5. СРАВНЕНИЕ БЕСКОНЕЧНО МАЛЫХ И БЕСКОНЕЧНО БОЛЬШИХ ФУНКЦИЙ
Бесконечно малые функции (б.м.ф.) сравнивают по скорости их стремления к нулю: чем эта скорость выше, тем больший порядок имеет данная б.м.ф. Сравнение скоростей двух б.м.ф. производится с помощью предела
их отношения. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Пусть α(x) |
и β(x) |
– две б.м.ф. при x → x0 |
(где x0 |
– число или символ |
|||||||||||||
∞). Рассмотрим предел: |
|
|
|
|
|
α(x) . |
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
lim |
|
|
|
|
(5.1) |
|||||
|
|
|
|
|
|
|
x→x0 |
β(x) |
|
|
|
|
|
|
|||
1. Если предел (5.1) равен постоянному числу C ≠ 0, то α(x) и β(x) |
|||||||||||||||||
называют б.м.ф. |
одного порядка. |
В этом случае б.м.ф. |
α(x) эквивалентна |
||||||||||||||
б.м.ф. C β(x) , |
т.е. α(x) ~ C β(x) при x → x0 ; в частности, при C =1 α(x) |
||||||||||||||||
и β(x) эквивалентны. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Пример. |
Функции α(x) = tg 3x и β(x) = arcsin 5x есть б.м.ф. при |
||||||||||||||||
x → 0 . Найдем предел их отношения в этой точке: |
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
tg 3x |
|
|
|
tgα ~ α |
|
|
|
|
3x |
= 3. |
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
lim |
|
|
= |
|
arcsinα ~ α |
|
= lim |
|||||||||
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
x→0 arcsin 5x |
|
|
при α |
→0 |
|
|
x→0 |
5x |
5 |
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Мы видим, что tg 3x ~ |
3 |
arcsin 5x, |
т.е. б.м. |
α(x) |
и |
β(x) имеют один |
|||||||||||
5 |
|||||||||||||||||
порядок. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
2. Если предел (5.1) равен нулю, |
α(x) |
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
lim |
= 0 |
, |
|
|
|
(5.2) |
||||
|
|
|
|
|
|
|
x→x0 |
β(x) |
|
|
|
|
|
|
|||
α(x) называют б.м.ф. более высокого порядка, чем β(x) (или говорят, что
скорость стремления к |
нулю |
|
α(x) |
выше, чем |
β(x) ), и обозначают: |
|||||
α(x) = o(β(x)) . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Пример. При x → 0 |
α(x) =sin3 x |
имеет более высокий порядок, чем |
||||||||
β(x) = ln(1 + 2x), ибо |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sin3 x |
|
sinα ~ α |
|
x3 |
|
||||
|
|
|
|
|||||||
lim |
= |
ln(1+α) ~ α |
= lim |
=0, |
||||||
|
|
|
2x |
|||||||
x→0 ln(1+2x) |
|
при α →0 |
x→0 |
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
т.е. α(x) = o(β(x)) .
