2) Бөлінген - дәрілік заттардың мөлшері 1 пилюляға көрсетіліп, осындай қанша пилюля дайындау керектігі көрсетіледі.

Rp.: Acidi arsenicosi anhydrici 0,001 Ferri lactatis 0,1

Massae pilularwn quantum satis ut fiat pilula

Da tales doses N30

S. 1 пилю л я дан куніне 3 рет

Рецепт бөлінген эдіспен жазылған.

Ең жиі кездесетіні бірінші эдіс. Егер рецепте көмекші зат көрсетілмесе, онда фармацевт дэрілік заттардың физика - химиялық қасиеттеріне карап, көмекші затты өзі таңдайды. Көмекші заттардың мөлшері, эр пилюляның салмағы 0,2 г болатындай етіп есептелІнеді. Егер негізгі дэрілік заттардың мелшері едэуір болса жэне 02 г мөлшерде пилюля алу мүмкін болмаса, онда дэрігер бүл массадан пилюляның екі мөлшерін белгілеп, 0.3 г бірден 2 пилюля кабылдауды ұсынады.

Пилюляларды дайындау эдістері: қолмен илеу, дражирлеу, тамшылату, қалыпқа кұю.

Пилюлялар дәріхана жағдайында негізінен қолмен илеу эдіспен дайындалады.

Дайындау сатылары:

• дэрілік заттарды араластыру;

• пилюлялык массаны алу, өлшеу;

• пилюлялык серіппені алу;

• пилюлялық серіппені кесу (дозалау);

• пилюляларды калыптау;

• опалау;

• орамдау жэне безендіру.

І-іыі саты. Дэрілік заттарды араластыру.

1. Егер рецепте суда еритін заттар жазылса, онда оларды судың, спирттің, глицериннің аз мөлшерінде ерітіп алады. Содан соң тыгыздаушы заттарды косады. Бұл жагдайда дәрілік заттар ерітінді түрінде енгізіледі.

2. Егер рецепте суда ерімейтін заттар жазылса, оларға түтқыр сұйьіқтықтьің жеткілікті мөлшерін қосып, содан соң тығыз пластикалық пилюлялык масса алынғанша, күргак қосымша заттармен тығыздалады. Бул жағдайда дәрілік заттар пиллюлялық массага суспензия түрінде енгізіледі.

3. Егер рецепте сүйык гидрофобты заттар жазылса, онда оларды алдын ала кұрғақ экстракттармен немесе өсімдік ұнтактарымен эмульгирлейді. Бүл жагдайда дәрілік заттар эмульсия түрінде енгізіледі.

V-ші саты. Агаш ролик көмегімен пилюляларга тыгыз шарик формасы беріледі, олардың беттері тегіс болуы керек. Дайын пилюляларды ауада кептіріп, санап, бір-біріне жабыспауы үшін индифферентті үнтакпен опалайды. Үшбұрыш көмегімен пилюля санын формула бойынша есептейді:

п +п с = —-— + к, 2

мүндағы: с - пилюля саны;

п - пилюлялардың толық катар саны;

к - пилюлялардьщ толык емес қатардағы саны.

VI-шы саты. Индифферентті опалаушы үнтақ ретінде ликоподий, сүт қанты, ақ балшық, крахмал, пилюля құрамына байланысты таңдап алынады. Опалауды 30 пилюляга 0,75 - 1 г есеппен бірден босататын күтыда жүргізеді. Пилюля дайындау кезінде санитарлық режимді қатаң түрде сақтау қажет. Пилюлялық массаны ауыстыру, серіппені үстау, тек қана пергамент кағазы көмегімен жүргізілуі тиіс.

Орамдау және безендіру. Пилюляларды корапта немесе қүтыда босатады. Қорап немесе қүтыда негізгі этикетка "Ішке" жэне ескерту этикеткаларымен жабдыкталады.

Пилюлялардьщ жеке технологиясы. Бірінші топқа кіретін дәрілік заттармен пилюлялар дайындау. Бүл кезде пилюлялык массага пластикалық касиет беретін көмекші заттар қосылады.

1) Пилюляларды қүргак экстрактпен дайындау Rp.: Acidi arsenicosi anhydrici 0,03 Ferri lactatis 3,0 Massae pilularum quantum satis Misce, utfiant pilulae N 30 Da. Signa. 1 пилюлядан күніне 3 рет

Мышьяк ангидриді ("А тізімі") аса

Рецепт бөлінетін әдіспен жазылған. улы зат дозасы тексеріледі:

Рецепт бойынша ЖРД: 0,03:30 = 0,001 ЖТД: 0,001 хЗ = 0,003 дозасы аспаган

МФ X бойынша 0,005 0,015

Есептеу:

Егер пилюляныц салмагы көрсетілмесе, орташа есеппен 0,2 г алынады, сонда пилюлялық массаның салмагы 0,2 х 30 = 6,0.

