Добавил:
ivanov666
Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз:
Предмет:
Файл:Język polski. Wybόr polskich tekstόw z komentarzem i zadaniami. Польский язык. Польские тексты с комментарием и заданиями. Учебное пособие
.pdf
ТЕКСТЫ ДЛЯ СВОБОДНОГО ЧТЕНИЯ – TEKSTY DO CZYTANIA
Istnieje dużo pochodnych wariantów tego tańca, np.: polka-mazurka
[Гавкин, 1912: 513–514; Вельтман, 1990: 494]; polka-kadryl, polka pa-
ryska [Цорн, 1890: 256–257]. W takich swoich wariantach to już był mię-
dzynarodowy europejski taniec. Po przyczynie istnienia tak wielu jego wariantów bardzo prawdopodobnie brzmią słowa o tym, że “w rzeczywistości
trudno określić przynależność polki do jakiejś jednej narodowości” [Цорн,
1890: 256]. Trzeba jednak odnaleźć to centrum skąd były emitowane kulturalne nowiny na pozostałe państwa Europy.
Jeśli przenieść się w tamte lata pierwszej połowy XIX wieku, to takim
centrum był Wiedeń. Moża przypuścić, że najprawdopodobniej słowo polka
w tym nowym znaczeniu tańca ukształtowało się niemieckim językowym
środowisku miasta Wiedeń
– stolicy państwa obejmującego w tym czasie
takie kraje jak: Austrię, Węgry, Czechy i południową Polskę (Galicję).
Wiedeń był w tym czasie kulturalno-twórczym centrum Europy. Wiedeń
dyktował modę na nowinki europejskich salonów. Stąd nasz taniec dotarł
wraz z nazwą do salonów Moskwy i Petersburga. O tym nadmieniały rosyjskie gazety, np.: “Moskowskie Wjedomosti” [Моск. вед., 1846: 20, 132].
Jednak przyjęcie tego tańca w rosyjskich stolicach i adaptacja jego nazwy w języku rosyjskim nie było znowu, jak by się to wydawał, taką prostą
sprawą. W latach 40-ych rosyjskie gazety pisały, że taniec polka nie zupełnie do końca odpowiada Rosjanom: “Potem nastąpiła francuska kadryl,
walc i galopady; była i polka, ale ona jakoś nie w naszym charakterze”
[Моск. вед., 1846: 30, 211].
Nazwa tańca polka w tym czasie zazwyczaj jest używana tylko dla opisania kulturalnego życia europejskich stolic, a nie spotyka się w migawkach
poświ
ęconych życiu rodzimego bomondu, patrz na ten temat np. notatki
“Siewernoj Pczeły” [Сев. пчела, 1853: 70, 278], co właśnie dodatkowo
pokazuje konserwatyzm wyższych sfer społeczeństwa w zakresie przyjęcia
europejskich nowinek. Tym nie mniej słowo przyjęło się. Popularyzacja
tego tańca w społeczeństwe rosyjskim wpływa na stopniową adaptację w
języku rosyjskim jego nazwy.
Mniej więcej w ten sposób w języku rosyjskim utrwaliło się jednakowo
brzmiące słowo o różnych znaczeniach. (Wiktor Szetela)
Słownik
Migawka – краткое газетное сообщение. Na marginesie – на полях
(статьи). Odnotowane – отмечено. Społeczeństwo – общество. Stopniowo – постепенно. Szacunek – уважение. Środowisko – общественная
среда. Utrwalić si
ę – укрепиться. Używać – использовать. Zazwyczaj –
обычно.
51
В. М. ШЕТЭЛЯ. JĘZYK POLSKI: WYBÓR POLSKICH TEKSTÓW Z KOMENTARZEM I ZADANIAMI
ПОЛЬСКИЙ ЯЗЫК: ПОЛЬСКИЕ ТЕКСТЫ С КОММЕНТАРИЕМ И ЗАДАНИЯМИ
Pабота в аудитории
Задания по развитию речи
1. Kiedy przykładowo po raz pierwszy w języku rosyjskim było użyte
słowo Polka w znaczeniu “kobieta polskiej narodowości”?
2. Kiedy przykładowo po raz pierwszy w języku rosyjskim było użyte
słowo polka w znaczeniu “taniec”?
