4. Сабақтың мақсаты:

оқыту: Оқушыларға ауруханалық жұқпаның пайда болу себептері және эпидемиологиясымен таныстыру.

тәрбиелік: Оқушылардың мінез - құлқын аурухана ішінің шарттарына, оның тазалығы бұзылу кезінде этика деонтология заңдылықтарын ұстануға тәрбиелеу.

дамыту: Ауруханалық жұқпаның пайда болуының алдын алу үшін қажетті іс – шараларды қолдана білу қабілеттілігін дамыту.

5. Оқыту әдісі: көрме, пікірталас

6.Материалды – техникалық жабдықталуы:

а) техникалық құралдар: компьютер, мультимедиялық құрылғы.

ә) көрнекі және дидактикалық құралдар: өзіндік жұмыстарға арналған кестелер, тест тапсырмалары, жағдайлық есептер, сөзжұмбақ.

б) оқыту орны: № 1, 2, 3 бөлмелер.

7. Әдебиеттер:

Негізгі (Н)

1. «Мейірбике ісінің негіздері» Мұратбекова С.Қ. – Астана, 2007.

2. «Мейірбике ісі негіздері» пәні бойынша мейірбикелік технологиялар стандарттарының жинағы. М.Ш.Нурманова., Ж.Т.Матакова., Э.Т.Беискулова –Қарағанды,2012.

3. «Науқас адамдарды жалпы күту» Санов С.- Қарағанды,2013

Қосымша (Қ)

1. Мейірбикелік іс бойынша тәжірибелік сабақтарға арналған әдістемелік нұсқаулар. С.К. Мұратбекова, ҚұспановаА.Р, Ахметова К.А.-Көкшетау, 2006.

8. Ұйымдастыру кезеңі: 5 мин (6%)

• Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру.

• Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.

• Сабақтың мақсаты мен міндеті.

9. Оқушылардың өтілген тақырып бойынша білімін тексеру. 14 мин (15%)

• Мейірбике процесінің негізгі бес кезеңі

• Мейірбикелерге квалификциялық сипаттама

• Науқасты аспаптармен және зертханалық зерттеудің алдында, оларды дайындықтан өткізуі

• Халі ауыр науқастарды күтімі

• Адамға керек 14 қажеттілік А.Маслоу бойынша

10. Жаңа сабақты түсіндіру : 27 мин (30%)

Жоспар:

• Аурухана ішілік инфекция мәселелерінін мәні;

• Аурухана ішілік инфекцияның пайда болу себептері;

• Аурухана ішілік инфекциясының қауіп – қатер себептері;

• Медицина мекемелерінде кызметкерлердің денсаулығын қамтамасыз ету жүйесінде ннфекцияны бақылау программасы;

• медбикелерді буйрыктар және нормативті кұжаттармен таныстыру.

Аурухана ішіндегі инфекция туралы түсінік.

ДЖДС¥(ВОЗ) анықтамасы бойынша аурухана ішілік инфекцияға (АІИ) - пациенттің ауруханаға жаткан кезінен көмекке жүгінгенде (аурухана кызметкерлерінің осы мекемеде істеу барысында) немесе ауру себептері пациенттердің ауру белгілері ауруханада болған немесе одан шықкан кезеңдеріне болған жэне аныкталынған клиникалык ауру түрлері жаткызылады.

Мынандай аныктама беріледі: « Аурухана ішілік жұкпа бүл - кез-келген клиникалық белгілері анықталған жұкпалы ауру, ауруханада пациент медициналық көмек алу барысында жұқтырып алады немесе осы емдеу сауықтыру мекемесіндегі медицина кызметкерлері медициналык көмек беру барысында жұктырып алады ».

Баска да АІИ үлкеи тобы - ішекті инфекция. Олар 7-12%-ін кұрайды. Ішекті инфекциялардың арасында сальмонолездер басым болуда. Сальмонолездер негізінен (80%-ке дейін) хирургиялык және реанимациялык бөлімшелерде әлсіреген наукас улкен операциялардан кейін немесе ауыр соматикалық патологиясы бар науқастарды тіркейді. Наукастар және сырткы орта обьектілерінен бөлінген сальмонелла штаммдары жоғары антибиотик резистентілігі және сыртқы орта тұрактылығымен ерекшеленеді. ЕПҰ жағдайларындағы коздырғыштардын таралу жолдары - контакты-түрмыстық және ауа, шак болып табылады. Аурухана ішілік патологиянын ролі болып гемоконтакты вирусты гепатиттер В, С, О. Олар 6-7%-ін қүрайды. Бұндай ауруға шадшккан наукастар: үлкен көлмді хирургиялык операциялар, кан ауыстырғыш терапия, программды гемодиализ, инфекциялык терапия.

