33. Қазіргі заманғы жастардың өмірлік басымдықтары

Біздің Отанымыз жаңа даму кезеңіне аяқ басты. Еліміздің алдында ауқымды жаңғырту міндеттері тұр. Күшті де гүлденген Қазақстан – Елбасының жобасы жəне Президенттің ой-жоспарларын іске асыруда ең алдымен жас қазақстандықтарға шешуші рөл жүктеледі. Жастар елдің жаңа бет-бейнесін жасап, жаңа идеяларды ұсынуға жəне Қазақстанды жаңартудың негізгі қозғаушы күші болуға тиіс. Сондықтан біздің Президент – Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаев жастарды дамытуға ерекше көңіл бөліп отыр.

Кезінде Елбасының өзі бүкіл елдегі жастар қозғалысының күшті ядросы ретінде «Жас Отан» Жастар қанатын құруға бастама жасаған болатын.

Бүгін біз өз дамуымыздың жаңа кезеңінде тұрмыз, өзіміздің одан арғы

қызметіміздің жаңа басымдықтары мен міндеттерін айқындап жатырмыз. Біз еліміздің алдында тұрған міндеттерді шешу үшін жастарды топтастырудағы рөлімізді көріп отырмыз. Осы миссияға сəйкес өзіміздің алдағы онжылдықтағы стратегиялық басымдықтарымызды айқындаймыз.

Егемендік жылдары ішінде елдің білім беру саласы жаңа даму орамынан өтті, өйткені сапалы білім – жастардың басты капиталы болып табылады.

«Жас Отан» ЖҚ қазақстандық білім беру жүйесін одан əрі дамыту, студент жастарға, елдің индустриялық-инновациялық дамуына өз үлесін қосуға дайын талантты ғалымдарға қолдау көрсету үшін əрекет етеді.

Оны іске асыру үшін мынадай негізгі қызмет бағытарын іске асыру қажет:

- техникалық жəне кəсіптік білім берудің тиімді жүйесін қалыптастыруға, білім беру жүйесінің ұсынысы мен жұмыс берушілердің колледждер мен жоғары оқу орындарының білікті түлектеріне деген сұранысы арасында теңгерімге қол жеткізуге қатысамыз;

- дуальдық жəне қашықтан оқыту жүйелерін іске асыруға қатысатын боламыз, студент, оқу орны жəне жұмыс беруші арасында үшжақты шарт енгізуді ұсынамыз;

- талапкерлердің жоғары оқу орындарына оқуға түсуіне қоғамдық бақылауды қамтамасыз ету жəне сыбайлас жемқорлық көріністерімен күрес бойынша студент комитеттерімен жəне жастар істері жөніндегі кеңестермен тығыз ынтымақтастықты жолға қоямыз;

Бүгінгі күні Қазақстан Республикасында жастар кəсіпкерлігі мемлекет

дамуында маңызды рөл атқарады. Жас кəсіпкерлер – отандық экономиканы жаңа белестерге шығаруға қабілетті авангард. Қазақстанның əлеуметтік жаңғыртылуын тиімді түрде іске асыру үшін қажетті жастар кəсіпкерлігіне қолдау көрсету маңызды міндетке айналып отыр.

34. Жастардың бейресми бірлестіктері

Әлеуметтік жұмыстың маңызды объектілеріне жастардың бейресми бірлестіктерге енген жасөспірімдер, бозбалалар мен бойжеткендер жатады. «Бейресми бірлестіктер» түсінігі әдетте саны жағынан аз мөлшердегі мүшелердің жағдайға қарай біріккені дегенді білдіреді, яғни белгілі-бір жағдайға, жағдайлардың жиынтығы реакция ретінде пайда болған тұрақты құрылым, оның ресми мәртебесі, сайланған немесе белгіленген жетекшілері, әрекеттерінің нақты жоспарлары және басқа да ресми ұйымдарға тән белгілері жоқ.

Осындай бірлестіктерге қатысушылар өздерінің мынадай ерекшеліктерін көрсетеді:

• «ресмиге» қарама-қайшы, көпшілік мақұлдағанға балама альтернативті;

• Өздігінен әрекет ететін, өзін-өзі басқаратын, тәуелсіз, жоғарыдан және үстінен басқарудан бас тарту;

• «сепаратизмге» өзінше ұмтылу, әлеуметтік қоршаған ортадан бөліну.

Әрине, бейресми бірлестіктерге қатысуға жастардың көбірек қызығушылық танытатыны белгілі, себебі олардың әлеуметтік табиғаты мен психологиясы көп дәрежеде өзін-өзі көрсетуге қарым-қатынасқа ұмтылуға және қоғамдық, топтық мойындауды қажет етеді, оларға жаңаға, ерекшеге деген қызығушылық тән.

Дегенмен, көптеген бейресми бірлестіктердегі жастардың сипаты басқа себептермен де түсіндіріледі, осындай бірлестіктердің пайда болуы жастарды қоғамдық қатынастардың шетіне «шығарып тастауы», жас адамдардың кәсіптік және қоғамдық өсуінің қиындықтарына итеріп тастауына байланысты. Сонымен қатар, оған жастардың, жас отбасылардың материалдық қиындықтарын жатқызуға болады. Өз қажеттіліктерін «ресми» құрылымдарда жүзеге асыруға мүмкіндік таппаған, түсіністік пен қолдауды көрмеген жастар жаңа құрылымдарды, яғни әртүрлі бейресми бірлестіктерді құруға ұмтылады.

Жастардың бейресми бірлестіктері оған қатысушылардың өмірінде үлкен рөл атқарады, олардың әрекеттерін, қылықтарын, ойлары мен сезімдерін анықтайды, жастардың ең өткір қажеттіліктерінің бірі-еркін, белгіленген тәртіпсіз қарым-қатынасқа түсу қажеттілігі қанағаттандырылады. Бейресми бірлестіктердің мүшелері өзара күрделі қарым-қатынас жүйесімен байланысты болады. Мұндай бірлестіктердің құрылуы мен қалыптасу процесінде оларды «ресми» ұйымдар мен басқа да бейресми топтардың бірлестігінен ерекшеленетін, топ ішілік белгілі-бір нормалар мен құрылымдар, өзіндік кіші мәдениет пайда болады. Жас адамның бейресми бірлестіктерге кіруі оның сол топ өмірінің нормаларын қабылдаумен бірге жүреді, немесе оны топтың қысымымен кейінірек қабылдайды, әйтпесе топ одан қабылдамай тастайды.

Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, әлеуметтік қызметкерге біріншіден, бейресми бірлестіктің әрекетінің бағытының сипатын білуі керек.

Бейресми топтың құрылымы, ол әдетте төрт қосымша құрылымнан тұрады. Бірінші – коммуникациялық қосымша құрылымды білу –бірлестіктік туралы ақпараттарды бағалап, нақты болжауға мүмкіндік береді, сөйтіп топтың мүдделері мен мақсаттарын білуге көмектеседі. Қалаушылықтың қосымша құрылымын білу бірлестіктің рухани жағынан бір, өзара тығыз әрекеттесетін мүшелерін анықтауға көмектеседі. Реверентті қосымша құрылымды білу бірлестіктердің қай мүшесінің басқалары үшін эталон, үлгі, беделді болып табылады. Ең соңында, билік қосымша құрылымдды, яғни топта жетекшіні және оған бағынушылардың қатынасын психологиялық түрде тиімді бөлуді білу топта кім және қандай билік жүргізетінін білуге мүмкіндік береді.