- •«Металлургия» кафедрасы
- •Мазмұны
- •1 Уран жаратылысы
- •1.1 Жер қыртысындағы уран
- •1.2 Уранның көп таралу жолдары
- •1.3 Уран геосфераларын құру
- •1.4 Уран пегматиттері
- •1.5 Тау жыныстарында кездесетін уран түрлері
- •1.6 Уранның маңызды минералдары
- •1.7 Уранды минерализациялау
- •1.7.1 Уранды минералдарды классификациялау
- •1. Бақылау сұрақтары
- •2 Уранның физика-химиялық қасиеттері
- •2.1 Уранның физика-химиялық қасиеттерінің жалпы сипаттамасы
- •2.2 Уранның негізгі қосындылары
- •2.2.1 Уран гидриді
- •2.2.2 Уран оксиді
- •2.2.3 Уран фторидтері
- •2.3 Сулы ерітінділерінен алынатын уран қосылыстары
- •2.4 Уранил нитраты
- •2.5 Уранил сульфаты
- •2.6 Уранил оксалаты
- •2.7 Уранды кеннің жалпы сұлбасы
- •2. Бақылау сұрақтары
- •3 Уранды кен орындары
- •3.1 Уранның қалдықты (тұнбаланған) кен орындарын құру
- •3.2 Уранның гидротермальды кен орындары
- •3.3 Уран өндіру әдістері
- •3.3.1 Дағдылы әдіспен өнім өндіру
- •3.3.2 Жерасты шаймалау әдісімен өнім өндіру
- •3.4 Қазақстанда орналасқан уранның кен орындары
- •3.4.1 «Cтепное» кен орыны
- •3.4.2 «Центральноe» кен орыны
- •3.4.3 «№6 Кен басқармасы» кен орыны
- •3.5 Уранды қайта өңдеу кен орыны
- •3.5.1 Солтүстiк Қазақстан кен орыны
- •3.5.2 Грачев және Косашы кен орындары
- •3.5.3 Көксор, Шат, Глубинное, Ағаш кен орындары
- •3.5.4 Есiл, Шоқпақ, Қамыс кен орындары
- •3.5.5 Оңтүстiк Қазақстан кен орыны
- •3.5.6 Қордай кен орыны
- •3.5.7 Ботабұрым мен Жусандала кен орындары
- •3.5.8 Қызылсай кен орны
- •3.6 Уран кендері құрылысының ерекшеліктері
- •3. Бақылау сұрақтары
- •4 Уран кендерін байыту
- •4.1 Уран кендерін байытудың ерекшеліктері
- •4 Бақылау сұрақтары
- •5 Шаймалау үрдісін анықтау
- •5.1 Уранды шаймалау үрдісін анықтау
- •5.2 Шаймалау үрдісінің кинетикасы
- •5.3 Уран кендерін қысым астында қышқылды шаймалау
- •5.4 Уранды кенді карбонаттық шаймалау
- •5.4.1 Карбонаттық шаймалаудың химиясы
- •5.5 Қышқылдық шаймалау
- •5.5.1 Уранның үштотығын шаймалау
- •5.5.2 Уран диоксидін шаймалау
- •5.6 Жерасты шаймалау
- •5.7 Бактериялық шаймалау
- •5.7.1 Бактериялық шаймалаудың физика- химиялық негіздері
- •5.7.2 Бактериялық шаймалаудың шарттары
- •5.8 Уран кендерін шаймалау техникасындағы қазіргі заманғы беталысы (бетбағыты)
- •5. Бақылау сұрақтары
- •6 Урандық ерітінділерді қайта өндеудің собциялық әдістері
- •6.1 Ион алмасу сорбциясының физика-химиялық негіздері
- •6.2 Уран технологиясындағы ион алмасы шайырларына қойылатын талаптар
- •6.3 Иониттердің ғылыми классификациясы
- •6.4 Уранды ерітінділерден сорбциялаудың негізгі заңдылықтары
- •6.5 Уранның күкірт қышқылды ерітінділерден сорбциясы үшін аниониттер мен катиониттердің қолданылуы
- •6.5.1 Күштінегізді анионнттермен сорбциялау
- •6.5.2 Күшті қышқылды катиониттермен сорбциялау
- •6.5.3 Екінші класты ионитгермен сорбциялау
- •6.6 Уранды ерітінділерділерден сорбциялаудың технологиялық нобайлары
- •6.7 Кендік қоймалжындардан уранды сорбциялық бөліп алу
- •6.7.1 Уранды қоймалжыңнан cорбциялаудың шет елдік тәжірибесі
- •6.7.2 Қазақстандағы уранды коймалжыңнан бөліп алудың сорбциялық технологиясының дамуы.
