қабықпен жабылған ауыздың дөңгелек бұлшықетті талшықтары болып табылады.Ауыз қуысы жоғарғы жағынан қатты таңдаймен ж/е жұмсақ таңдайдың алд бөлігімен шектелген.оның түбін ауыз көкеті түзеді.Онда тіл жатады.Ауыз жабылғанда тілдің беті таңдаймен жанасады да,нағыз ауыз қуысы олардың арасындағы тар саңылаутәрізді кеңістікте орн.

Таңдай екі бөліктен тұрады:қатты ж/е жұмсақ. мұрын арқ тыныс алғанда жұмсақ таңдай төмен қарай салбырап ауыз қуысын жұтқыншақтан бөліп тұрады.Таңдайда таңдай жігі орн.Жұмсақ таңдайда бездер,таңдай апеневрозы,бұлшықеттер жайғасады.Оның алд жиегі қатты таңдайдың артқы бөліміне бекіп,ал жұмсақ таңдайдың арт бөлімі төмен әрі артқа қарай салбырап тұрады.

Тістер шырышты қабықтың тамақты механикалық өңдеуге арналған сүйектенген өсінділері болып табылады.Тістер күрек тіс,ит тіс,кіші азу,үлкен азу тістер,сүт тістер болып бөлінеді.

Тіл бұлшықетті ағза болып табылады.Әр түрлі қызмет атқ.Шайнау,жұту процесіне қатысады,сонымен қатарсезім,дәм,сөйлеу органы.Тілден бірнеше бүртіктерді ажыратады.Жіптәрізі ж/е конустәрізді бүртіктер,тілдің алд бөлімің жоғарғы бетін алып жатады.Олар түйісуді сезу ағзасы ретінде қызмет атқ.Саңырауқұлақ тәрізді бүртіктер негізінен тілдің ұшы мен жиектерінде орн.дәм сезу буылтықтары бар,сонд/н олар дәм сезуді қамтамасыз етеді.Науашықтәрізді бүртіктер,ең ірілері,ұшы артқа қараған 5 рим цифры түрінде орн.олардың саны 7-12 ге дейін өзгеріп отырады.Оларда көп мөлшерде дәм сезу буылтықтары бар.Жапырақтәрізді бүртіктер тілдің жиектеріне орн.н.тілден басқа дәм сезу бүртіктері таңдайдың бос жиегі мен мұрындық бетінде ж/е көмей қапшығының артқы бетінде кездеседі.

25.Вена қан тамырларының құрылысына,ерекшеліктеріне синтез жасаңыз.

Вена қантамырлары (лат. vena - қантамыр, сіңір) — мүшелер мен ұлпалардан көмірқышқыл газына, зат алмасу өнімдеріне, гормондарға және т. б. қаныққан қанды жүрекке тасымалдайды. Артерия қантамырларына ұксас веналардың да кабырғасы 3 кабаттан тұрады. Артерияларға қарағанда веналардың бұлшықет қабаты нашар жетілгендіктен, қабырғасы жұка, жұмсак, серпімділігі аз болады. Вена қантамырларының бір тобы терінің астына жақын орналасқандықтан, тарамдалған көк түсті тамырлар жай көзге айқын байқалады. Әсіресе қарт адамдарда бадырайып анық көрінеді. Артерияларға қарағанда веналарда қан козғалысы баяу.

Вена қантамырлары орналасқан орнына байланысты теріге жақын жатқан және тереңде жатқан деп екі топқа бөлінеді. Веналық қантамырларымен канның ағуына сол қантамырлардың жанындағы бұлшыкеттердің жиырылуы да көмектеседі. Денеден жиналатын вена қаны, алдымен ұсақ вена қантамырларына жиналады. Ұсақ вена қантамырлары өзара қосылып, ірі вена қантамырларын түзеді. Ең соңында бүкіл денеден жиналатын вена қантамырлары жоғары және төменгі қуысты вена қантамырларына айналады. Бұл екі вена қантамырлары вена қанын оң жақ жүрекшеге әкеледі.

Өкпеден келетін 4 өкпе вена қантамырлары сол жақ жүрекшеге артерия қанын тасиды.

Вена тамырларының ерекшелігі - ішінде жарты ай тәрізді қақпақшалары болады. Ол қақпақшалар қанның жүрекке қарай қозғалуына әсер етпейді, тек кері ағуына кедергі жасайды.