2. Болжамдау және индикативтік жоспарлау.

Ұлттық болжау ұлттық экономиканы дамыту бағыты туралы ғылыми негізделген жүйенің қалыптасу үдерісін көрсетеді. Оның мазмұны ұлттық экономиканың дамуының мүмкін түрлі нұсқаларының спектрін анықтауда оңтайлы шешім қабылдауға байланысты.

• Болжау – әлеуметтік –экономикалық үдерістерінің дамуын ғылыми алдын ала көру қағидалары, әдістері туралы ғылым.

• Болжау – объектінің жағдайының ғылыми негізделген гипотезасы.

• Болжау – стратегиялық жоспарлаудың ғылыми сатысы; алдағы кезеңдегі экономиканы реттеу бойынша үкіметтің атқарымдық шешімдері және жоспарлы ғылыми базасы.

Ұлттық болжаудың мақсаттары:

- экономиканың даму үрдісіне ғылыми талдауды қосатын, ғылыми алғышартты құру;

- қалыптасқан үрдіс, белгіленген мақсаттар ретінде есептелетін, алда тұрған қоғамдық ұдайы өндірісті, алдын ала көре білу нұсқасы

- қабылданған шешімдердің мүмкін нәтижелерін бағалау;

- басқару шешімдерін қабылдау үшін әлеуметтік –экономикалық және ғылыми –техникалық даму бағыттарын негіздеу.

Аралықтары бойынша болжаулар жедел (ай, тоқсан), қысқа мерзімді (1-3), орта мерзімді (5-7жыл) , ұзақ мерзімді (15-20 жыл) және алыс мерзімді (20 жылдан жоғары) болуы мүмкін.

3. Мемлекеттік реттеудің теориясы мен тәжірибесі және шет елдердегі индикативтік жоспарлау

Индикативті жоспарлау бұл нарық экономикасының қызметіне ықпал етудің негізгі әдістері, мемлекеттің әлеуметтік –экономикалық саясатын жүргізу құралы. Ол мемлекет шараларының ықпалынсыз қиын тиетін, тек нарықтық әдістермен жүзеге асырылуға тиісті, экономикалық өмірдің көптеген мәселелерін шешуді қамтамасыз етеді. Индикативті жоспарлау параметрлердің жүйесін қалыптастыру үдерісін көрсетеді. Бұл серпін, құрылым, экономиканың тиімділігі, қаржы жағдайы, ақша айналымы, тауарлар нарығы және бағалы қағаздар, баға қозғалысы, жұмыспен қамтамасыз ету, өмір сүру деңгейі және т.б. тәрізді көрсеткіштер болуы мүмкін.

Индикативтік жоспарлау нарық экономикасының жағдайы мен мемлекеттік реттеу әдістерінің бүкіл әлемде кең тарауы үшін ең қолайлы болып табылады.

Дәріс 7. Ғылыми-техникалық прогрестің бағыттары және оны жеделдетудегі мемлекеттің ролі.

1. Ғылыми-техникалық прогресс – қазіргі дамудың факторы ретінде.

2. Қазақстан Республикасының индустриалды - инновациялық стратегиясының негізгі бағыттары.

1. Ғылыми-техникалық прогресс – қазіргі дамудың факторы ретінде.

Ғылыми-техникалық прогресс – ғылым мен техниканың, технологияның үздіксіз даму, еңбек заттарының, өндіріс пен еңбекті ұйымдастыру формалары мен әдістерінің жетілдірілу процесі. Ғылыми-техникалық прогресс әлеуметтік-экономикалық мәселелерді, еңбек жағдайын ұйымдастыруды жақсартуға, оның маңыздылығын арттыруға, қоршаған ортаны қорғауға, халықтың әлеуметтік жағдайын жақсартуға ықпал жасайды. Қазіргі жағдайда мемлекеттер арасындағы күштердің ара қатынасы тек олардың қолында бар ресурстардын, капиталдың, шикізаттың немесе жұмыс күшінің мөлшерімен ғана емес, сонымен бірге олардың ғылыми- техникалық жағдайымен және оны тиімді пайдалану дәрежесімен де айқындалады.

• қоғамдық өндірістің дамуына жағдай жасайды

Қоғамдық өндірістің тиімділігін арттыру үшін жаңа еңбек құралдарын, өндірісті ұйымдастыру және басқарудың жаңа формаларын пайдалану қажет. Ғылым мен техниканың әсері ұлттық табыстың жоғарлауына, циклдық жүйеліктің орындалуына байланысты: «ғылым - техника - өндіріс - өткізу».

Нарықтық экономикаға көшу барысында ҒТП саясатының анықтау маңызды болып саналады. ҒТП саясаты негізінде статистикалық ақпараттың ақиқаттығы, ғылыми потенциал тенденциясының динамикасы қарастырылады. ҒТП-ң барлық деңгейде дамуы осындай ақпараттарды дұрыс пайдалану, талданған мәліметтерді жинақтау қажеттілігімен анықталады.

ҒТП-ң негізгі бағыттары - бұл әлеуметтік-экономикалық тиімділікке аз уақыт ішінде ғылым мен техниканың дамуы арқылы жету болып табылады.ҒТП-ң бағыттары жалпы мемлекеттік және салалық болып бөлінеді. ҒТП-ң жалпы мемлекеттік бағыты қазіргі кезеңде мемлекет үшін беделді және перспективалы болып келеді. ҒТП-ң салалық бағыты ауыл шаруашылы мен өнеркәсіптің жеке салалары үшін маңызды болып табылады.

Экономикада ҒТП-ң негізгі бағыттары:

• ауыл шаруашылығын электрификациялау

• өндіріс кешенін механикаландыру мен автоматтандыру

• өндірісті химизациялау

• жаңа технологияларды енгізу.