Замечание. Если предел (5.1) бесконечен, то β(x) = o(α(x)) , так как
68
|
|
|
|
lim |
|
β(x) |
|
= |
|
|
|
|
1 |
|
|
= 0. |
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
α(x) |
|
|
|
|
|
α(x) |
|
|
||||||||||||||
|
|
|
x→x0 |
|
|
lim |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x→x0 β(x) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
3. Бесконечно малая α(x) |
называется величиной k-го порядка по срав- |
||||||||||||||||||||||||||
нению с б.м.ф. β(x) , если |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
lim |
|
α(x) |
|
= C ≠ 0 |
. |
|
|
|
(5.3) |
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
β(x)]k |
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
x→x0 [ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
В этом случае α(x) ~ Cβ k (x). |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
Пример. Бесконечно малая при x → 0 функция α(x) = esin3 x −1 имеет |
|||||||||||||||||||||||||||
3-й порядок по сравнению с б.м.ф. β(x) = tg x, т.к. |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
α(x) |
= lim esin3 x −1 = |
|
eα −1 ~ α |
|
|
|
|
|
|
sin3 x |
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
lim |
|
tgα ~ α |
|
|
|
|
|
|
= lim |
=1. |
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
x3 |
||||||||||||||||||||
x→0 |
βk(x) |
x→0 |
|
tg3x |
|
|
|
|
при |
α → |
0 |
x→0 |
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
4. Если предел (5.1) не существует, то б.м.ф. α(x) и |
β(x) |
называют не- |
|||||||||||||||||||||||||
сравнимыми. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
Например, бесконечно малые α(x) = x cos |
|
|
|
и β(x) = sin x при x → 0 |
|||||||||||||||||||||||
x |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
α(x) |
|
x cos |
|
|
= lim cos |
|
1 |
|
||||||||||||||||||
несравнимы, ибо lim |
= lim |
x |
не существует. |
||||||||||||||||||||||||
β(x) |
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|||||||||||||||||
x→0 |
x→0 |
sin x |
|
x→0 |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
Теорема 5.1. Две б.м.ф. при x → x0 |
α(x) и |
|
|
|
β(x) эквивалентны тогда и |
||||||||||||||||||||||
только тогда, когда их разность γ (x) =α(x) − β(x) |
является б.м.ф. более вы- |
||||||||||||||||||||||||||
сокого порядка, чем каждая из них, т.е. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
α(x) ~ β(x) γ (x) = o(α(x)), |
γ (x) = o(β(x)). |
|
|||||||||||||||||||||||||
Следствие. Сумма конечного числа б.м.ф. |
|
|
|
эквивалентна тому слагае- |
|||||||||||||||||||||||
мому, которое имеет самый низкий порядок. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
Пример. 3 x −1 + (x −1)2 |
|
+ (x −1)3 / 2 |
~ 3 |
x −1 |
|
|
|
при x →1, |
ибо порядок |
||||||||||||||||||
первого слагаемого в рассматриваемой сумме по сравнению с (x −1) равен
1/3, тогда как порядки двух других слагаемых равны, соответственно, 2 и 3/2. Следовательно, самый низкий порядок имеет первое слагаемое.
Определение. Главной частью б.м.ф. α(x) при x → x0 называется
б.м.ф. γ(x) = C(x − x0 )k (где C и k – постоянные), такая, что γ (x) ~ α(x). Очевидно, что α(x) и γ (x) имеют один порядок малости по сравнению с
(x − x0 ), равный k. |
порядок k б.м.ф. |
Пример. Найти главную часть и указать |
|
α(x) = (x −1)3 x3 −1 при x →1 по сравнению с б.м.ф. |
(x −1). |
69
∆ Преобразуем α(x) следующим образом:
α(x) = (x −1)3 (x −1)(x2 + x +1) = (x −1)4 / 3 3 |
x2 + x +1. Легко видеть, что |
|
α(x) ~ 3 3(x −1)4 / 3 , ибо lim 3 |
x 2 + x +1 = 3 3. Отсюда ясно, что главная часть |
|
x→1 |
|
|
α(x) равна 3 3(x −1)4 / 3 и k = 4 / 3. |
▲ |
|
Используя теорему 5.1 |
и таблицу э.б.м. (см. п. 4.6), можно получить |
|
асимптотические разложения при x → 0 следующих основных элементарных функций.
1. sin x = x + o(x) . 2. arcsin x = x + o(x) .
3. cos x =1 − x 2 + o(x 2 ) . 2
5. ln(1 + x) = x + o(x) .
7. (1 + x) p =1 + px + o(x) .
9. 1 + x =1 + 2x + o(x) .
Заметим, что символ o(α) 1. o(α) + o(α) = o(α) .