3. Co jeszcze nazywano słowem polka?
4. Jak uważasz od jakiego słowa wywodzi się nazwa tańca polka.
5. Czy ten taniec chętnie był przyjęty w rosyjskich salonach?
Задания для самостоятельной работы
6. Jacy rosyjscy autorzy piszą o tym tańcu?
7. W jakich utworach rosyjskich autorów ten taniec jest wymieniany?
ТЕКСТ № 15
Polacy w Syberii
(w/g rosyjskich źródeł literackich)
Dany temat należałoby rozwinąć w dwóch zasadniczych kierunkach:
po pierwsze w kierunku historii rozwoju polskiego osadnictwa w Syberii
(przed i po 1917 r.); po drugie, w kierunku problemu polskiego szkolnictwa,
nauki języka ojczystego i umiejętności posługiwania się językiem ojczy-
stym w srodowisku Polaków Syberii. Ważna przy tym jest demografi czna
statystyka, która pozwala określić stopień władania językiem ojczystym
wśród dzieci polskiego pochodzenia na tle umiejętności w tej dziedzinie
dzieci Syberii innej narodowości.
Dany artykuł jest tylko częścią nigdzie nie opublikowanej większej ca-
łości i odnosi się tylko do historii polskiego osadnictwa w Syberii z lat
najstarszych do 1917 r.
Polacy w tych krajach są narodem przybyłym, ale wielu jego przedstawicieli można nazwać najprawdziwszymi “sybiriakami” – potomkami
tych, którzy od stuleci wżyli się w ten syberyjski krajobraz.
Powstawanie pierwszych większych polskich osadnictw na tych ziemiach można datować latami 1593–1645. W końcu ХVI w. wszystkich
zesłanych do Syberii było 1, 5 tyś. Prawie połowa tej liczby składał
a się ze
wziętych do niewoli w różnych czasach Polaków, Szwedów i Litwinów.
W 1614–1624 r. wszystkich zesłanych w Syberii było 560 osób. Zresztą
ta liczba ciągle się zmieniała i nie zawsze tylko z powodu aktu zesłania.
“Nieprawdziwe jest mniemanie, że osadnictwo w Syberii rozszerzało się
tylko na drodze zesłania. Zesłanie w/g “Rozporządzenia” z 1649 r. prakty-
52
ТЕКСТЫ ДЛЯ СВОБОДНОГО ЧТЕНИЯ – TEKSTY DO CZYTANIA
kowało się rzadko” – pisze rosyjski historyk z polskim nazwiskiem W.Pokrzyszewski [Покшишевский, 1951: 120].
Znaczy to, że carskie “Rozporządzenie” z 1649 r. mówiło nie tyle o tzw.
“politycznych” przestępcach, których za działalność przeciwko caratowi
wysyłano do Syberii, ale dotyczyło ono i kryminalnych recydywistów,
włóczęgów i innych z kategorii polsko-rosyjskiego społecznego dna. W
czasach późniejszych, za czasów Królewstwa Polskiego, na Sibir byli wywożeni, nie tylko powstańcy i rewolucjoniści, ale często, a takie przypadki
bywały, wydaleniu do Syberii podlegały elementy kryminalne Warszawy,
Łodzi, Lublina.
W 1616 r. część wziętych do niewoli Polaków była zwrócona Polsce,
która upominała się o nich, z wymianą na wziętych w swoim czasie do
niewoli rosyjskich żołnierzy. Historia zachowała dla potomności nazwisko
Nikifora Czernihowskiego i jego żony Polki – więzionego z 1658 r. w Syberii Polaka, który pracował dozorcą przy załadunku soli w Uść-Kuckom
Zamku. Znane są jego rozpoznawcze rajdy po syberyjskiej ziemi. W czasie
jednej z nich Czernihowski z towarzyszami wyszedł na brzeg rzeki Amur
w tym miejscu, gdzie stała zburzona przez Chi
ńczyków rosyjska twierdzaostróg Ałbazin. Polacy odbudowali ją za co otrzymali podziękowanie od
samego cara. Właśnie tak opisany przez S.Maksimowa historyczny fakt
odbudowania twierdzy i miasta Ałbazin był różnie przedstawiany w literackich źródłach [Максимов, 1871: 4]. Np., we współczesnych rosyjskich
encyklopediach można znaleźć wzmiankę, że ostróg Ałbazin od podstaw
był założony i wybudowany przez Polaków [Народы России, 1994: 267]
co niestety, ale nie do końca jest prawdą.
