3. Сучасныя праблемы лесаводства

– Экалагізацыя лесагаспадарчай дзейнасці.– Паляпшэнне фармацыйнай і ўзроставай структу-ры лясоў. Праблема «сасны».– Аптымізацыя лясістасці.– Захаванне біялагічнай і генетычнай разнастай-насці. Па гэтай праблеме будзе асобная лекцыя.– Вядзенне лясной гаспадаркі на забруджанных радыёнуклідамі землях. – Пагоршаны стан асноўных лесаўтваральных відаў Беларусі, у прыватнасці: САСНА Стан папуляцыі некалькі пагоршыўся у 2007–2008 г.г. і застаецца пасля гэтага без істотных змяненняў. Заўважваецца павелічэнне долі дрэў без дэфаліацыі, хаця гэты працэс не аднолькавы па абласцях краіны. У цэлым дрэвастоі сасны аслаблены на ўсёй тэрыторыі. Гібель сосен складае 1,0%, што блізка да сярэдняй велічыні. Адзначаецца некаторае зніжэнне долі дрэў, пашкоджаных хваробамі лесу.

ЕЛКА Доля здаровых дрэў (23,9%) дасягнула самага мінімальнага значэння за апошнія 20 уліковых гадоў (1992 г. – 50%). Найбольш аслаблена елка ў Брэсцкай вобласці (7,4% «здаровых» дрэў). Гібель уліковых дрэў склала 3,3% (павялічылася).

ДУБ Пасля піка ўсыхання, адзначанага ў 2005 годзе, назіраецца штогодна паляпшэнне стану дрэў дуба. У той жа час стан дрэў працягвае заставацца аслабленым. Так, сярэдні працэнт дэфаліацыі дрэў (2005 г. – 31,9%) паменшыўся (2010 г. – 21%). У той жа час доля дрэў без прызнакаў аслаблення з дэфаліацыяй да 10% памяншаецца (2006 г. – 26%, 2010 г. – 14,5%). У апошні год гібель уліковых дрэў дуба не адзначана. Скарацілася на 1,8% доля растучых дрэў, пашкоджаных рознымі фактарамі. Пашкоджанасць больш характэрна для Гомельскай вобласці, меней – у Віцебскай і Гродзенскай.

БЯРОЗА Да 2008 года стан бярозы заставаўся стабільным, колькасць здаровых дрэў вагалася ад 45% да 60%. У 2010 годзе доля здаровых дрэў знізілася да 30%. Гібель дрэў склала 2,0% (2008 г. – 0,7%). Найбольшыя пагаршэнні стану дрэў назіраюцца на ўсходзе рэспублікі, у Брэсцкай і Гродзенская абласцях гібель ўліковых дрэў не заўважана.

АСІНА Стан асіны некалькі пагоршыўся у 2003–2005 г.г., у апошні час стан стабільны. Зменшылася доля «пашкоджаных» дрэў (толькі адзіная ў рэспубліцы такая парода) з адначасовым павелічэннем долі «здаровых». Гібель уліковых дрэў ад розных фактараў склала 4% і павялічылася ў параўнанні з 2008 годам. Асноўная прычына – ветравал, у асноўным назіраецца ў Магілёўскай вобласці..

4. Заканадаўчыя дак-ты і дзяржаўныя рашэнні ў галіне лесаводства

ЛЯСНЫ КОДЭКС Рэспублікі Беларусь – асноўны заканадаўчы акт, які рэгулюе нормы лясных адносінаў (прыняты 08.06.2000 г., уступіў у сілу з 14.07.2000 г.) Асноўныя палажэнні Ляснога кодэкса:– устаноўлена характарыстыка Л.Ф., састаў яго земляў; – устаноўлена права ўласнасці на лясы і лясную прадукцыю; – замацаваны парадак ажыццяўлення дзяржаўнага кіравання лясамі; – вызначаны прынцыпы і віды лесакарыстання, узнаўлення лясоў; – устаноўлены шляхі па ахове і абароне лясоў, задачы, правы і абавязкі дзяржаўнай лясной аховы; – агаворан парадак дзяржаўнага ўліку Л.Ф., вядзення ляснога кадастру, правядзення маніторынгу лясоў; – устаноўлена адказнасць за парушэнне ляснога заканадаўства і г.д.

Канцэпцыя ўстойлівага развіцця лясной гаспадаркі Рэспублікі Беларусь (1996 г.) накіравана на рашэнне першачарговых задач, якія будуць спрыяць пераадольванню крызісных з’яў у галіне, а таксама павышэнню ўкладу лясной гаспадаркі ў эканоміку рэспублікі і ахову навакольнага асяроддзя. Асноўныя раздзелы Канцэпцыі: ацэнка фактараў развіцця лясной гаспадаркі; асноўныя кірункі развіцця лясной гаспадаркі на бліжэйшы перыяд і перспектыву. Стратэгічны план развіцця лясной гаспадаркі Беларусі (1997 г.) з’яўляецца генеральным дакументам развіцця галіны і адрозніваецца ад раней прынятых праграмных дакументаў больш шырокім ахопам праблем развіцця лясной гаспадаркі. Ён закранае ўдасканальванне форм уласнасці і кіравання ў галіне, рашэнне эканамічных задач, развіццё адукацыі і лясной навукі, удасканальванне лясной гаспадаркі і ўкараненне перадавых тэхналогій, аптымізацыю кадравага забеспячэння, праблемы распрацоўкі новай лясной палітыкі і заканадаўства. Асаблівая ўвага адведзена пытанням экалогіі лесу. Дзяржаўная праграма развіцця лясной гаспадаркі Рэспублікі Беларусь на 2011-2015 гады, зацверджаная Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь 3 лістапада 2010 г. № 1626, накіравана на рашэнне наступных лесаводчых задач:– укараненне сістэмы несуцэльных высечак галоўнага карыстання да 17% па аб’ёму нарыхтаванай драўніны;– укараненне тэхналогій інтэнсіўнага лесаводства (на аснове шматаперацыйных машын і экалагічных механізмаў. За 2011-2015 г.г. плануецца закупіць 84 харвестары для правядзення высечак галоўнага карыстання, 121 харвестар для высечак догляду, 410 фарвардараў і 180 сартыментавозаў.

Да 2015 года плануецца нарыхтоўваць з выкарыстаннем шматаперацыйнай лесанарыхтоўваючай тэхнікі 70% ад усяго аб’ёму драўніны.– аптымізацыя фармацыйнай структуры лясоў з павелічэннем долі хваёвых і цвёрдалісцевых парод на 1,5% (100 тыс. га) і давядзеннем яе да 71,8%;– павелічэнне лясістасці рэспублікі з 38,5% да 39%;– павелічэнне плошчы лясоў прыроднай генерацыі;– шэраг іншых задач.Спецыяльнымі заканадаўчымі актамі, якія таксама рэгулююць лясныя адносіны, з’яўляюцца Законы Рэспублікі Беларусь:– Аб ахове навакольнага асяроддзя (1992, у рэдакцыі 2002);– Аб асоба ахоўваемых прыродных тэрыторыях (1994, у рэдакцыі 2000);– Аб дзяржаўнай экалагічнай экспертызе (1993, у рэдакцыі 2000);–Нацыянальны план дзеянняў па рацыянальным выкарыстанні прыродных рэсурсаў і ахове навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь на 2006–2010 гады (зацв. Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 05.05.2006);– Канцэпцыя развіцця ляснога комплекса Рэспублікі Беларусь да 2015 г. (ухвалена Пастановай СМ Рэспублікі Беларусь ад 29.09.1999 г.) і іншыя.