3. o(α) o(α) = o(α) . 5. o(α) o(β) = o(αβ) .
4. e x =1 + x + o(x) .
6.arctg x = x + o(x) .
8.tg x = x + o(x) .
10. a x =1 + x ln a + o(x), (a > 0) .
обладает следующими свойствами:
2. |
c o(α) = o(α), c = const . |
4. o(o(α)) = o(α) . |
|
6. |
β o(α) = o(βα) . |
Бесконечно большие функции сравнивают по скорости их возрастания.: чем эта скорость выше, тем большим считается порядок б.б.ф.
Пусть A(x) и B(x) – б.б.ф. при x → x0 |
|
(где x0 |
– число или символ ∞) и |
|||||||||||||
существует предел |
|
A(x) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
lim |
|
= C . |
|
|
|
|
|
|
(5.4) |
||||||
|
|
B(x) |
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
x→x0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
Тогда, если C ≠ 0, то A(x) и B(x) называются б. б.ф. одного порядка (при |
||||||||||||||||
C =1 – эквивалентными). |
2x 2 |
|
|
|
|
|
|
|
6x 4 |
|
||||||
Пример. |
Величины A(x) = |
|
и B(x) = |
при x →1 являются |
||||||||||||
|
x |
−1 |
1 |
− x 2 |
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
б.б.ф. одного порядка, так как lim |
A(x) |
= − |
|
2 |
. |
|
|
|
|
|||||||
|
3 |
|
|
|
|
|||||||||||
|
x→1 |
B(x) |
|
|
|
|
|
|
||||||||
Если C = ∞, то A(x) называется б.б.ф. |
|
более высокого порядка, чем B(x). |
||||||||||||||
При C = 0, напротив, B(x) имеет более высокий порядок роста, чем A(x). |
||||||||||||||||
Пример. |
Функция A(x) = 5x |
является б.б.ф. |
более высокого порядка, |
|||||||||||||
чем B(x) = 3x |
при x → +∞, ибо |
|
|
|
|
5 x |
|
|
|
5 |
x |
|
||||
|
lim |
|
|
= |
|
lim |
|
|
= ∞. |
|||||||
|
3x |
|
|
|||||||||||||
|
x→+∞ |
|
x→+∞ 3 |
|
|
|
||||||||||
Бесконечно большие при x → x0 |
функции A(x) и B(x) называются нес- |
|||||||||||||||
равнимыми, если предел их отношения не существует. |
|
|||||||||||||||
70
|
|
Пример. |
Бесконечно |
большие |
|
A(x) = 4 x 4 −1 cos x |
и B(x) = x |
при |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
x → +∞ несравнимы, т.к. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
lim |
A(x) |
|
|
|
4 |
x 4 −1 |
cos x |
= lim cos x не существует. |
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
B(x) |
= lim |
|
x |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
x→+∞ |
x→+∞ |
|
|
|
|
|
|
x→+∞ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
Величина A(x) называется б.б.ф. k-го порядка о сравнению с B(x), если |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
A(x) и B k (x) |
есть б.б.ф. |
одного порядка, т.е. |
|
lim |
A(x) |
|
= C ≠ 0. |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x5 / 2 |
|
|
|
|
|
|
x→x0 |
Bk (x) |
|
|
|
||||||||||
|
|
Пример. |
Величина |
|
A(x) = |
|
|
|
|
при |
x → ∞ имеет порядок k =1 6 |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x7 / 3 +1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
относительно величины B(x) = x, |
ибо A(x) ~ x1/ 6 |
= B1/ 6 (x). |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
Главной частью б.б.ф. |
|
A(x) при |
|
|
x → x0 называется б.б.ф. Γ(x) |
вида |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
c |
|
, такая, что |
A(x) ~ Γ(x). Если x → ∞, то главная часть A(x) имеет |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
(x − x0 ) k |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
вид Γ(x) = C x k . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
Пример 1. Главной частью многочлена при x → ∞ является его старший |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
член, ибо |
P (x) = a |
0 |
xn |
+ a xn−1 +... + a |
n |
|
~ a |
0 |
xn . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
||||||
|
|
Пример 2. Главной частью б.б.ф. |
|
A(x) = |
arctg |
|
при x → +0 |
