- •Батыс Қазақстан медициналық колледжі
- •Психиатрия
- •Психиатрия пәні және даму тарихы туралы түсінік
- •Жалпы психиатрия
- •Психиатриялық көмекті ұйымдастыру
- •Жалпы психопатология
- •І.Танып-білу жүйесінің бұзылуы.
- •Ойлаудың бұзылуы (мышление)
- •Ес және оның бұзылуы
- •Зейінннің (назар) бұзылуы
- •Іі. Сезімнің бұзылуы (эмоция)
- •Ііі. Қозғалыс-жігердің (поведенческая сфера) бұзылуы
- •Жігердің бұзылуына:
- •Жыныстық инстинктің бұзылуы
- •Іv. Сананың бұзылуы.
- •Психопатологиялық синдромдар.
- •Сандырақ синдромдары (бред)
- •Эмоциялық синдромдар.
- •Апатиялық синдром.
- •Кататониялық синдромдар.
- •Корсаков синдромы (амнестикалық синдром).
- •Астениялық синдром.
- •Арнайы психиатрия.
- •Ішкі себептер.
- •Психикалық ауруларды зерттеу тәсілдері.
- •Қояншық
- •Дифференциалды диагноз қою.
- •Қояншықтың шығуы мен патогенезі
- •Бас сүйек пен ми зақымдануындағы психикалық бұзылулар
- •Маскүнемдік
- •Маскүнемдіктің шығу тегі мен патогенезі:
- •Маскүнемдік психоздар
- •Нашақорлық
- •Нашақорлық қайдан келген?
- •Есірткі заттардың қандай топтары бар?
- •Психикалық тәуелділік
- •Физикалық тәуелділік (ағзалардың тәуелділігі)
- •Тыныштандырғыш заттар Героин
- •Дәрі – дәрмекке әуестік
- •Қоздырғыш заттар (стимуляторы)
- •Амфетамин деген не?
- •Экстази
- •Кокаин (крэк)
- •Адамның ой-санасын өзгертетін немесе галлюцинация тудыратын заттар Кендір және оның түрлері. (Конопля)
- •Гашиш қолданушыларды қалай анықтауға болады?
- •Уқұмарлық (токсикомания)
- •Есiрткіні не себептен қолданады?
- •Шизофрения
- •Маниакальды - депрессивті психоз (циклофрения)
- •Қартайған кездегі психикалық аурулар (инволюциялық психоздар)
- •Психиатриялық ауруларға ауруханаға дейінгі жедел жәрдем көрсету стандарттары.
- •1. Жедел галлюцинаторлы - параноидты синдром:
- •6. Эпилептикалық статус.
- •Психогенді аурулар (невроздар және реактивті психоздар)
- •Невроздар.
- •Психопатия.
- •Олигофрения.
- •IV тарау.
- •V тарау
- •VI тарау
Нашақорлық
Нашақорлық дегеніміз - есірткінің кесірінен тұлғаның (адамның) жан дүниесінің, ағзасының түгелдей ыдырауы, бұзылуы.
Оқушыларғаарға түсініктілеу болуы үшін көпшілік медициналық терминдерді қолданбай, күнделікті айтылып жүрген бәріміз білетін сөздерді қолданып, тұлға дегеніміз не соны біліп алайық.
ТҰЛҒА – туа біткен темпераменттің, адам баласында ғана болатын ұят сезімнің, ләззаттың, ғашық сезімнің, тек адамға ғана тән ақылдың жиынтығы.
Бірінші: темпераментке тоқтала кетсек, ол адам баласы шыр етіп дүниеге келгенде бірге келетін туа біткен, ұрпақтан ұрпаққа қанменен берілетін қасиет.
Біздің эраға дейінгі VI – V ғасырда өмір сүрген Гиппократ темпераментті сангвиникалық (күшті, ұстамды, жігерлі); флегматикалық (күшті, ұстамды, жігерсіз); холерикалық (күшті, ұстамсыз, ұшқалақ) және меланхоликалық (әлсіз, ұстамсыз, жігерсіз) деп төртке бөлген.
Нашақорлықтың қасіреті - осы туа біткен, әкеден балаға берілетін, өмір бойы өзгермейтін темпераментті де бұзады.
Екінші: «Өлімнен ұят күшті» деп келе жатқан халықпыз. Жер шарындағы бүкіл тіршіліктің тірегі ұят десек қателеспейміз. Біреуге қатты ренжігенде, ашуланғанда «ұятсыз екенсің» деп тілдейміз. Ал нашақорларда бұл сезім түгелімен жоғалады. Алдау, арбау арқылы наша табу үшін ата–анасынан, жолдас-жораларынан айырылады.
Үшінші: ләззат – жан-жануарларда, адамдарда болатын ортақ қасиет. Ауа жұту да, тамақ ішу де, ойнау да, жар сүю де, бала сүю де, аң аулау да т.с.с барлық тіршілік иелеріне берілген ортақ дүние. Нашақорлар осы ләззат сезімді өздерінің өмірінен де жоғары қояды.