Historia uwiekowieczniła i nazwisko Juria Krzyżanowskiego, który w
1677 r. był jasacznym, t.j.państwowym zbieraczem daniny z Tungusów.
S.Maksimow [Максимов, 1871: 6] przypuszcza, że pod tym spolszczonym
nazwiskiem kryje się znany serbski lingwista i propagator katolicyzmu na
Wschodzie Krzyżanicz. Zresztą i nie zupełnie wiadome jest pochodzenie
samego Nikifora Czernihowskiego. Czy był to Słowianin rodem z Ukrainy,
czy też Polak z rusyfi kowanym przez rosyjskich urzędników nazwiskiem?
W 1729 r. w Rosji ogłoszony został
carski Ukaz “O oczyszczeniu twierdz z
drobnych przestępców i włóczęgów i pognaniu ich do Syberii na wojskową
służbę” [Ядринцев, 1882: 167].
Od chwili wprowadzenia w 1754 r. nowego prawa kaźń śmiercią często
zamieniano na dożywotnią wysyłkę do Syberii. Jednak skazani nie zawsze
tam trafi ali. Często przyjmowano ich na różne ciężkie roboty w innych za-
kątkach Imperium, np., przy budowie portów na odległych brzegach mórz
i oceanów. Dotychczas w świadomości Polaków pojęcie Syberii utarło się
53
В. М. ШЕТЭЛЯ. JĘZYK POLSKI: WYBÓR POLSKICH TEKSTÓW Z KOMENTARZEM I ZADANIAMI
ПОЛЬСКИЙ ЯЗЫК: ПОЛЬСКИЕ ТЕКСТЫ С КОММЕНТАРИЕМ И ЗАДАНИЯМИ
nie w sensie geografi cznym, ale często wiąże się z poniesioną katorżniczą
karą, odbywaną i w centralnej części Rosji.
W wieku ХIХ wysyłka do Syberii jest zasadniczą karą za polityczne i
kryminalne przestępstwa. Liczba zesłańców w tym okresie szybko rośnie.
Dla porównania: w latach 1807–1812 zesłano 2035 osób; w 1823 r. – 6667;
1827–1846 – 159,6 tyś. ; 1847–1851 – 26,6 tyś.; 1852–1856 r. – 32,7 tyś.;
1857–1861 – 36,8 tyś.; 1862–1866 – 51,4 tyś.; 1872–1876 – 87,1 tyś.;
1877–1888 – 86,3 tyś. Ogółem w ХIХ w. na Sybir trafi ło 0,5 mln. ludzi róż-
nego socjalnego pochodzenia i narodowości [Покшишевский, 1951: 121].
W/g danych na 1911 r. w Syberii zamieszkiwało 8,59 mln. Rosjan,
Ukraińców, Białorusinów. Ludności żydowskiego, łotewskiego, litewskiego, estońskiego, polskiego, kaukaskiego i niemieckiego pochodzenia
zamieszkiwało na tych terytoriach nie więcej ni
ż 300 tyś. [Азиатская
Россия, 1914: 86–87].
Tradycyjne trasy etapów to: 1) оd miejscowości Kosulina około Jekaterynsburga po drodze Szadrynskiej i od Jałutorska dalej po głównym Syberyjskiem Szlaku; 2) Od Czelabińska przez Okręg Kurgański; 3) оd Тrоicka
przez rejon Ałabużski; 4) od Kurgana w stronę Iszyma, Tiukalińska lub
przez Pietropawłowsk na Omsk; 5) od Tumieni (jeśli nie był wykorzystywany szlak wodny) po Syberyjskiej Drodze na Jałutorsk, Iszym, Tiukalińsk
I dalej na Kainsk lub sioło Pustynne; 6) od Kainska na Tomsk lub Barnauł;
7) od Kartaszowa – ważna promowa przeprawa na rzece Irtysz – na Kainsk, Koczki, Barnauł; 8) Z Barnauła w Bijsk i Okręg Kuźniecki.