равна |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
x3 |
x |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
= π и, следовательно, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
π |
, |
т.к. |
lim |
arctg |
A(x) ~ |
|
|
π |
|
. |
Очевидно, что по- |
||||||||||||||||||||||||||||
|
2x3 |
|
|
2x3 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
x→+0 |
|
|
|
x |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
рядок A(x) |
относительно |
|
1 |
|
равен 3. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
В задачах 5.1 – 5.5, используя таблицу э.б.м. (см. п. 4.6), сравните поряд- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ки данных бесконечно малых. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
5.1. α(x) =1 − cos x, |
β(x) = x2 , |
|
x →0. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
∆ |
Поскольку α(x) =1 |
− cos x ~ |
|
x 2 |
|
, т.е. α(x) ~ |
1 |
|
β(x), |
то α(x) и β(x) – |
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
2 |
|
|
2 |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
б.м. величины одного порядка. |
▲ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
5.2. α(x) = ln x, |
|
β(x) = (x −1)3 при |
|
x →1. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
∆ Преобразуем α(x) : α(x) = ln x = ln (1 + (x −1)). |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
Из таблицы э.б.м. известно, |
что ln(1 +α1 ) ~ α1 |
|
при α1 → 0. Отсюда сле- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
дует, что ln x ~ x −1 при |
|
|
|
x →1 и, |
|
значит, α(x) ~ 3 (x −1)3 = 3 β(x). Очевид- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
но, что порядок α(x) |
по сравнению с β(x) равен 1/3. ▲ |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
5.3. α(x) = |
x ln (1 + tg 2x), |
β(x) = x при |
x → 0. |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
∆ |
Используя таблицу э.б.м., имеем: ln (1 + tg 2x) ~ tg 2x ~ 2x. Следова- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
тельно, α(x) ~ 2x3 / 2 , т.е. порядок α(x) |
|
|
по сравнению с β(x) равен 3/2. |
▲ |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
71
5.4. α |
(x) = |
sin x |
|
и β(x) = |
1 |
|
при |
x → ∞. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
x |
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
∆ Заметим, |
что α(x) = |
sin x |
является б.м.ф. |
|
при x → ∞, ибо она равна |
|||||||||||||||||||||||
x |
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
произведению б.м.ф. |
на ограниченную функцию sin x . Рассмотрим предел |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
α(x) |
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
отношения: lim |
= lim sin x. Как было доказано (пример 4.3 |
), послед- |
||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
x→∞ β(x) |
|
x→∞ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
ний предел не существует. Следовательно, α(x) |
и β(x) несравнимы. |
▲ |
|
|||||||||||||||||||||||||
5.5. α(x) = ln(cos x), |
β(x) = 3sin 2x −1, |
|
x → 2π. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
∆ Преобразуем данные функции с помощью замены x = y + 2π. Тогда, |
||||||||||||||||||||||||||||
если x → 2π, то y → 0. Получаем: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
α(x) = ln(cos x) = ln(cos y) = ln(1 + (cos y −1)), |
|
|
β(x) = 3sin 2x −1 = 3sin y |
−1. |
|
|
||||||||||||||||||||||
Пользуясь таблицей э.б.м., получим: |
|
y 2 |
|
|
|
(x − 2π)2 |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
α(x) = ln(1 + (cos y −1)) ~ cos y −1 ~ − |
= − |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
, |
|
|
( ) |
|
|||||||||||||||||