- •6.8 Карбонаттық ерітінділер мен қоймалжыннан уранды бөліп алу үшін ион алмасу шайырларын қолдану
- •6.9 Ионалмасу сорбциялық үрдістеріне арналған қондырғылар
- •6 Бақылау сұрақтары
- •7 Уранды экстракциялаудың физика- химиялық негіздері
- •7.1 Экстракцияның жалпы сипаттамасы
- •7.2 Экстракциялық жүйелерге фазалар ережелерін қолдану
- •7.3 Экстракция кезіндегі фазалық таралу заңы
- •7.4 Уран қосылыстарының экстракциясының механизмімен экстрагенттердің классификациясы
- •7.5 Сұйылтқыштар
- •7 Бақылау сұрақтары
- •8. Уран технологиясындағы аффинаж
- •8.1 Уран қосылыстарындағы «ядорлық тазалық» түсінігі
- •8.2 Уран қосылыстарының «ядорлық тазалық» дәрежелері
- •8.3 Уран технологиясындағы аффинаж әдістері
- •8.3.1 Асқын тотықтық тазалау
- •8.3.2 Карбонаттық тазалау
- •8.3.3 Уранның экстракциялық аффинажы
- •8.5 Англиядағы уран аффинажы
- •8.6 Франциядағы уран аффинажы
- •8.7 Уран аффинажы үшін басқа экстрагенттерді қолдану мүмкіндігі
- •8. Бақылау сұрақтары
- •9. Уран металлургиясы
- •9.1 Металдық уран және оның қасиеттері
- •9.2 Металдық уран алудың әдістері
- •9.3 Уран металлтермиясының термодинамикалық негіздері
- •9.4 Металдық уранды, оның өзінің тотықтарынан өндіру
- •9.5 Металдық уранды уран тетрафторидінен өндіру
- •9.5.1 Уран тетрафторидін кальциймен тотыксыздандыру
- •9.5.2 Үздіксіз металтермиялық тотықсыздандыру
- •9.5.3 Уран тетрафторидін магниймен тотықсыздандыру
- •9.6 Рафинадтық балқыту
- •9.6.1 Тотыксыздандырғыштық және рафинадтық балқыту үрдістерін бір аппаратта біріктіріп жүргізу (дингот-үрдісі)
- •9.7 Жылу бөлгіш элементтерді (жбэл-ді) дайындау
- •9.8 Металлургиялық өндіріс қалдықтарын қайта өңдеу
- •9 Бақылау сұрақтары
- •10 Қоршаған ортаны қорғау
- •Қорытынды
- •Әдебиеттер тізімі
- •5В070900 мамандығыының студенттері үшін
Қорытынды
Ядрохимиялық технология өндірісі бойынша ядрохимиялық технология өнімдерін өңдеудің физика- химиялық негіздерімен, шаймалау процесінің теориясы, ядрохимиялық технология өндірісінің ерітінділерін қайта өңдеудің сорбциялық және экстракциялық әдістерімен және өңдеудің сорбциялық және экстракциялық әдістерімен таныстыру және жеткілікті білім беру.
Курсты меңгеру кезінде студенттер қазіргі заманғы уран құрамды кендерді қышқылды карбонатты ерітінділерде шаймалаудың теориясымен, уран қосылыстарын ерітінділерден шаймалануы, уран кендерінің жер асты шаймалануы, үймелік шаймалау, бактериялық шаймалаудың физика химиялық негіздерімен танысып, аналитикалық талдау, іздену жұмыстарын жүргізеді
Ядрохимиялық технологияның теориялық негіздерімен, физика химиялық процестерімен танысу, әртүрлі факторлардың химиялық технологияның, жалпы көрсеткіштеріне ықпалын, аппараттардың жұмысқа қабілеттіліктерін білу. Технологиялық процестерін жүргізудің негізгі принциптерін, оларды бақылау және басқару әдістерін білу, технологиялық есеп-қисаптарды өткізу, жаңа процестермен аппараттарды жобалау .
