Бакылау сүрактары:

Негізді формула бойынша есептейді.

Таякшаның ұзындығы 1=4 см, диаметрі d=4 мм=0,4 см

х = 3,14 х (0,4/2)² х 10 х 0,95 = 4,7

т_ж=4,9; т,т=0,49; N 10

БП

Novocaini 0,2

Olei Cacao 4.7

т_ж = 4,9; m,_T= 0,49; N 10

Технологиясы: Новокаин суда жеңіл ериді. Келіге 0,2 новакаинді жэне 2-3 тамшы тазартылган су қосып ерітеді де үгітілген какао майын бөлшектеп қосып келсаппен илейді. Алынған біртекті массаны пергамент қағазға сальш, салмагын өлшеп, рецептің кері бетінде көрсетеді. Массаны пилюля машинасының шынысына салып, таяқшаның көмегімен серіппе дайындап оны 10 бөлікке бөледі. Әр бөлігінен үдындығы 4 см, диаметрі 4 мм болатын таяқша алады. Таяқшаларды қорапка салып безендіреді. Негізгі этикетка «Сырт тэнге», ескерту этикеткалары «Салкьш жерде сакта», «Балалардан сакта».

Орамдау жэне безендіру. Майлы негізде дайындалган суппозиторийлерді пергамент қагазға, желатин-глицеринді, сабынды-глицеринді негіздерде - балауыздалган, парафинделген қағазға орамдайды. Шариктер мен пессарийлерді гофрирленген қалпақшаларға салып, картон қораппен таяқшаларды кағаз бүктемесінің арасына салып босатады. Қорабқа негізгі этикетка «Сырт тэнге», ескерту этикеткалары «Салқын, жарық түспейтін жерге сакта», «Балалардан сакта» ҚР ДСМ 26.08.93 ж. № 90-П бүйрығының талаптарына сәйкес безендіреді. Құрамында «А» тізіміне кіретін улы немесе есірткі заттары бар суппозиторийлерді қосымша ҚР ДСМ 01.11.1996 ж. № 481 бұйрықтарының талаптарына сай безендіреді.

Суппозиторийлердін сапасын багалау. Суппозиторийлердің сапасын багалау келесі көрсеткіштер бойынша жүргізіледі:

• күжаттардың бар екендігі жэне дүрыстығы;

• босатуга дәрілік түрдің дүрыс безендірілгені;

• массаның біркелкілігі - үзына бойы кескен кезде қарусыз көзбен дақтар көрінбеуі (майдаланбаған дэрілік зат немесе майдаланбаган негіз болмауы) керек;

• 20 суппозиторийді 0,01 г дәлдікке дейін өлшеп, орташа салмагын анықтайды. Бір суппозиторий салмагындагы ауытқу мөлшері ±5 % аспауы керек;

• липофильді негізде дайындалган суппозиторийлердің балқу температурасын анықтайды, ол 37°С аспауы керек;

пилюлялар, ішекте ыдырауьін қамтамасыз ететш, ішекте еритін кабықшааармен капталуы мүмкін.

Қазіргі кезде пилюлялар таблеткалармен ығыстырылған. Таблеткаларды дайындау өндіріс жағдайына көшірілген, олардың едэуір жетістіктері бар. Бірақ пилюлялар маңызын жоғалтпаган, тиімді және бағалы дэрілік түр.

Артыкшылықтары:

• пилюлялық массада физика-химиялық қасиеттері эр түрлі дэрілік заттарды біріктіруге болады;

• пилюля түрінде дэрілік заттардың жағымсыз иісі мен дэмін жасыруға болады;

• пилюлялар қолдануға ыңғайлы: доматақ жэне ауыз қуысында шырыштанады;

• дэрілік заттардың дозалануы дэл;

• тасымалдауға ыңғайлы;

• кейбір дэрілік препараттар үшін, мысалы йод үшін пилюля қолайлы дәрілік түр болып табылады;

• қажет болған жагдайда пилюляны эсері үзартылған дэрілік түр ретінде де колдануға болады.

Кемшіліктері:

• асқазан ішек-трактісінде баяу ыдырайды;

• балалар іс-тэжірибесінде қолдану колайсыз;

• сақтағанда тұрақсыз, кеуіп кетеді, микробиологиялық бүзылуға ұшырайды;

• технологиясы киын.