2 |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
β(x) = 3sin 2 y −1 ~ ln 3 sin 2 y ~ ln 3 2 y = 2 ln 3 (x − 2π). |
|
|
( ) |
|
||||||||||||||||||||||||
Из соотношений ( ) и ( ) |
видно, что α(x) |
|
есть б.м.ф. 2-го порядка по |
|||||||||||||||||||||||||
сравнению с β(x) . |
|
▲ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
В задачах 5.6 – 5.9 определить главную часть γ (x) |
вида C(x − x0 )k |
и |
||||||||||||||||||||||||||
порядок k б.м.ф. α(x) |
относительно (x − x0 ) |
при x → x0 . |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
5.6. α(x) = |
1 + x 2 − 1 − x 2 |
при x → 0. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
∆ Преобразуем заданное выражение, домножив и поделив его на сопря- |
||||||||||||||||||||||||||||
женное для него выражение. Тогда: α(x) = 1 + x 2 |
|
− |
1 − x 2 = |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
= ( 1 + x 2 |
− |
1 − x 2 )( |
1 + x 2 + |
1 − x 2 ) = |
|
|
|
|
2x 2 |
|
|
~ x 2 . |
(Мы |
вос- |
||||||||||||||
|
|
1 + x 2 + 1 − x 2 |
|
2 |
1 + x 2 + 1 − x 2 |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
пользовались |
тем, что |
lim |
|
|
|
|
=1). |
Теперь |
очевидно, |
что |
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
γ(x) = x 2 и k = 2. |
|
x→0 1 + x 2 + 1 − x 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
▲ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
5.7. α(x) = 3 sin 2 (x −1), x →1. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
∆ Из |
таблицы |
э.б.м. имеем: |
sin β ~ β |
|
при |
β → 0. |
Учитывая, |
что |
||||||||||||||||||||
x −1 → 0 |
при |
x →1, |
положим |
β = x −1. |
|
Тогда |
sin( x −1) ~ x −1 |
и |
||||||||||||||||||||
α(x) ~ (x −1)2 / 3 . Очевидно, что |
γ (x) = (x −1)2 / 3 |
и k = 2 / 3. |
▲ |
|
|
|
||||||||||||||||||||||
5.8. α(x) = sin 2x − 2 sin x, x → 0.
∆ Преобразуем заданное выражение так:
72
α(x) = 2 sin x cos x − 2 sin x = 2 sin x(cos x −1).
Как видно из таблицы э.б.м., при x → 0 |
sin x ~ x, 1 − cos x ~ |
x 2 |
, тогда |
||||||||||||||||||
2 |
|||||||||||||||||||||
|
|
|
x2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
α(x) ~ 2x − |
|
|
|
=−x3. Следовательно, γ(x) = −x |
|
и |
k = 3. |
▲ |
|
|
|
|
|||||||||
2 |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
5.9. α(x) = 3 tg(x3 −1), x →1. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
∆ Из |
таблицы э.б.м. имеем: |
tg β ~ β |
|
при |
β → 0. |
Учитывая, |
что |
||||||||||||||
(x3 −1) →0 |
|
при x →1, |
получаем: |
tg(x3 −1) ~ x3 −1. Далее, преобразуя |
|||||||||||||||||
β = x3 −1 по формуле разности кубов, получим: |
β = (x −1)(x2 + x +1). От- |
||||||||||||||||||||
сюда, учитывая, что lim(x 2 + x +1) = 3, имеем β ~ 3(x −1) |
и α(x) = 3 3(x −1). |
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
x→1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Теперь очевидно, что γ (x) = 3 3(x −1)1/ 3 |
и k =1/ 3. |
▲ |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
5.10. |
|
|
Сравнить |
порядки |
б.б.ф. |
|
|
A(x) = 6x4 + x3 − x + 3 |
и |
||||||||||||
B(x) = (2x +1)3 3 27x3 − x 2 +1 при x → ∞. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
∆ Вычислим предел отношения данных б.б.ф.: |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
lim |
A(x) |
= lim |
|
6x 4 + x3 − x |
+ 3 |
= lim |
6x 4 |
= |
1 |
. |
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
8x3 3x |
|
|
|
|
|||||||||||
x→∞ B(x) |
|
x→∞ (2x +1)3 3 27x3 − x 2 +1 |
|
x→∞ |
|
4 |
|
|
|
|
|||||||||||
(Мы воспользовались тем, что при |
x → ∞ любой многочлен эквивалентен |
||||||||||||||||||||
своему старшему члену и поэтому |
6x 4 + x 3 − x + 3 ~ 6x 4 , |
(2x +1)3 ~ 8x3 , |
|||||||||||||||||||
