57.Оқушылардың арасында құқық бұзушылықты алдын-алудың жұмыс жоспарын құрастырыңыз.

Тоқсанға арналған жұмыс жоспары:

Айы	Жұмыстың мазмұны	Жүргізу формасы	Кім жүргізеді
Қыркүйек	1-2апта“ құқық бұзушы және жас ерекшеліктерінде кездесетін қиындықтар”. 3-4аптаСабақ барысында тәртіпсіз оқушыларға жеке баппен қарау.	Лекция	Психолог
Қазан	1-2апта Мінездің акцентуациясын зерттеу. 3-4апта Коммуникациялық дағдыны дамыту	Тестілеу Тренинг	- // -
қараша	1-2апта“ Құқық бұзушы балалармен” жұмыста тұлғалық бабын табу.	Топтық кеңес	- // -

Құқықтықбілім беру – адамныңқұқықтықсанасынқалыптастырумақсатындаорындалатынқұқықтықтәрбиеніңнегізгіықпалетушіәдісі.Нақтыайтсақ, құқықтықбілім беру арқылыжасөспірімқұқықтыұғынадыжәнеоныңсанасықалыптасып, дамиды.Құқықтыұғынуменқоса, тұлғанызаңдықұрметтеуге, қорғауға, орындауғадағдыландыру мен заңныңәділдігінесендіру- құқықтықсананыңнегізгібелгілері.Аталынғанбелгілероқушылардықұқықтықтәрбиелеунегізіндеотбасынанжәнемектептабалдырығынанбастапжүзегеасады.Есейгенадамғақарағандасанасы мен мінез-құлқыжаңаданқалыптасабастағанжасөспірім- тәрбиеніңқолайлыобьектісіболыптабылады

Құқықтықмәдениеттіңнегізгібелгілері: заңнормаларынбілу, заңнормаларынорындау: қоғамдықтәртіпті; заңнормаларынбұзбау; заңкүшіне сену жәнет.б.. Құқықтықмәдениетідамығантұлға-құқықтықмемлекеттіңүлгіліазаматыболады.Құқықтықтәрбие беру арқылыжастардыөзқұқықтарынпайдаланып, азаматтықміндеттерінорындайотырыпқоғамдаөмірсүруге, заңдар мен ережелерді  тәжірибедебелсендіқолданабілугеүйреТугеболады

А.С.Макаренконың: «анағұрлымқиынтиетінқайтатәрбиелеужұмысынаоралмауүшін, әуелдендұрыстәрбиеберугетырысукерек» дегенпікірінұмытпағанжөн.

Құқықтықтәрбиеберудіңнегізгімақсаты – оқушылардақұқықтықмәдениет пен құқықтықәрекет-қылыққалыптастырып, олардықұқықтықзаңдылықталаптарынтүсінугеәрімойындауғабаулу.Құқық пен тәрбиеніңөзарабайланыстыәрекетінегізіненжанаматүрдетәрбиегеараласқаната-аналар мен ұстаздарарқылыіскеасырылады.Кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтың алдын алу, қоғамдағы қылмыстың алдын алудың аса маңызды аспектісі болып табылады. Заңды, әлеуметтік пайдалы қызметке және қоғам мен өмірге ізгілікті көзқарас қалыптастырып, жастарды қылмыстық қызметке жол бермейтін қағидаларға тәрбиелеу қажет.Қазақстан Республикасында кәмелетке толмағандардың арасында құқық бұзушылықтың алдын алу және балалардың қадағалаусыз және қараусыз жүруінің алдын алу жөніндегі заңнаманы қалыптастыру және дамыту жұмысы қолға алынған. Бұл «Неке және отбасы туралы», «Отбасылық үлгідегі балалар деревнялары және жасөспірімдер үйлері туралы», «Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы», «Еңбек туралы», «Қазақстан Республикасындағы арнайы мемлекеттік жәрдемақы туралы», «Дене тәрбиесі және спорт туралы» заңдары, кәмелетке толмағандар жөніндегі комиссиялардың, кәмелетке толмағандар ісі жөніндегі ішкі істер органдарының қызметін реттейтін нормативтік құқықтық актілер және т.б.

 Оқушылар құқық бұзушылығының алдын алуды тікелей не жанама көздейтін құқықтың қайнар көздерінің осылайша  көп болуы қоғамдық қатынастардың кез келген саласында кәмелетке толмағандар тұлғасының дамуын қамтамасыз ететін қолдау жүйесіннің көзделгендігін көрсетеді. Әсіресе бұл қауіпті жағдайда тұрған және ерекше қорғау мен қолдауға мұқтаж жасөспірімдерге қажет. Балалар мен жасөспірімдерді тәрбиелеу мен оқытуда отбасының маңызы зор. Осыған орай мемлекеттіміз отбасының, соның ішінде кеңейтілген отбасының тұтастығын сақтауға аса назар аударып отыр.