Мышьяк ангидридінің жалпы салмагы пилюля санына 0,03 г, ол 0,05 граммнан кем, сондыктан оның тритурациясы колданьшады (1:10) 0,03x10=0,3 мышьяк ангидридінің тритурациясы

Рецепте шүйгіншөгггің кою экстрактысьшан 4,0 берілген, пилюлялык массаныц 1/2 бөлігін кұрайды. Мия тамырыныц үтггагьшан канша косу керектігін есептеу керек:

02 ■ 40 - (4,0 + 0,4 + 02 + 0,02) = 8 - 4,62 = 3,38 үлтак

Бірак, іс-жүзінде есептелген үлтақ мөлшері қосьшмайды, пласта калык пигаолялық масса ачынғанша тыгыздайды.

Б.П.

Phenobarbitali 0,4

S.Iodi in solutionis Kalii iodidi gtt. XIX Extracti Valerianae spissi 4,0 Pulveres radicis Glycyrrhizae 3.38 т_ж = 8,0 m, = 0,2 N 40

Технологиясы: Келіге 0,4 г фенобарбиталдьі өлшеп салып 19 тамшы йодтың калий йодидіндегі ерітіңдісін тамызады, содан соң 4,0 г шүйгіншөптің қою экстрактысын косып, пилюлялык масса алынганша мия тамырыныц үнтағымен тыгыздайды. Массаны өлшеп, серіппе, содан соц пилюлялар дайындалады, каолинмен опалайды. Қутыга салып, ҚР ДСМ 26.08.93 ж. № 90-П жэне 01.11.1996 ж. № 481, 07.04.2005 ж. № 173 булгыктары талаптарына сай безендіреді.

3) Құрамында алкалоидтары бар пилюляларды дайындау Алкалоид түддары өсімдік үдтакгарымен адсорбцияланып, ішекте олардьщ десорбциялануы оте баяу жүреді, сондыктан алколоидтармен пилюля дайьшдаган кезде көмекші зат ретінде ішек карын трактісінде жеңіл сіңірілетін крахмал-қант қоспасы колданьшады.

Rp.: Atropinisidfatis 0,03 "

Papaverini hydrochloridi 0,6 Massae pilularum quantum satis Misce, ut fiant pilulae N30 Da. Signa. 1 пил юл я дан күніне 3 per

Рецепт бөлінетін әдіспен жазылған «А» жэне «Б» тізімдегі заттардың дозасы тексеріледі.

Дозасын тексеру: Атропин сульфаты

Рецепт бойынша МФ X бойынша

ЖРД: 0,03:30=0, 001 0,001

ЖТД: 0,003 0,003

Папаверин гидрохлориді

Рецепт бойынша МФ X бойынша

ЖРД: 0,6:30=0,02 0,2

ЖТД: 0,06 0,6

дозасы аспаган.

Есептеу:

Атропин сульфатының мөлшері 0,03 < 0,05, оныц тритурациясы колданьшады. Тритурация 1:10 0,03 х 10 = 0,3

Рецепте берілген дэрілік заттардың екеуі де алкалоидтар, көмекші зат ретінде крахмал-қант коспасы (1,0 крахмал, 3,0 қант, 3,0 глюкоза) колданылады 02 х 30 - (0,6 + 0,3) = 6 - 0,9 = 5,1

Байланыстыргыш зат ретінде глицерин суы немесе судагы декстриннін 5% ерітіндісі колданьшады (0,1 - 0,3 г = 30 пилюляга)

Б.П.

Triturationis Atropini sulfatis (1:10) 0,3 Papaverini hydrochloridi 0,6 Amyli saccharati 5,1 Aquae slycerinatae quantum satis m«= 6,0 mi = 02 N30

Технологиясы: Келіге алдын-ала өлшеп алынған крахмал - қант қоспасынан шамамен 0,5 г салып, келі саңылауын бекітеді, содан соң атропин сульфатының (1:10) тритурациясынан 0,3 г (N 481 бұйрықтың талабына сай) жэне папаверин гидрохлоридінен 0,6 г салып ұнтактап араластырады. Қоспаға бөлшектеп крахмал-кант қоспасын жэне тамшьшатып 5% декстрин ерітіндісін қосып, пилюлялык масса алынғанша илейді. Алынған пилюлялық массамен жоғарыда көрсетілгендей пилюля дайындалады. Дайын пилюляларды кептіріп, құтыға салып, опалайды (крахмалмен). Тыгындап ҚР ДСМ 26.08.93 ж. № 90-П жэне 01.11.1996 ж. № 481 бұйықтарының талаптарына сай, безендіреді.