27 x3 − x 2 +1 ~ 27 x3 ). Теперь очевидно, |
что |
A(x) и B(x) |
б.б.ф. одного по- |
||||||||||||||||||
рядка. |
|
|
|
|
▲ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
5.11. Пусть x → +∞. Выделить главную часть Γ(x) вида Cx k |
и опреде- |
||||||||||||||||||||
лить порядок роста относительно x следующих функций: |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
а) A(x) |
= |
x3 +1 |
|
; |
|
|
б) B(x) = 3 x 2 − x + x. |
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
x + 2 |
A(x) |
представляет собой отношение двух многочленов. |
||||||||||||||
∆ а) Функция |
|||||||||||||||||||||
При x → +∞ имеем: A(x) ~ x3 = x 2 . Теперь ясно, что Γ(x) = x2 и k = 2. x
б) Функция B(x) представляет собой сумму двух слагаемых, при этом
3 x 2 − x ~ x 2 / 3 , т.е. порядки слагаемых относительно x равны соответственно 2/3 и 1/2. В сумме двух б.б.ф. главным является то слагаемое, порядок которого выше. Поскольку 2/3>1/2, то B(x) ~ x2 / 3 , Γ(x) = x2 / 3 и k = 2 / 3.
В справедливости этого результата можно убедиться также, вычислив предел:
73
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 / 3 |
3 1− |
|
|
+ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
B(x) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
lim |
= lim |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
=1. |
|
▲ |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 / 3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
x→∞ x2 / 3 |
|
|
x→∞ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
5.12. Пусть x →1. Выделить главную часть Γ(x) вида C |
|
|
и оп- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
(x −1) k |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
ределить порядок k роста относительно |
|
|
|
|
следующих функций: |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
x −1 |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ln x |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
а) A(x) = |
|
|
|
; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
б) B(x) = |
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− x) 2 |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
3 1 − x 4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
∆ а) Заменим величину, стоящую в знаменателе A(x) |
эквивалентной ей |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
при x →1. Преобразуя знаменатель, получаем: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
3 1 − x 4 = 3 (1 − x)(1 + x)(1 + x 2 ) ~ 3 4 3 1 − x (мы воспользовались тем, что |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
lim(1 + x)(1 + x 2 ) = 4) . |
Учитывая, что lim x =1, окончательно имеем: |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
x→1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x→1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
A(x) ~ − 3 4 3 x −1 . Следовательно, Γ(x) = − 3 4 (x −1)1/ 3 |
и k =1/ 3. |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
б) Из таблицы э.б.м. имеем: |
ln(1 + β) ~ β |
|
при β → 0. Отсюда, |
полагая |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
β = x −1, получаем ln x = ln(1 + (x −1)) ~ x −1. А тогда B(x) ~ |
|
x −1 |
= |
|
1 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
(1 − x) 2 |
x |
−1. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
Значит, Γ(x) = |
|
|
|
|
и |
|
k =1. |
|
|
▲ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
x −1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
В задачах 5.13 – 5.20 |
сравните порядки бесконечно малых α(x) |
и β(x) |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
при x → x0 : |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5.13. α(x) = e2x |
−1, |
|
|
β(x) =100x, |