Na wschód od Tomska droga szła po Wielkim Syberyjskim Szlaku w
kierunku na Marińsk, Aczyńsk. Stąd droga skręcała w stronę Minusińskich
Wąwozów, Krasnojarska, Irkucka.
W czasach panowania Katarzyny Wielkiej Polaków zsyłano przede
wszystkim za polityczne przestępstwa popełnione przeciwko Rosyjskiemu
Imperium. Takimi by
ła, w/g nich, konspiracja i uczestnictwo w Konfederacji Barskiej, która występowała przeciwko elekcji Romanowych na
polski tron; powstanie-protest pod dowództwem T. Kościuszki przeciwko
zaborom ziem polskich.
Znanymi zesłanymi w Syberii konfederatami byli podpułkownik Rek,
major Drewicz i M.A.Beniowski. Potomkami konfederatów barskich są
dotychczas w tych miejscach mieszkańcy o nazwiskach Judyckie, Tarnowskie, Kazanowskie. Potomkami kościuszkowców są Zielińscy, Wojciechowcy, Zienkiewiczowie, Brzozowscy (Bierezowscy).
Często konfederatów barskich wcielano do oddziałów kozackich, które
brały czynny udział w tłumieniu buntu Pugaczowa. Znane są przypadki,
kiedy Polacy przechodzili na stronę buntowników.
54
ТЕКСТЫ ДЛЯ СВОБОДНОГО ЧТЕНИЯ – TEKSTY DO CZYTANIA
Za czasów panowania Katarzyny Wielkiej w Sybir gnano Polaków,
mieszkających w Zadnieprzu, na Litwie, na Białorusi i na Smoleńszczyźnie.
W końcu XIX w. w rejonie Semipalatińska istniały dwie polskojęzyczne
wsie tego okresu założenia. Z tego samego okresu osiemnastowiecznej polskiej zsyłki pochodzi miejscowość Tara w Tobolskim ujeździe (powiecie),
w której jej mieszkańcy jeszcze na początku XX w. zachowali język polski.
W XIX w. istniało kilka okresów represji, kiedy osoby polskiej narodo-
wości podlegały karze zsyłki za polityczną aktywność. Przede wszystkim
za udział w wojnie 1812 r. w szeregach armii Napoleona i za uczestnictwo
w polskich powstaniach 1830–1831 r. i 1863–1865 r.
Za Bajkałem odłamek wojsk polskich księcia J. Poniatowskiego znajdował się w Kiachtie. Wielu z nich wróciło do kraju po 1815 r. Ale w tym
samym roku 900 poniatowszczyków było siłą wcielonych do Wojsk Kozackich Okręgu Omskiego [История Сибири, 1968: 2, 474].
W rezultacje represji ze strony caratu po powstaniu listopadowym
1830 roku, jak również w prewensyjnych celach w latach 40. i 50. do
Syberii byli zesłani członkowie tajnych polskich organizacji. W 1839 r.
z 59 przypadków skazań na zsyłkę za bunt i zdrad
ę 31 orzeczeń skazujących było ogłoszonych sądami w Kijowie, 11 sądami w Wilno, 1 sądem
w Grodno, 16 sądami w Warszawie. W 1846 r. z 28 przypadków skazań
23 było ogłoszonych w Warszawie. W 1847 r. z 24 przypadków skazań
23 było ogłoszonych również w Warszawie. W tym czasie polityczna
zsyłka przestała być dożywotnią, wysyłano tylko na określony sądem
okres czasu. Stolicą zabajkalskich Polaków był uznany Wielki Nierczyn-
ski Zawod (fabryka).
Lata 60.charakteryzowały się natężeniem represji na ziemich polskich
w związku z powstaniem styczniowym 1863 r. Dla porównania: w tym
czasie zesłano 524 osób polskiej narodowości, w 1864 r. – 10649 osób,
w 1865 r. – 4671, w 1866 r. – 2829. W ten sposób ogółem było zesłanych
18623 osób obu płci [Максимов, 1971: 80]. W/g F.N.Taurina w Syberię
(Krasnojarsk, Irkuck, Tomsk) było zesłanych w latach represji po powstaniu styczniowym ponad 20 tysię
cy Polaków [Таурин, 1986: 185]. Proszę
porównać tę liczbę z liczbą 83 – ilość osób skazanych w ciągu pięciu lat
z 1854 do 1859 za przestępstwa polityczne dokonane przez Polaków na
obszarze całej Rosji.