4) Пилюляны тотыктыргыш заттармен дайындау. Пилюля түрінде жазылатын күшті тотырғыш заттарға күміс нитраты жэне калий перманганаты жатады. Бүл дэрілік заттар органикалық заттар қатысында ыдырайды, сондыктан осы препараттары бар пилюляларды өсімдік үлтактарымен, экстрактарымен дайындауга болмайды. Көмекші зат ретінде ак балшық, бентонит немесе ақ балшык, бентонит коспасы (2:1), байланыстыргыш зат ретінде тазартылган су колданылады. Пилюлялық серіппені пластмасса кескішімен кеседі.

Дибазол

Рецепт бойынша ЖРД: 1 : 30 = 0,03 ЖТД: 0,02 х 2 = 0,04

МФ бойынша 0,05 0,15

Сольсолин гидрохлориді Рецепт бойынша

ЖРД: 0,03

ЖТД: 0,04 дозалары аспаган

МФ бойынша 0,1 0,3

Есептеу: Итжидек экстрактысы құрғақ 1:2 0,3 х 2 = 0,6 Дибазол 1,0

Сальсолин гидрохлориді 1,0

Қосымша затты таңдау: итжидек экстрактысы пилюлялык массага тұткырлық касиет береді, сондьпсган масса серпімділік касиет беретін өсімдік үлттагын (мия тамырыныц ұнтағын) косады. Пилюлялардьщ жалпы салмагы (т_ж)

Бір пилюля салмагы 0,2 г т_ж = 0,2 х 30 = 6,0 г

Көмекші затгың салмагы (мия тамыры ұнтагы) 6 - (0,6 + 1,0 + 1,0) = 6 - 2,6 = 3,4

БП

Extracti Belladonnae sicci (1:2) 0,6 Dibazoli 1,0

Salsolini Ixydrochloridi 1,0 Pulveres radicis Glycyrrhizae 3,4 Aquae glvcerinatae quantum satis m = 6,0 m_x=02 N30

Технологиясы: Келіге 0,6 г итжидек экстрактысын, 1,0 дибазолды, 1,0 сальсолин гидрохлоридін салып араластырады. Содан соц тамшылатып глицерин суын қосып, жагар-май тэрізді масса алынганша ыскьшайды. Алынган массага болшектеп мия тамырыныц ұнтагын қосып пилюлялык масса алынганша илейді. Пилюлялык массаньщ салмагын олшеп, серіппе, содан соц дозалап пилюлялар алады. Опалап босатуга безендіреді.

Құрамында кальций глицерофосфаты бар пилюлялар, масса түзуші көмекші заттарды қосуды қажет етпейді. Себебі кальций глицерофосфаты (гидрофильдік касиеті өте жогары) жақсы пластикалық масса түзеді.

Rp.: Acidiarsenicosianhydrici 0.05 Calcii glycerophosphatis 3,0 Bromcamphorae 1,5 Misce ut fiant pilulae N 30 Da. Signa. 1 пилюлядан күніне 3 per

Есептеу:

0,05 мышьяк ангидриді

3,0 кальций глицерофосфаты

1,5 бромкамфора

т_ж= 0,05+ 3,0 + 1,5 = 4,55

Бүл рецепте кальций глицерофосфаты тазартылган сумен жақсы пилюлялық масса түзеді немесе кант шырынымен баска косымша құрғак заттар қоспай - ак масса түзеді. Байланыстьфгыш зат ретінде мына қоспаны қолдануға болады:

кант шырыны 1,0

глицерин 1,0

су 8,0

БД

Acidi arsenicosi anhydrici 0.05 Calcii glycerophosphatis 3,0 Bromcamphorae 1,5 Aquae slycerinatae quantum satis ш_ж = 4,55 m, = 0,15 N30

Технологиясы: Келіге 1,5 бромкамфораны (кристалды зат) салып ү-нтактап, оған 0,05 г мышьяк ангидридін жэне 3,0 г кальций глицерофосфатын қосып, араластырады. Глицерин суын косып пилюлялык масса алынганша илейді. Алынган массаньщ салмагын олшеп, рецепттің кері бетінде көрсетеді. Пилюлялык массаны серіппеге айналдырып, кескішпен 30 пилюляга бөледі. Кептіріп, опалап, қоңьф түсті шыны қулыда босатады. Тыгындап, 26.08.93 ж. № 90-П жэне 01.11.1996 ж. № 481 бұйрықтарына сай безендіреді.

Үшінші топқа кіретін дәрілік заттармен пилюлялар дайындау. Үшінші топтагы дэрілік заттарга кара май, скипидар, бальзамдар, еркек