x →0 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
5.14. α(x) = |
|
13 |
, |
β(x) = |
1 |
|
|
, |
x → +∞. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
ln(1 + x) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
5.15. α(x) = (x −1)(2 − x − x2 ), |
|
β(x) =1 − |
|
|
x, x →1. |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
5.16. α(x) = arcsin x, |
|
|
β(x) = tg |
πx , |
|
x → 0. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
5.17. α(x) = x2 sin 2 x, |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
β(x) = x tg x, |
|
x →0. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
5.18. α(x) = ln 2 cos x, |
β(x) = 5sin 2x |
−1, |
|
|
x → 2π. |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
5.19. α(x) = |
1 |
, |
|
β(x) = |
1 |
, |
x → ∞. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
x 4 |
|
|
|
|
|
|
x6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
5.20. α(x) = x3 − 3x − 2, |
|
β(x) = x 2 − x − 2, x → −1. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
74
В задачах 5.21 – 5.29 найдите главную часть γ (x) |
вида C(x − x0 )k и по- |
|||||||||||||||
рядок малости k б.м.ф. α(x) |
относительно б.м.ф. (x − x0 ) |
при x → x0 : |
|
|||||||||||||
5.21. α(x) = 3sin 2 2x − x5 , |
x →0. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
5.22. α(x) = x ln(1 − 2x + x2 ), |
x →0. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
5.23. α(x) = e x −1 −1, |
x →1. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
5.24*. α(x) =1 − cos(1 − cos |
1 |
), |
x → ∞. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5.25. α(x) = cos x −1 + sin 2 2x + arcsin2 x + arctg 2x2 , |
x →0. |
|
||||||||||||||
5.26. α(x) = 2e x4 + (cos x −1) 2 + x5 − 2, |
x → 0. |
|
|
|
|
|
|
|||||||||
5.27. α(x) = |
2x + |
x + |
|
x , |
x → +0. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
5.28. α(x) = |
1 − 2x − 3 1 − 3x 2 , |
x → 0. |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
5.29. α(x) = sin 3x − tg3x, |
x → 2π. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
В задачах 5.30 – 5.45 определите порядок малости |
k |
б.м.ф. α(x) |
по |
|||||||||||||
сравнению с |
x при x → 0 : |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
5.30. α(x) = 3sin 2 x2 − 5x5 . |
|
5.31*. α(x) = |
4 − x 4 + x 2 − 2. |
|
||||||||||||
5.32. α(x) =1 − x4 − cos x2 . |
|
5.33. α(x) = 2 sin x − tg 2x. |
|
|||||||||||||
5.34. α(x) = sin( x 2 + 9 − 3). |
5.35. α(x) = 2 x3 −1. |
|
|
|||||||||||||
5.36. α(x) = 5sin2 x |
−1. |
|
|
|
|
5.37. α(x) = 3 x 2 |
− |
x. |
|
|||||||
5.38. α(x) = 3sin3 x − x4 . |
|
|
|
5.39. |
α(x) = |
|
|
1 |
− (1 − x). |
|
||||||
|
|
|
1 |
+ x |
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
5.40. α(x) = ln(1 + 3 5x 2 |
|
3sin x10 ). |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
5.41. α(x) = 3sin 5 / 2 x − 4x tgx 3 x 2 . 5.42. α(x) = |
|
5 x3 |
+ 23 x . |
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
10 + 7x |
|
||
5.43. α(x) = 5 e4 sin 2x x |
− 5. |
|
5.44. α(x) = 6 arctg ( |
4 + x − 2). |
|
|||||||||||
5.45. α(x) =1 − cos3 2x. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
В задачах |
5.46 – |
5.54 |
доказать или |
опровергнуть |
утверждения |
при |
||||||||||
x → 0 : |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5.46. sin x3 = o(x2 ). |
|
|
|
|
5.47. x2 = o(x). |
|
|
|
||||||||
5.48. x3 = o(x5 ). |
|
|
|
|
|
5.49. 3sin 2 x − 5x5 = o(x2 ). |
|
|||||||||
5.50. sin( x 2 + 9 − 3) = o(x3 ). |
5.51. |
4 − x4 |
+ x2 − 2 = o(x 2 ). |
|
||||||||||||
5.52*. |
x + |
x = o(4 x). |
|
|
|
5.53. ln(1 + x2 ) = o(tg x). |
|
|||||||||
75
5.54*. sin 2x + 2arctg 3x + 3x5 = o(ln(1 + 3x + sin 2 x) + x1/ 8 e x ).