Пилюля қүрамы бойынша - күрделі, дисперсологиялык жіісгелу бойынша байланыс - дисперсті жүйеге жатады. Пилюлялар дәрілік зат пен көмекші заттардан түрады. Көмекші заттарды пилюлялық массаға белгілі бір касиет беру үшін, атап айтқанда пластикалық, байланыстырғыш, пилюляларды кеуіп кетуден сақтау максатында косады.

Пилюлялық массага қойылатын талаптар:

1. Пилюлялык масса пластикалық болуы керек. Пилюлялық массаның пластикальшығы - оның сэйкес формата оңай айналуьга, серіппеге, содан соң шарикке оңай ауысу қасиеті. Жеткілікті молшерде тығыз болуы керек.

2. Асқазан немесе ішек сөлінде ыдырайтын кабілеті болуы керек.

Пилюляларға қойылатын талаптардың орындалуы көмекші заттарды дүрыс таңдаумен түсіндіріледі.

Көмекші заттар пилюляларға тиісті салмақ, қасиет жэне колем беруге колданылады. Көмекші заттар дәрілік заттармен химиялык

Пилюлялар технологиясында кодданылатын көмекші заттар сипаттамасы:

Тазартылган су. Егер суда дэрілік заттар еритін болса, онда ол еріткіш ретінде колданьшады. Сонымен катар, су - ісінетін заттарды сілбіге айналдьфып, пилюлялық массаның күрамды бөліктерінің бірігуін камтамасыз етеді.

Бидай үны. Ісіну қабілеті жогары, кілегей түзеді. Өңделуі қиьш пилюлялык массадан тыгыздыгы жогары пилюля дайындуга мүмкіндік береді.

Крахмал (картоп крахмалы, бидай крахмалы). Көбінесе экстракттардан жэне тұткырлыгы жогары сұйыктыктардан пилюля дайындау үшін колданьшады. Массага катты фаза ретінде енеді. Крахмалды глюкозамен жэне қызьшша кантымен біріктіріп колданган жон. Дене температурасында крахмал едэуір ісінетіндіктен, пилюля оцай ьшьфайды.

Балшыкты минералдар (бентонит, ақ балшық). Сұйьшты сіңіру касиеті бар (су, май жэне т.б.). Массага кептіргіш қасиет береді, кепкен соң пилюлялардың катты болуын камтамасыз етеді. Органикалық заттар катысында жеңіл ыдырайтын заттардан пилюляларды дайындағанда, көмекші зат ретінде колданьшады.

Алюминий тотыгы гидраты. Пилюля курамына күміс нитраты, калий перманганаты тэрізді заттар енгенде қолданьшатын бағалы көмекші зат.

Дәрігер жазьшымда корсетпеген жагдайларда, көмекші заттарды тандау, фармацевтке жүктеледі. Оларды дэрілік заттардың касиетіне мөлшеріне байланысты тандайды.

Дэрілік заттарды үш топка белуге болады: Бірінші топқа - лиофильді немесе лиофобты қүргақ үнтақтардьің коспасы жатады. Олар ылгалданган кезде пластикалык емес: күміс нитраты, калий перманганаты, алкалоид түдцары, темір тұздары, йод, калий йодиді, фенобарбитал жэне т.б.

Екінші топқа - ылгалданган кезде түтқьф немесе серпімді қасиетке ие болатын, лиофильді утггақтар қоспасы жатады. Оларга кальций глицерофосфаты, пилюлялык массага дэрілік зат ретінде енгізілетін өсімдік үнтактары мен экстракттары.

Үшінші топка - лиофобты сұйықтықтар, эвтектикалық қоспалар жатады.

Пилюлялардыц рецепте жазылу тәсілдері. Пилюлялар үнтақгар мен суппозиторийлар сияқты бөлінетін жэне бөлінген тэсілдерімен жазьшады.

1) Бөлінетін - дэрілік заттардың мөлшері жазылған пилюля санына беріледі.

Rp.: Acidi arsenicosi anhydrici 0,03 Ferri lactatis 3,0 Massae pilularum quantum satis Misce utfiantpilulae N30 Da. Signa, 1 пилюлядан күніне 3 рет