Z liczby 18623 osób na najcięższą katorgę w Syberii było zesłano
3894 osób, na stałe osadnictwo w syberyjskich miastach 2153 , na czasowe zamieszkanie 2254, na rugi z utratą majątku (выдворeние) 8491
osób. Oprócz tego w Syberię było wysłanych 1830 żon skazanych,
55
В. М. ШЕТЭЛЯ. JĘZYK POLSKI: WYBÓR POLSKICH TEKSTÓW Z KOMENTARZEM I ZADANIAMI
ПОЛЬСКИЙ ЯЗЫК: ПОЛЬСКИЕ ТЕКСТЫ С КОММЕНТАРИЕМ И ЗАДАНИЯМИ
dobrowolnie towarzyszących swoim mężom i godzących się ze swoim
losem. Z ogólnej liczby 18623 zesłanych 4101 osób było rozmieszczonych w obwodzie Tobolskim, 6306 w obwodzie Tomskim, 3719 w
Jenisejskim, 4424 w Irkuckim, 56 w Jakuckim. W Zachodnią Syberię, z łagodniejszym klimatem, było skierowanych 10407 skazańców
z lżejszą winą, we Wschodnią – 8199, których winę uznano za ciężką.
Jeśli wziąć pod uwagę socjalne pochodzenie skazanych, to z 18623
zesłanych 4252 było szlacheckiego rodu, 226 duchownego, 1148 mieszczanami, 849 byli chłopami, 249 żołnierzami i 385 obcokrajowcami. Obcokrajowcy to: poddani Austrii – 259 Polaków z Galicji; poddani Prus –
102 Polaków z Poznania; jak również, uczestnicy powstania i w polskiej
konspiracji 10 Włochów, 10 Francuzów, 2 Anglików i 2 Niemców.
W latach 60. z Królewstwa Polskiego zesłano 1244 osób, z nich na
katorgę 506 – co stanowi 40% . Z północno-zachodniego kraju Rosyjskiego Imperium 916 osób, z nich na katorgę 603 – 66%. W większości
swojej to byli katolicy, inne konfesje przedstawiały 221 osób, a z nich:
124 prawosławnych, 17 unitów, 37 protestantów, 43 osoby Mojżeszowego wyznania.
W 1866 r. w 124 punktach zbiorczych (więzieniach) w masie skazanego
pospólstwa było zarejestrowanych 47 szlachciców z Białorusi, 4 księży,
6 mieszczan, 10 ch
łopów i 57 żołnierzy-uciekinierów. To uwidacznia so-
cjalny przekróju wysłanych w Sibir w 1866 r. osób polskiej narodowości.
Polska inteligencja, księża, nauczyciele nieśli kaganiec oświaty w te
dalekie kraje. Pracownik naukowy Instytutu Narodowościowych Problemów Oświaty przy Ministerstwie Edukacji Rosji w Moskwie o narodowości Buriatka pani Aleksandra Kudria opowiadała mi, jak jej dziadkowie byli
wdzięczni Polakom za to, że ci nauczyli ich uprawiać pola, zdejmować z
nich niespotykany w tych miejscach urodzaj, zajmować się hodowlą bydła,
krzewić nawyki higieny osobistej i t.d.
Przecież pierwsze geografi czne odkrycia na tych ziemiach były dokony-
wane przez badaczy polskiego pochodzenia. Przykład I.Czerskiego i E.Piekarskiego. Już pierwsi zesłańcy barscy i uczestnicy powstania Kościusz-
kowskiego – ludzie z wykształceniem – zdobyli szacunek u miejscowej
ludności tym, że samodzielnie utworzyli pracownie rzemieślnicze, uczyli w
nich rzemiosła wszystkich chętnych. Zajmowali się handlem, sprowadzając
tak nieodzowne rozmaite towary.
Stary wiarus wojsk Józefa Poniatowskiego zesłany po roku 1812 gen.
Broniewski zorganizował w Omsku orkiestrę muzyki kozackiej. Dobra pamięć zachowała si
ę rówież w tym mieście po panu Kwiatkowskim, który
założył tam szkołę trębaczy.