5.55. Пусть x → 0 , n N , k N , |
n ≥ k. Показать, что: |
|
|
1) o(xn ) + o(xk ) = o(xk ); |
2) o(xn ) o(x k ) = o(x n+k ). |
||
5.56. Укажите верные асимптотические равенства: |
|
||
а) sin 2x = 2x + o(2x), |
x → 0; |
б) x2 + x = x2 + o(x2 ), |
x →0; |
в) x2 + x = x + o(x), |
x →0; |
г) x2 + x = x + o(x2 ), |
x →∞; |
д)* sin 2x + 2arctg 3x + 3x2 =8x + o(x), x →0.
В задачах 5.57 – 5.61 сравните порядки б.б.ф. A(x) и B(x) |
при x → x0 : |
||||||
5.57. A(x) = 3x2 + 2x + 5, |
B(x) = 2x3 + 2x −1 при x → ∞. |
|
|||||
5.58. A(x) = x(ax + b)(cx + d), |
B(x) = bx3 + dx, a, b, c ≠ 0 , |
при x → ∞. |
|||||
|
2x 4 |
|
10x5 |
|
|||
5.59. A(x) = |
|
|
, B(x) = |
|
|
при x → ∞. |
|
x |
− 9 |
x3 |
+16 |
|
|||
|
|
|
|
||||
5.60.A(x) = 3 x −1 +
x, B(x) =
x при x → ∞.
5.61.A(x) = 13x , B(x) = ln(11+ x) при x → 0.
В задачах 5.62 – 5.66 определите порядок роста |
б.б.ф. A(x) по отноше- |
||||||||||||||||||
нию к б.б.ф. B(x) при |
|
|
x → x0 : |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
5.62. A(x) = |
x 4 |
|
|
|
, |
B(x) = |
|
1 |
|
|
, |
x →1. |
|
||||||
(x 2 −1) |
2 |
|
x |
|
− |
1 |
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
5.63. A(x) = |
|
x |
|
, B(x) |
= |
|
|
1 |
|
, |
x → 2. |
|
|||||||
|
(2 − x)2 |
|
|
x − 2 |
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
5.64. A(x) = |
1 + x + x 4 , |
B(x) = x, |
|
|
|
x → ∞. |
|
||||||||||||
5.65. A(x) = |
1 + x , |
|
|
|
B(x) = |
|
|
1 |
|
|
, |
|
|
x →1 − 0. |
|
||||
|
|
1 − x |
|
|
|
|
|
x −1 |
|
|
|
|
|
|
|
||||
5.66. A(x) = ctg 2 x3 , |
|
|
|
B(x) = |
1 |
, |
|
|
x → 0. |
|
|||||||||
|
|
|
|
x |
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
В задачах 5.67 – 5.69 найдите главную часть γ (x) вида C x k следую- |
|||||||||||||||||||
щих функций: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5.67. A(x) = 3x + x2 − x3 |
|
|
при |
|
|
|
|
|
а) x → 0; |
б) x → ∞. |
|||||||||
5.68. A(x) = (4x3 + x2 − x)2 |
|
при |
|
|
|
|
а) x → 0; |
б) x → ∞. |
|||||||||||
5.69. A(x) = |
x8 − 3x6 + x |
|
при |
|
|
|
|
а) x → 0; |
б) x → ∞. |
||||||||||
76