59. Тәртібі қиын баланың ата-анасымен танысуда әңгімелесу жоспарын құрастырыңыз,талдау жасау.

Қиын баламен жұмыс.

Әлеуметтік педагог ең бірінші мінезі қиын баламен жұмыс жасағанда баланың ата-анасымен әңгімелесу қажет. Ата-анасымен әңгімелесу барысында әлеуметтік педагог отбасының жағдайын, тұрмыс тіршілігін, балаға қаншалықты уақыт бөлетінін анықтап алу бірінші қадам.

Екінші қадам-мұнда әлеуметтік педагог баланың ата-анасымен әңгімелесе отырып баланың арласатын ортасын, достарын анықтап алу.

Үшінші қадам мектепте отбасы тарапынан жүргізілетін тәрбиелік жұмыстарына белсене араласуын өтіну (ата-аналар жиналысы т.б.)

Төртінші қадам- Бала үшін өнегелі құқықтық құнды-

лықтар ата-анасының бойынан табылады. Сол себепті ата-ана баласы үшін өнегелі тұлға болуы қажет.

Қиын жасөспірімнің жеке тұлға ретінде қалыптасуының маңызды факторы отбасындағы жағымсыз жағдайлар болып табылады. Əке мен ананың бала тəрбиелеу əдістеріндегі ымырасыздығы жасөспірімге не жақсы, не жаман, нақты жағдайда кімдікі дұрыс,ата-ананың қайсысына сену қажет, кімді тыңдау керек екендігін дұрыс ұғынуға кедергі жасайды.Ата-анаға деген абырой мен сый-құрметті жазғырумен немесе жанашырлық сезімге шақырумен қалыптастыра алмайды. Бедел байыпты, парасатты, адал жолмен жүзеге асқан қарым-қатынас

нəтижесінде бірте-бірте өседі. Жасөспірімдер ата-анасының

сөздері мен іс-əрекеттерін олардың кəсіби дəрежелері мен білім

деңгейлерімен салыстыруға бейім. Жасөспірімдік кезеңде ата-аналардан ерекше психологиялық түйсік пен педагогикалымəдениет талап етіледі. Бұл ата-анаға жасөспірімдермен өзарақарым-қатынас сипатын дер кезінде өзгертіп, жасөспірімдерге өмірлік тəжірибесі мен өзінің біліктілігінің арқасында олардың

өздері дұрыс шеше алатын мəселелерге қатысты іс-əрекеттеріне еркіндік беру қажет. Ата-аналар мен жасөспірімдердің арасындағы қарым-қатынас

сипаты олардың қарым-қатынасының өмірлік болашағына қатты əсер етеді. Үлкендер балалардың орнына бірдеңені жиі жасай салуға тырысады не бəрін жасай салады немесе олардың іс- əрекетін, əр қадамын қадағалап, кірісіп отырады. Бұндай жағдайдажасөспірімде таңдау болмайды, оларға өз бетінше шешім қабыл- даудың қажеті жоқ болады. Осыдан өмірде кездесетін əр алуан

жағдайлармен бетпе-бет келгенде дəрменсіздік, тұрақсыздық пайда болады. Жасөспірімнің мінез-құлқын анықтайтын негізгі мотив, өз ісінің дұрыстығын дəлелдеуді қалау бұндай тыйымдар атмосферасында жүзеге аспай қалады. Осының кесірінен өзарақарым-қатынас босаңсып, тіпті нашарлап кетуі мүмкін. Ата-аналаржасөспірімдердің өздерінің пікірін елемеуін, олардың нұсқауына

қарсы əрекет етуін, олардың бақылауына қарсылық көрсетуін

байқайды. Психологиялық шиеленісушілік атмосферасы, отбасында кикілжіңдердің жиі болуы балаға қатты əсер етеді жəне жиі бірден теріс əсер етеді. Бұндай күйде балалар ықпалға тез көнеді, өйткені олар ішкі күйзелісінен арылуға тырысады. Отбасындағы сəтсіз жағдайлар əртүрлі болады — ұрыстар мен өзара түсініспеу-шіліктер, жасөспірімге деген ата-ана мейірімінің жетіспеушілігі.