56
ТЕКСТЫ ДЛЯ СВОБОДНОГО ЧТЕНИЯ – TEKSTY DO CZYTANIA
Zesłani chętnie uczyli dzieci miejscowej arystokracji języków obcych,
zwłaszcza francuskiego; gry na fortepianie, ogłady i etykietu.
Zesłani w związku ze sprawą St. Konarskiego panowie Maszkowski,
Bopre, Borowski i Czapski w latach 30.XIX w. założyli za Bajkałem Towarzystwo “Ogół”, która miała piękną biblioteką i prenumerowała polskie
i rosyjskie gazety. Zorganizowano tam kasę samopomocy dla wszystkich
skazanych.
Podobna działalność była prowadzana i w Wielkim Nierczynskim Zawodzie, polska biblioteka którego liczyła sobie 3 tyś. książek. Rozwijano
ogrodnictwo i sadownictwo, dla tego sprowadzano z Polski najlepsze gatunki sadzonek, ziarna i nasiona zbóż, owoców i warzyw. Wykorzystywano miejscowe bogactwa przyrodnicze, a mianowicie, z cedrowego orzecha
syberyjskiego, wytapiano wysokokaloryczy olej. Warzono sery, które straciły na swojej jakości po wyjeździe Polaków z tych miejsc [Енисейские
губернские ведомости, 1891: 2, 1; Енисейские губ. вед., 1891: 6, 10;
Сибирский архив, 1913: 5, 270–275; СПб. вед., 1866: 170]. To plusy po-
bytu Polaków w tych miejscach. Ich ciepło tutaj wspominają, ciepło wspominają Syberię wielu Polaków-syberyjczyków, żyj
ących już w kraju. Oni
z nostalgią wspominają czasy swojego pobytu w Syberii w pierwszej poło-
wie wieku XX. Wszystko pozostałe to minusy, jak to, np., że niestety, ale
nie istnieje pełnej dokumentacji dotyczącej charakteru wysyłki do Syberii. Bardzo często nie bierze się pod uwagę grupy tych skazanych, którzy
początkowo byli ulokowani w europejskiej części Rosji, aby potem być
gnanymi po sibirskim szlakach. Trzeba jednak szczególnie podkreślić, że
swoją masowością wysyłka lat 60. XIX w. nie może się nawet równać z
przymusową deportacją lat 30. i 40. XX wieku. Należałoby tutaj od razy
dodać, że osadnictwo Polaków w Syberii do tego okresu i później był zawsze związany z przymusem. Dobrowolne przesiedlenie się miało miejsce
tylko na początku XX w. i było związane z przeprowadzaną reformą Sto-
łypina, która często by
ła wygodna dla polskiego chłopstwa. Zaludnili te
ziemie i polscy uciekinierzy w czasach I wojny światowej.
W ten sposób w różnych czasach do 1917 r. rozwijało się polskie osad-
nictwo w Rosji i Syberii.
Mieszane związki małżeńskie były zasadniczą przyczyną rusyfi kacji
Polaków Syberii, co często utrudniało wyodrębnienie w ludzkiej masie
Syberii polskiej etnicznej grupy. (Wiktor Szetela).
Słownik
Bogactwa przyrodnicze – природные богатства. Cedrowe – кедровый.
Jakość – качество. Kaganiec – светильник. Kasa samopomocy – касса
57
В. М. ШЕТЭЛЯ. JĘZYK POLSKI: WYBÓR POLSKICH TEKSTÓW Z KOMENTARZEM I ZADANIAMI
ПОЛЬСКИЙ ЯЗЫК: ПОЛЬСКИЕ ТЕКСТЫ С КОММЕНТАРИЕМ И ЗАДАНИЯМИ
взаимопомощи. Krzewić – прививать. Niestety – к сожалению. Osadnic-
two – поселение. Oświata – просвещение. Pospólstwo – простонародье.
Prenumerować – подписаться (на периодическое издание). Przymus –
насилие. Sadzonka – рассада. Skazany – приговоренный. Szacunek –
уважение. Uciekinier – беженец. Ulokować – расположить. W/g – według, по. Wykorzystywać – использовать.