АІИ пайда болу себептері обьективті жзне субьективті болып бөлінеді. Объективті ЕП¥ басшыларына тәуелді емес. Субъективті - оларды шеттеу.

Объективті себептері:

• Аурухана және бөлімшелердін бар толуы, талаптарға жауап бермеуі

• Көптеген микроорганизмдердін антибиотикке тұрақтылығы

• Медицинад», мал шүаруашылығында, және баска да шаруашылық өнімдерде кен мөлшерде антибиотиктерді кабылдау расталынбаған

• Кәрі, әлсіреген науқастардың салмагынын жогарылауы

• Организмнін карсылығынык төмендеуі

• Инвазивті манипуляциялардын

• Емдеу - профилактикалык мекемелердің артық болуы

• Ескі жабдыктар

Субъективті себептер:

• Медицина кызметкерлерінің жеткіліксіз дайындығы

• Санэпидстанция кызметкерлері жағынан бакылаудын жоктығы

• Наукастар арасында және наукас пен қызметкерлер карым - катынас санынын жоғарылауы

• Медицина кызметкерлері арасындагы бактерия тасымалдаушылар диагностикаланбаған жағдайлар

• Науқастардын күтімі кезіндегі инфекциялык кауіпсіздікті дұрыс кадағаламауы Қауіп - катер топтары:

• Жоғары жүкпалы топка келушілер және туыскандары, хирургиялык бөлімдс ауыр халдегі наукастарды кутушілер урологиялык, реанимацнялық, гемодиализ бөлімшелерде және т.б. әсіресе үлкен жастағы адамдар мен балалар шалдығады.

• Медицина қызметкері, әсіресе, биологиялык сұйыктықпен кірлеген қүраддар және барлык тазалау кезендеріне талаптары.

Аурухана ішілік инфекция дамуының 3 түрін бөлуге болады:

• Емханалык көмек алынған жүқпалы наукастар. 1979 жылы Европалық регионалды бюрода ұсынылған. Аурухана ішілік инфекция - әртүрлі клиникалық көрінісі бар инфекциялық аурулар, яғни науқас ауруханаға түскенде немесе емдеу көмегі керек наукастар.

Аурухана ішілік инфекцияның жіктелуі:

• Ауа - тамшылы (аэрозольді)

• Су - алиментарлы

• Контакты - тұрмыстық

• Контакты - құрал-жабдықтар (постинфекциялық, операциядан кейін, босанудан кейін, трансфузиядан кейін, эндоскопиядан кейін, плацентарлык, постгемосорбциялық)

• Посправматикалык

• Және де баска формалары. Аурухана ішілік инфекция құрылысы емдеу профилактикалық мекемелердін ірі көппрофильді, іріңді - септикалык инфекция бастапқы орын алады, 75-80%-ін кұрайлы. Көбінесе іріңді - септикалық инфекция хирургиялық профильдегі науқастар тіркеледі, іріңді - септикалық ннфекция негізгі пайда болу факторлары болып табылады. Кызметкерлер арасындағы резидентті типті жұктырушылар санының өсуі, госпитальді штамдардың құрылуы, науқастарды орналастыру ережелерін дұрыс кадағаламау және дұрыс күтім жұргізбеу және т.б.