Төртінші: Тұлғаға біткен тағы бір сезім ол ғашықтық сезімі. Осы ұлы сезімді біздің нашақорлар тек уға қор қылады.Таңның атысы, күннің батысы ойларынан тек наша кетпейтін сорлылар бар қалған өмірін, жалғыз өздерінің ғана емес, ата-ана, тума-туыс, дос-жарандарының өмірін де тас талқан қылады.
Ғашық бола білмеген, жүрегі жоқ адамдардан қандай ұрпақ қалмақ?Ұрым бұтағымен құру деген осы!
Бесінші: ақыл туралы не айтуға болады.
Жер шарын меңгеріп, космосқа жол ашып, бүгінгі күннің бар жетістігіне алып келіп отырған – ақыл.
Басынан ауырып, ақылынан алжасып, бар өмірін ауруханада өткізіп жүрген адамдарды білеміз.
Оларды көрсек аяймыз, тіпті қорқамыз. «Тағдырдың ісіне не шара бар, құдай сақтасын» деп кеткенше асығамыз. Өз ақылын өзі құртып, маскүнемдікке шалдыққандарға көзіміздің үйренгені сондай, тіпті солай болу керек сияқты. «Ішіп алған ғой, неғыласың» деп жанашырлық танытатындар да бар.
Жоғарыда біз тұлғаны - АДАМ дедік. Ал адам биологиялық дене – ағзалардан (дене мүшелері) және жан дүниеден тұрады (психика). Нашақорлық айналдырған 2-3 жыл ішінде адамның дене мүшелерін істен шығарады, ойлау қабілетін жойып, жүрек, жүйке, өкпе, ішкі ағза ауруларына ұшыратады.
Есірткі адам миының жауы. Ақылды, әдемі, әдепті бала (қыз) 1-2 айдың ішінде дөрекі, өзін-өзі күтпейтін, ата-ананың айтқанын тыңдамайтын, үй көрмейтін ақылсыз тентекке айналады.
«Нашақор, нашақорлық» деген ұғым біздің өмірімізде осы өткен ХХ – ғасырдың соңында пайда болды. Есірткіні емшілер, дәрігерлер ертеде адамның әртүрлі ауруларын емдеу үшін қолданып келген. ХІХ ғасырда гашиш пен опиумды Европада кеңінен қолдана отырып, оның ауру екенін білмеген. Анда-санда кездесіп қалған нашақорлықтың әсерін жүйке ауруы немесе улану деп түсініп, көп мән бермеген.
Кеңес одағы ыдыраған 1990 жылдары біздің қазақ жерінде де нашақорлық кеңінен етек ала бастады. Әсіресе, өкініштісі бұл дертке ұшырағандар ішінде сазгерлер, ақындар, суретшілер де көп кездеседі. Мафия үшін нашақорлық таптырмас табыс көзі! Ақшаға арын сатқан азғындар өздерінің балаларын да аямастан наркомафияның құлдығына салып қойды. Оқымыстылардың есептеуінше, адамзат тарихында болған бүкіл соғыста, зіл залада, неше түрлі табиғи апаттарда құрбан болғандар саны есірткіден уланып өлгендерге жетпейді екен!
Әсіресе мектеп жасына жеткен ұл-қыздарымыз жанұясында дұрыс тәрбие алмаса, мектепте ненің не екенін біліп, сақтанбаса, есірткі сатып, байығандардың қанды шеңгеліне ілігуі әбден мүмкін.
Әр нашақордың қасында кемінде 4-5 жасөспірім жүретінін ескеру керек. Шығыс елдерінен, әсіресе Ауғанстан мен Пәкістаннан келіп жатқан тонналаған героин балаларымыздың күнделікті қолданатын үйреншікті затына айнала бастады, ағайын. Бұндай жағдай бола қалса, еліміз түгел құрып, ауруларға айналарымыз анық. Құдай адамды жаратқатқанда оған бүкіл аурулардан қорғайтын қасиет - иммунитет сыйлаған. Дұрыс салауатты өмір сүрген адамдар осы иммунитет арқасында оқу оқып, жұмыс жасап, ғашық болып, қуанышты өмір сүреді.
Нашақорда иммунитет болмайды, сондықтан олар ЖҚТБ (СПИД) мен ауратын адамдармен бірдей десе де болады. Адам өмірін: балалық шақ, жасөспірім шақ, жігіттілік, есейген шақ деп бөлсек, нашақорда ондай кезеңдер болмайды, олар үшін есірткі алғанға дейінгі және одан кейінгі деген ұғым ғана бар. Көп мөлшерде алып қойып немесе сол есірткіге жете алмай өзін-өзі өлтіріп жатқандары қаншама?!
