IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Сақтардың өмір сүрген баспанасы.

2. Сақтар өлген адамды қалай жерлеген?

3. Сактар неге табынды?

4. Сақ елінде басты Құдай не болды?

5. Сақтар ұлы аруақтарға арнап кандай малды құрбандыкка шалды?

6. Сақ заманының тұрмыстық заттары, ыдыстары мен бүйымдары қандай стильмен өрнектелді?

7. Сақтардың негізгі шаруашылығы не болды?

8. Көшпелі мал шаруашылығы Қазақстанның қай аймағында тарады?

9. Отырықшы шаруашылық Қазақстанның қай аймағында тарады?

10. Қазақстанның оңтүстік аймағында отырықшы мал шаруашылығының дамуы неліктен мүмкін болды?

Қорытынды: Скиф-сақтар Шығыс Еуропа, Батыс және Орталық Азия кеңістігіне тараған жаркын мәдениетті туғызды. Сонымен катар сақтар заманыңда әлемдік өркениетке өзіндік үлесін қоса білген жауынгер де батыр халық болғанын біз сендермен келесі сабақтарда оқып білетін боламыз.

V. Бағалау:

1. Даукенов М. - ­­­­­­­_________;

2. Нұржанова А. - ­­­­­­­_________;

3. Смағұлова Г. - ­­­­­­­_________.

VI. Үйге тапсырма: 16 параграфты оку, такырыптың соңындағы сұрақ-тапсырмалар бойынша дайындалып келу.

Сынып: 5 «а». Сабақ №:____________ Күні:_______________

Сабақтың тақырыбы: Қазақстан жеріндегі ғұн тайпалары. Атилла (Еділ) – жаһангер.

Сабақтың мақсаты:

• Білімділік: Ғұн атауы, «халықтардың ұлы қоныс аударуындағы» ғұндардың рөлі, ғұн мемлекеттік бірлестігінің қалыптасу тарихы, шаруашылық өмірі мен тұрмысы туралы білім беру.

• Дамытушылық: Мемлекеттердің калыптасуының алғышартын, оның белгілерін анықтай білу, карталарды сабақта тиімді пайдалана білуге дағдыландыру.

• Тәрбиелік: Тарихи аңыз деректер негізінде балаларды ұлтжандылыққа тәрбиелеу, Орталық Азия тарихының жалғастығын керсету, ірі саяси тұлғаны үлгі қылу.

Сабақтың түрі: аралас

Әдісі: баяндау, сұрақ-жауап

Сабақтың жоспары : I. Ұйымдастыру кезеңі.

II. Үй тапсырмасын тексеру.

III. Жаңа сабақ.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

V. Бағалау.

VI. Үйге тапсырма.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

• Оқушылармен амандасу.

• Оқушыларды түгендеу.

• Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.

II. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сақ тайпасының шаруашылығы қандай болды ?

2. Сақ қоғамының құрылысы ?

3. Сақ тайпаларына туыстас халқының атауы ?

Жаңа сабақтың жоспары.

1. Ғұндар. Мемлекетінің қалыптасуы.

2. Ғұн тайпасының шаруашылығы мен тұрмысы.

III. Жаңа сабақ.

Б.з.д. І мыңжылдықтың ортасында Алтай, Оңтүстік Сібір мен Шығыс Қазақстан аумағында «ғұн» атты тайпа одағы қалыптаса бастайды. Қытайлар оларды «хунну» деп атады. Ғұн мемлекетінің өркендеуі б.з.б. ІІІ ғасырда өмір сүрген Мөде шаньюйімен байланысты. Осы уақытта Мөде Қытаймен болған соғыста ғұн тайпаларын біріктіреді. Сөйтіп ол «шаньюй» деген атаққа ие болады. Шаньюй – «Аспан ұлы» деген мағына береді. Мөденің басшылығымен ғұндар үсіндерді, Саян-Алтай тайпаларын жаулап алады. Хань әулетімен болған соғыста б.з.б. 188 жылы Хань әскерінің жеңілісімен аяқталады.Сөйтіп Хань әулеті Мөденінің билігін мойындап, жыл сайын ғұндарға алым-салық төлеп тұруға және қытай ханшасын Мөдеге әйелдікке беуге мәжбүр болады. Осы кезде ғұндардың қарамағында Кореядан бастап Қазақ жеріне дейін аумақ тиесілі болды. Содан кейін Моңғолия аумағындағы халықтарды өзінің құрамына қосады. Б.з.б 71 жылы Ғұн империясы саяси дағдарысқа тап болады. Бүкіл империя екіге бөлінді: оңтүстік (Хань империясына бағынып, оның құрамына кіреді), солтүстік ғұндар Қазақстан а

Ғұндардың шаруашылығы мен тұрмысы

Мал шаруашылығы

Жылқы шаруашылығы

Мал шаруашылығының қосалқы түрлері

Сыртқы саясат: соғыстар(атты әскер)

Киіз үйлерде тұрған

Б.з.б. І мыңжылдықта мал шаруашылығы үстемдік етті

Мәдениет: тастағы суреттерде бұқа, бұғы, аққу суреттері

умағына келіп қоныстанады.

Ғұн қоғамында сауда саттық, темірден бұйымдар жасау, тері өндеу ісі өркендеді

Мәдени әсер