III. Жаңа сабақ.

Адамзат баласы пайда болғаннан бастап, өз дамуы барысында тарихи іздерін қалдырып отырған. Олардың сонау ежелгі заманнан бүгінге дейін тұтынатын бұйымдары, киім-кешегі, баспаналары, олар жазып кеткен жазба мәліметтер тарихи дерек көздері саналды. Ғалымдар оларды, яғги жәдігерлерді зерртеп, адамзаттың өткені өткен тарихын жазады. Адамдардың өткен өміріне қатысты әр түрлі мәліметтерді тарихи деректер деп атайды. Оларды пайдалану үшін, алдымен деректерді дәуірлерге, оқиғаларға қатысы бойынша іріктеп, топтайды.

Тарихи деректер

ауызша

антропология

лық

этнография

лық

археология-лық

жазбаша

Ауызша

деректер

1) тарихи аңыздар мен шежірелер;

2) мифтік аңыз әңгімелер;

3) халықтың жыр-эпостары;

4) ертегілер, мақал-мәтелдер, жұмбақтар, шешендік сөздер;

5) салт-дәстүр жырлары (бақсы сарындары, айтыс)

Жазбаша

деректер

1) патшалар менмәкімдердің заңдары;

2)мемлекеттік және сауда құжаттары;

3) жылнамашылардың, әр заманда өмір сүрген тарихшылардың жазбалары;

4) әр түрлі әдеби шығармалар.

Антропологиялық деректер: антропология этностар мен нәсілдер арасындағы ерекшеліктер мен ұқсастықтарды зерттейді. Антропология адам қаңқасын зерттейтін ғылым саласы, адам қаңқасын зерттей келе адамның дене бітімін, сипаттайтын, анықтайтын тарихтың бір саласы.

Этнографиялық зерттеулер арқылы әр халықтың өзіне тән мереке-мейрамы, жиын-тойы, тұрмысы, дүниетанымы, шығу тегі туралы әр түрлі деректер аламыз.

Археологиялық деректерге ежелгі адамның қолымен жасалған барлық затттар жатады: еңбек құралдары, қару-жарақ, сәндік бұйымдар, ыдыс-аяқ, баспана тұрақтары.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Тарихи деректердің түрлерін атаныздар.

2. Археологиялық мен этнографиялық деректерге нелерді жатқызамыз ?

3. Ауызша деректерге не жатады ?

V. Бағалау:

1. Даукенов М. - ­­­­­­­_________;

2. Нұржанова А. - ­­­­­­­_________;

3. Смағұлова Г. - ­­­­­­­_________.

V І. Үйге тапсырма: §2, оқу, сызбаны толтыру.

Сынып: 5 «а». Сабақ №:____________ Күні:_______________

Сабақтың тақырыбы: Адамдның шығу тегі.

Сабақтың мақсаты.

• Адамның пайда болуы туралы эволюқиялық жөне діни ілімдердің калыптасып, даму тарихы жөне адамның даму сатысы туралы білім беру.

• Адамның пайда болуы туралы түсініктерін дамыту. Адамның дамуының әр сатысындағы кол жеткізген жетістіктерін салыстыра отырып, айырмашылығын, ортақтығын тауып, ой корытындылай білу қабілеттерін дамыту.

• Оқушыларға бүгінгі адамзат баласы осындай қалыпка жетуі үшін ұзақ та киын кезеңді басынан кешіргенін, оған еңбектің аркасында жеткенін айта отырып еңбек-сүйгіштікке, ал адамның пайда болуы туралы діни түсінікті қалыптастыра отырып оларды имандылыққа тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: аралас.

Әдісі: шағын дәріс, баяндама, сұрақ-жауап.

Сабақтың жоспары : I. Ұйымдастыру кезеңі.

II. Үй тапсырмасын тексеру.

III. Жаңа сабақ.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

V. Бағалау.

VI. Үйге тапсырма.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

• Оқушылармен амандасу.

• Оқушыларды түгендеу.

• Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.

II. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Тарихи деректердің түрлерін атап шығындар.

2. Ауызша деректерге не жатады ?

3. Патшалар үкімдері, шығарған заңдары қай тарихи деректерге жатады?

4. Антропологиялық деректердің зерттеу объектісі ?

5. Археолог Генрих Шлиман атақты Троя қаласын қай деректер көмегімен ашты ?

Жаңа сабақтың жоспары:

1. Адамның пайда болуы туралы. Жаратушы туралы аңыздар.

2. Жаңа замандағы адам туралы ілімдердің дамуы.

3. Адамның пайда болуы және оның дамуы.

4. Саналы адамның калыптасуы.

5. Адам баласы Қазақ жерінде.