Медицина мекемелерінде кызметкерлердің денсаулығын сақтау және қамтамасыз ету жүйесінде ннфекцияны бақылау программасы ерекше орын алады. АІИ- дын алдын алу барысында күнделікті санитарлык гигиеналык тәртіпті дұрыс сақтау пациентті стационарға белгілі тәріппен қабылдау, киім ауыстыру, тамакты уакытымен ішу және т.б. жұмыстардың дұрыс орындалуын кадағалау керек. Қазіргі технологияның дамыған кезенінде эпидемиялық бақылау жүргізу алдымен бұл инфекциялардын тіркеуге дұрыс алынуымен және олар туралы есептің дұрыс жүруімен қадағаланады. Дүние жүзілік статистика белгілері бойынша АІИ ауруханада жаткан наукастарын 3 % кұрайды, ал біздін статистикаға жүгінсек бұл көрсеткіш 2 % -6% ға дейін жоғары. АІИ жиілігін интенсивті бөлімшелерде жоғары (25 %, ал хирургиялык палаталарда 33 %). Әлеуметтік бағдарламалар мен оған деген жауапкершілік дамыған коғамда мейірбике ісі басты функциялардың бірі болып табылады. Халықаралық стандартка сай, медбике күнделікті, тиянакты және барлық санитарлык - эпидемиологня және эпидемиологияға карсы тәртіп талаптарын, осы бұйрыктарға сәйкес кәсіби мІндетін орындау кажет. ҚР ЕПҰ -дағы санитарлы эпидемиологиялык тәртіп бұйрыктарын, дезинфекия және стерилизация катаң сактау керек.

Ауруханадағы АІИ таралуын және пайда болуына кедергі келтіретін шаралар 3 бағытта жүргізілуі керек: инфекция көзі, таралу механизмі, организм сезімталдығы. Ауруханаға науқас түспей тұрып дәрігер паспорт бөлімі және диагнозынан басқа науқас қандай аурулармен ауырғанын және диагнозынан басқа науқас қандай аурулармен ауырғанын және жұқпалы аурулармен қатынаста болды ма, жоқ па айқындау қажет. Ауруханада бірінші эпидемиологияға қарсы тосқауыл қабылдау бөлімі. Әрбір науқасқа ауруханаға түскен ауруханалық науқас картасы толтырылады ( 003 у), бұл емдеу мекемесінің негізгі құжаты болып табылады. Бұл инфекцияны бөлімшеге әкелмес үшін науқас түскеннен кейін барлық сақтану шараларын қолдану керек. Оларға кіретіндер: науқастың индивидуальді қабылдануы, нақты қарау, дер кезінде жұқпалы ауруды анықтау. Жұқпалы аурулар ( вирусты гепатит, тамақ улануы, дизентерия және т.б.) табылғаннан кейін немесе күдіктенгенде науқасты жекешелендіріп, бокс немесе изоляторға жатқызады. Анықталған науқасқа шұғыл хабарландыру ф 058 у толтырылады, мәліметтерді журналға тіркейді. Қабылдау бөлімінде науқастарды педикулез және қотырға қарау өткізіледі, науқас пайдаланған заттар және орындарды дизенфекциялайды.

Әрбір табылған педикулезді СЭС-ка хабарлайды.Ауруханаға таралған инфекциянын алдын алу мақсатында медицина кызметкерлеріне өткізіледі:

• Қарау және жаңадан жұмысқа тұратындарға лабораториялык тексерулер.

• Бөлімшеге кіретін кезде жұмыс киімдерін ауыстыру

• Санитарлык минимум нормаларын кайталап өткізу, медбикелерді бұйрыктар және нормативті кұжаттармен таныстыру.

Барлык медицина кызметкерлері медициналык каралудан және лабораторлы бакылаудан өткізіледі. Флюрография және тері - венерологиялык диспансердін мамандарынан тексеріліп турады. Алдын алу максатында инфекциянын тамак аркылы таралуына байланысты ас блоктарында кұрылысына сай талаптар қатаң сақталады.

11. Жаңа тақырыпты бекіту. 9 мин (10%)

Оқушылардың білім деңгейін тест және ситуациялық есептерді шешуіне байланысты бағалау.

Тесттер:

1. Аурухана ішілік инфекциянык курылымы қандай?

1. Вирусты гепатит, ВИЧ-инфекция

2. Жедел респираторлы ауру, туберкулез, дифтерия

3. Гастриттер

4. Іріңді-септикалық инфекциялар

5. Миокардиттер, перикардиттер

6. Ішек инфекциялары

Жауаптардың дұрыс комбинациясын анықтаңдар:

А) 1,3,4,5

Б) 1,2,4,6

В) 2,4,5,6

Г) 1,2,3,4

Д) барлық жауаптары дүрыс

2.Наукастардын емдеу мекемелерінде немесе медицина кызметкерлерінін науқастарға көмек көрсету кезінде жұқтырған инфекциялық аурулар қалай аталады.

3. Аурухана ішілік инфекциянын кұрылымындағы қандай инфекциялар манызды орын алады?