«Радиабелсенді металдардың металлургиясы» белгілі бір көлемде жалпы ғылыми, инженерлік пәндерінде алынғандар мәлімдеулерді қолданғаны қажет: жалпы және бейорганикалық, физикалық, органикалық, аналитикалық, коллоидтық химия, жалпы химиялық технология, процестер және химиялық технологияның аппараттары.
Өзіндік жұмыстар аудиториялық емес түрде жүргізіледі.
Радиабелсенді металдардың металлургиясы ішіндегі уранның химиялық технологиясы табиғи уран кендерін соңғы өнімге – металдық уранға, уран тотықтарына, фторидтеріне және басқа да жоғары дәрежелі таза уран қосылыстарына химиялық қайта өңдеудің үрдістері мен әдістерін зерттейтін ғылым.
Әдебиеттер тізімі
|
|
1 |
Послание Президента Республики Казахстан Н.А.Назарбаева, 27 января 2012 год. |
2 |
Галкин Н.П., Судариков Б.Н., Верятин У.Д., Шишков Ю.Д., Майоров А. А. Технология урана. - М.: Атомиздат, 1964. - 309 с. |
3 |
Громов Б.В. Введение в химическую технологию урана. - М.: Атомиздат, 1978. - 336 с. |
4 |
Сиборг Г.Т., Кац Д.Д. Химия актиноидных элементов. - М.: Атомиздат, 1960. - 542 с. |
5 |
Власов В.Г., Жуковский В.М., Ткаченко Е.В., Бекетов А.Р. Кислородные соединения урана. - М.: Атомиздат, 1972. - 255 с. |
6 |
Язиков В.Г., Забазнов В.Л., Петров Н.Н., Рогов А.Е. Геотехнология урана на месторождениях Казахстана. - Алматы, 2001 - 442 с. |
7 |
Язиков В.Г., Забазнов В.Л., Петров Н.Н., Рогов А.Е. Геотехнология урана на месторождениях Казахстана. - Алматы, 2001 - 442 с. |
8 |
Тарханов А.В., Бойцов А.В. Уран: ресурсы, производство и потребности // Минеральные ресурсы России. - 2001. - №4. - С. 1824 |
9 |
Полькин С.И., Адамов Э.В. Обогащение руд цветных и редких металлов. - М.: Недра, 1975. - 480 с. |
10 |
Зеликман А.Н., Вольдман Г.М., Беляевская Л.В. Теория гидрометаллургических процессов. - Металлургия: Изд. 2, 1983: Изд.З 1993. - 423 с. |
11 |
Киреев В. А. Курс физической химии. - М.: Химия, 1956. - прил. VIII. - 832 с. |
12 |
Левин А.И. Теоретические основы электрохимии. - М.: Металлургия, 1972. - 543 с. |
13 |
Раков Э.Г., Хаустов С.В. Процессы и аппараты производства радиоактивных и редких металлов. - М.: Металлургия, 1993. - 384 с. |
14 |
Андреев Г.Г., Пермяков О.Е. Химическая кинетика гетерогенных некаталитических процессов в технологии ядерного топлива. - Томск: Изд-во ТПУ, 2000. - С. 35-39. |
15 |
Андреев И.Ю., Головин В.Ф., Литвиненко В.Г., Овсейчук В.А., Шелудченко В.Г., Филоненко В.С. Комплексная технология переработки урановых руд агитационными и перколяционными методами // Горный журнал. - 2003. - №6. - С. 45-47. |
16 |
Торежогин М.У. О некоторых особенностях использования технологии подземного выщелачивания урана на месторождениях песчаникового типа в Казахстане и США // Сборник докладов научно-практической конференции Актуальные проблемы отработки урановых месторождений методом ПВ. - Алматы, 2000. - С. 147 -156. |
17 |
Зинченко В.М. Статическая модель выходной кривой подземного выщелачивания урана // Доклад на II Международной научно-практической конференции Актуальные проблемы урановой промышленности. - Алматы, 2002. - С. 62-69. |
18 |
Калошин А.А., Евтеева Л.И., Забазнов В.Л., Патрин А.П., Зинченко В. М. Виды кольматации скважин при подземном скважинном выщелачивании урана и методы борьбы // Доклад на II Международной научно-практической конференции Актуальные проблемы урановой промышленности. - Алматы, 2002. - С. 38-44. |
