6.5 Былғары-галантереялық бұйымдарының бөлшектерін бекіту.

Былғары-галантереялық бұйымдарын өңдеуде бөлшектерді біріктірудің негізгі әдісі – жіппен бекіту әдісі болып табылады. Былғары-галантереялық өндірісінде әртүрлі тігістер қолданылады, олардың топтамасы 6.11 кестеде көрсетілген.

Бекіту беріктігі жіптердің және материалдардың аймақаралық бөліктерінің беріктігіне, сондай-ақ бекіту кезіндегі олардың әлсіреу дәрежесіне байланысты.

Былғары-галантереялық бұйымдарын бекіту үшін мақта-мата, зығыр, жібек және кендір жіптер қолданылады.

Жіптерді бұйымдарға қойылатын тапаптарды, тігіске түсетін жыртылыс күштерін, ине тіпін, моделін және нөмерін, оған қоса бекітүге кезіндегі жіптің беріктігін есепке алып таңдап алады.

Былғары-галантереялық бұйымдардың бөлшектерін бекіту кезінде материалдардың беріктігі төмендейді, ол материалдардың құрылысына, қасиеттеріне, ине диаметріне, ұшының үшкірленүіне және ине шаншым ұзындығына тәуелді. Былғарының беріктігінің әлсіреу дәріжесі негізінен ине ұшының пішініне тәуелді екені 6.12 кесте мәліметтерінен байқалады.

6.12 кесте Ине шаншым қадамы 1,4 мм кездегі үшкірленуі әртүрлі инемен тескеннің нәтижесінде былғары беріктігінің әлсіреу дәрежесі, %

Ине ұшының үшкірленуі	6 айға дейінгі шөп жеуге көшпеген бұзау терісінен иленген былғарының, тігіс кезінде		7 айдан асқан шөп жеуге кошкен бұзау терісінен иленген былғарының тігіс кезінде		Қой терісінен иленген былғарының, тігіс кезінде
	Жонға көлденең	Жон бойымен	Жонға көлденең	Жон бойымен	Жонға көлденең	Жон бойымен
Көлденеңдік сопақша Домалақ Қарапайым оң сопақша Қөлденең сопақша	10,5 18,5 19,2 34,3	6,8 19,7 20 33,2	14,6 22,8 23,8 28,6	8,5 - 25,9 31,3	12 14,5 20,2 22	7,5 10,8 23,8 22,3

6.13 кесте Тігіс жиілігіне байланысты материалдардың беріктігінің әлсіреу дәрежесі.

Материал	6 қабатты мақта-мата жіптің нөмірі	Ине нөмірі	1 см ине шаншым саны	Ені 5 см материалдың тілігінің сөзу кезіндегі беріктігі, Н		Тігіс беріктігінің коэффициенті (тігілген және тігілмеген материалдар беріктіктерінің қатынасы)
				тігілген	тігілме ген
Галантереялық нитрожасанды былғары-Т	40	90	5 4 3	363 307 228	595 595 595	0,61 0,53 0,38
Галантереялық винилжасанды былғары-Т	30	110	5 4 3	455 342 293	730 730 730	0,62 0,47 0,40
Жасанды лактық былғары	30	110	5 4 3	368 339 302	530 530 530	0,69 0,64 0,57
Поливинилхлорид-тік үлпектер	30	110	4,5 3,5 2,5	182 196 194	395 395 395	0,46 0,49 0,49
Қалындығы 1 мм жасанды былғары	30	110	4,5 3,5 2,5	396 327 239	644 644 644	0,61 0,51 0,38

Ине шаншым өлшемдерін бұйымның түрі мен конструкциясына, бекітітетін материалдардың түрі мен қасиеттеріне, бұйымға қойылатын эстетикалық талаптарына, ине ұшының пішіні мен диаметріне, жіптердің нөміріне қарай орнатады.

Былғары-галантереялық өндірісте негізінде 1 типті инелерді қолданады. Инелердің сипаттамалары 6.14 кестеде келтірілген.

6.14 кесте Былғары-галантереялық бұйымдарды оңдеуге қолданылатын 1 типті инелер.

Үлгі	Ұшының орындалуы	Ұшының пішіні	Ине нөмірлері	Нақтылы ұзындығы, мм
0319	02	Қарапайым домалақ	100,110,120,130 140,150,160 170,180,200	39,2 39,6 40,2
0335	33	Қарапайым сол жақты сопақша	85,90 100,110,120,130 140,150	38,6 39,2 39,6
0518	02	Қарапайым домалақ	120,130,140 150,160,170	42,6 43
0542	25	Қарапайым оң жақты сопақша	85,90 100,110,120,130 150	38,6 39,2 39,5

0636	33	Қарапайым сол жақты сопақша	110,120,130 150	45 45,4
0637	25	Қарапайым оң жақты сопақша	160,170	45,8
0755	02	Қарапайым домалақ	170 190 210	60,2 60,6 61,2
0756	33	Қарапайым сол жақты сопақша	150	59,8
0762	25	Қарапайым оң жақты сопақша	170 190 210	60,2 60,5 61,2

Инелер және жіптердің арақатыстары 6.15 кестеде берілген. әртүрлі материалдардан жасалған бұйым бөлшектерін біріктірүдің нормативтерін (ине және жіп нөмірлерін, ине шаншым жиілігін) орнатқан кезде, жіп тігісі беріктігінің нормаларын ескеру қажет.

6.15 кесте Ине және жіп нөмірлерінің арақатысы.

Ине нөмірі	Жіптердің саүдалық нөмірлері
	мақта-мата	лавсан	капрон
65,70,75 80,85 100,110 120 130 140 150,160,170 180,190 200 210	80 60 30/9 30/6 40/6 20 10 1 0 00	22Л 33Л 60Л 90Л 222Л 333Л	- - 65К 95К 280К 300К и 400К

Былғары-галантереялық кәсіпорындарында бөлшектерді тойтарын шегелеу тәсілімен біріктіру кең қолданылады. Тойтарын шегелеу біріктіру тәсіліне қойылатын талаптарға бөлшектердің біріктіруінің беріктігі және біріктірілетін бөлшектер мен біріктіретін элементтердің сыртқы жақтарында зақым болмауы жатады.

Тойтарып шегелеу тәсілі мен чемодандар, футлярлар, портфельдер, оқушылардың ранецтерін, сөмкелерін, былғары-галантереялық ұсақ бұйымдарың және т.б. бөлшектерін біріктіреді.

Тойтарылатын шегелердің келесі негізгі типтерін ажыратады: фигуралы тығырықты немесе оларсыз қуыс денелі-білікті. Оларды металдан, пластмассадан және қайыстырылған түрде жасайды.

Тойтарма шегелерді кондыру үшін бөлшектерді алдын-ала тесу қажет. Жұмыстық бөлігі үшкірленген тойтарма шегелер бар. Олар тесуді бөлшектерді біріктіру үрдісінде қамитиды.

Еңбек өнімділігін арттырудың келешегі бар бағытына өлшемдері бірыңғайлындырылған тойтарма шегелердің тобын қолдану жатады.

Былғары-галантереялық бұйымдарға фурнитураны да тойтарма шегелер мен бекиді. Кляммерлер мен біріктірудің да келешегі мол. Олар мен бекіту тойтарма шегелеу мен салыстырғанда еңбекті аз сұраумен, өлшемдердің бірыңғайлығы өте жоғары болуымен ерекшеленеді және жоғары өнімді жабдықтарды қолдануды мүмкіндік береді.