1. Вирусты гепатиттер, ВИЧ-инфекция

2. Жедел респираторлы ауру, туберкулез, дифтерия

3. Ішек инфекцнялары

4. Іріңді - септикалық инфекциялар

4. Аурухана ішілік инфекциялар коздырғыштарының таралуы калай болады?

1. Жұғудың ауа - тамшы жолымен

2. Жұгудын карым - катыиас жолымен Сәйкестікті табыңдар:

а) зарарсыздандырылмаған (стерильденбеген) тану материалын колданғанда;

б) инфекция көзі болып табылатын науқастын түшкіруі;

в) лас кол аркылы;

г) көктамырға егу кезінде асептика және антисептика ережелерінің бұзылуы кезінде;

д) ннфекция көзі болатын наукастын жөтелуі кезінде;

е) бір рет колданылатын шприцті кайта колданганда;

ж) операциялық және тану бөлмелерінде масканы кимегенде:

5. Аурухана бөлімшесінде АІИ пайда болған кездегі шаралардын тәртібі қандай?

1. СЭС-ға АІИ пайда болган жөнінде хабарлау

2. инфекция көзін оқшаулау және инфекцияның берілу жолдарын жою

3. инфекция көзін анықтау

4. СЭС-тін дәрігер - эпидемиологтын толык эпидемиологиялык тексеруі

б.Инфекциянын берілу жолдарын жою мақсатында АІИ кандай алдын алу әдісі колданылады және қандай берілу жолдары бар.

1. инфекцня таралуынын ауа - тамшы жолында

2. инфекция таралуынын карым - катынас жолында Сәйкестіктерді табындар:

а) құралдарды, тану материалын зарарсыздандыру

б) палаталарды кварцтау

в) жедел респираторлы аурумен ауырған наукасты аныктау және окшаулау

г) маска кию

д) мед.кызметкердін колын өндеу

е) сыртқы ортаның әртүрлі объектілерін өңдеу үшін дезинфекция тәсілдерін колдану

7.АІИ көзін аныктау кезінде медбике кандай форманы толтырады?

1. 0 03 у

2. 0 0 І у

1. 058у

2. 004у

8.Адамның инфекцияга сезімталдылығына әсер етпейтін факторды атаныз;

1. адамның жасы

2. жагымсыз тамақтар

3. ағзаның иммунды корғанысынын жеткіліксіздігі

4. ағзанын созылмалы аурулары

1. асептика және антисептика ережелерін орындамау 9.Адам ағзасындағы АІИ көп шоғырланатын жерлері:

1. тері және жүмсак тіндер, зәр шығару жолдары, ауыз, мүрын, жүткыншақ, ішек қуыстары

1. буындар және бүлшык еттер, бас миы

2. паренхиматозды мүшелер және сүйектер

3. тамырлар, нервтер, сіңірлер, байламалар

4. жүрек, күрсак және плевра қуыстары

Ситуациялык есептер

1. Наукас хирургия бөлімшесіндегі 6 адамдык палатада гриппен ауырды. Медбикенің тактикасы.

2. Қабылдау бөліміне себебі белгісіз кызба және іш өтумен наукас түсті. Мүндай наукасты гастраэнтерологиялық бөлімшеге жатқызуға болады ма?

3. Хирургтің кол ұшының сырткы жағында кішкене жара бар. Хирургтың колын жаксылап өңдегеннен кейін операцияға кіргізуғе болады ма?

4. Операциялық бөлмеде істейтін медбикенің санитарлык кітапшасында жұмысқа жіберілмеген белгі бар. Оны операцияға жіберуге болады ма?

5. Медбике внрусты гепатит В-мен ауыратын науқасқа егу кезінде колына ине шаншып алды. Мүндай жағдайда не істеу керек?

12. Сабақты қорытындылау. 2 мин (2%)

Оқытушымен кері байланыс, теориялық сабақ барысында туындаған қателіктер мен қиыншылықтар талқыланады. Әр оқушыға сабақта алған бағасы хабарланады.

13. Үйге тапсырма беру. 2 мин (2%)

Н - 1, 2- бөлім , 154 – 173 бет

5 - сабақ

1. Сабақтың тақырыбы АІЖА- таралу жолдары мен механизмі.

2. Сағат саны: 2 (90 мин - 100%)

3. Сабақ түрі: теориялық