19 |
Судариков Б.Н., Раков Э.Г. Процессы и аппараты урановых производств. - М.: Машиностроение, 1969. 383 с. |
20 |
Смирнов Ю.В., Ефремов З.И., Скороваров Д.И., Иванов Г.Ф. Гидрометаллургическая переработка ураново-рудного сырья. - М.: Атомиздат, 1979. 280 с. |
21 |
Гельферих Ф. Иониты. - М., 1967. 490 с. |
22 |
Захаров Е.И., Рябчиков Б.Е., Дьяков В.С. Ионообменное оборудование атомной промышленности. - М.: Электроатомиздат, 1987. 245 с. |
23 |
Вольдман Г.М. Основы экстракционных и ионообменных процессов в гидрометаллургии. - М.: Металлургия, 1982. 375 с. |
24 |
Зубаков Л.Б., Тевлина А.С., Дованков А.Б. Синтетические ионообменные материалы. - М.: Химия, 1978. 183 с. |
25 |
Шевченко Б.В., Судариков Б.И. Технология урана. - М.: Атомиздат, 1961. 330 с. |
26 |
Основные процессы и аппараты химической технологии: Пособие по проектированию: Учебное пособие для студ. химико-технологических спец. вузов; Допущено Гос. комитетом СССР / Г. С. Борисов [и др.]; под ред. Ю.И. Дытнерского. - 2-е изд., перераб. и доп. - М.: Альянс, 2008.- 496 с |
27 |
Павлов К.Ф. Примеры и задачи по курсу процессов и аппаратов химической технологии: Учебное пособие для вузов / К. Ф. Павлов, П. Г. Романков, А. А. Носков; под ред. П.Г. Романкова. - 14-е изд., стер. - М.: Альянс, 2007. С. 576 |
28 |
Ласкорин Б.Н., Скороваров Д.И., Филипов Е.А. Развитие химии и технологии урана в ядерно-энергетическом топливном цикле // Сборник: Химия урана. - М.: Наука, 1983. - С. 59-66. |
29 |
Кудланов В.Н. Совершенствование переделов десорбции урана и переработки ХКПУ // Сборник докладов научнопрактической конференции Актуальные проблемы отработки урановых месторождений методом поземного выщелачивания. - Алматы, 2000. - С. 93-105. |
30 |
Жиганов А.Н., Гузеев В.В., Андреев Г.Г. Технология диоксида урана для керамического ядерного топлива. - Томск, 2002. - 326 с. |
31 |
Гагарин А.Е. Переработка ХКПУ на урановом производстве ОАО УМЗ // Сборник докладов научно-практической конференции Актуальные проблемы отработки урановых месторождений методом подземного выщелачивания. - Алматы, 2000. - С. 134-146. |
32 |
Зуев В. А., Орехов В.Т. Гексафториды актиноидов. - М.: Энергоатомиздат, 1991. - С. 7-34. |
33 |
Титаева Н.А. Ядерная геохимия. - М.: Изд-во МГУ, 2000. - 336 с. |
34 |
Коваленко В.И., Тихонов С.А., Измоденов Ю.А. Обогащение неметаллических полезных ископаемых. - М.: Кедр, 1967. - 246 с. |
35 |
Абрамов А.А., Леонов С.Б. Обогащение руд цветных металлов. - М.: Недра, 1991. - 406 с. |
36 |
Жаткамбаев Е.Е., Садырбаев Г.А. Кольматация фильтров и методы ее устранения // Тезисы докладов III Международной научно-технической конференции Актуальные проблемы урановой промышленности. - Алматы, 2004. - С. 50-51. |
37 |
Комплексы подземного выщелачивания / Под ред. О.Л.Кедровского. - М.: Недра, 1992. - 262 с. |
|
Комплексные соединения урана / Под ред. И.И. Черняева. - М.: Наука, 1964. - 491 с. |
Батькаев Искандар Ибрагимович
«Радиобелсенді металдардың металлургиясы» тақырыбына
химиялық-технологиялық мамандықтарының студенттері үшін арналған
Оқулық
барлық оқу формасындағы