Pабота в аудитории
Задания по развитию речи
Jaki temat poruszany jest w tym artykule?
1. Do jakich społecznych grup należeli osadnicy Syberii?
2. Za co byli skazani osoby polskiego pochodzenia na osadnictwo
w tych dalekich krajach?
3. Proszę podać datę polskiego osadnictwa w Syberii?
4. Proszę nazwać etapy osadnictwa w Syberii.
5. Jakie nazwiska polskiego pochodzenia spotyka się w Syberii?
6. Jakie szlaki wiodły skazanych w głąb Syberii?
7. Czy pobyt inteligencji polskiego pochodzenia zostawił ślad
w gospodarce, oświacie Syberii?
8. Proszę wymienić nazwiska osób najbardziej zasłużonych dla tych
regionów.
Задания для самостоятельной работы
9. Proszę dokładnie powtórzyć i głośno przeczytać liczebniki
występujące w tym tekście.
Письмо – List
ТЕКСТ № 16
Słupsk, 13 października 2012 r.
Witaj drogi kolego!
Chciałem wczoraj zasiąść do pisania tego listu – pisałeś, że odbierasz
pocztę w poniedziałki – liczyłem, że dzisiaj go przeczytasz, ale nie wyszło.
Zawsze coś się wydarzy – wczoraj wpadł Miłosz z wnukami. Nie będę teraz
czekał do następnej niedzieli, bo znowu coś nie wyjdzie.
Już ostatecznie prowadzimy z Gosią spokojny żywot emerytów. Jeszcze
jakieś kilka godzin w miesiącu uczę, ale to raczej przyjemnościowo, żeby
wyjść między ludzi.
Trochę się pokręciliśmy z Gosią po świecie.
58
ТЕКСТЫ ДЛЯ СВОБОДНОГО ЧТЕНИЯ – TEKSTY DO CZYTANIA
W lutym byliśmy w Izraelu – zwiedziliśmy biblijne miejsca: Jerozolima,
Betlejem, Nazaret, Jezioro Galilejskie. Długo nie chciałem jechać do Ziemi
Świętej, chociaż Gosia naciskała, ale gdy już tam byłem to jestem zadowolony.
Dołączam Ci kilka fotek z tej wycieczki. Najpierw widok na Jerozolimę
ze wzgórzem świątynnym, potem po zjeździe 800 metrów w dół, miejsce, w
którym na całym świecie jest poziom morza. Jeszcze 400 metrów w dół do
depresji i kąpiel w Morzu Martwym, a na koniec Morze Czerwone w Egipcie – bo stamtąd wracaliśmy samolotem go kraju.
Jednak to wyobrażenie terenów biblijnych gdzieś tam w głowie siedziało
i dobrze było to wyobrażenie skonfrontować z rzeczywistością. Najbardziej
zaskoczyła mnie niezgodność jaką dostrzegłem w wymiarach. O Jeziorze
Galilejskim mówi się Morze Tyberiadzkie. Wydawało mi się, że to jezioro
musi być ogromne. Tymczasem ono – owszem jest duże, ale takich jezior
w okolicy Słupska jest kilka. To samo z miejscem Chrztu Jezusa nad rzeką
Jordan. Przejeżdżaliśmy szosą nad jakimś strumykiem, który w dawnych
czasach sprawności fi zycznej przeskoczyłbym bez większego wysiłku, a
przewodniczka mówi, że przejechaliśmy Jordan. Nawet nie mówię, że się
rozczarowałem. Po prostu ustawiłem sobie proporcje.
No i trochę metafi zyki się odczuwa, zwłaszcza gdy się wędruje przez
stare miasto w Jerozolimie przez Via Dolorosa.
Potem, już sam, pojechałem do Santiago de Compostela.
Ja tę pielgrzymkę odbyłem już dwa razy. W tym roku chciałem tam jedynie zostawić pamiątkę po moim synku Bartku.
Po drodze jest tam takie miejsce, które nazywane jest Cruz de ferro. Na
kamiennym wzgórku ustawiony jest drewniany słup zwieńczony żelaznym
krzyżem. Ten kamienny wzgórek jest zbudowany z kamieni, które przez wieki przynieśli pielgrzymi. Każdy pielgrzym powinien nieść od drzwi swojej
parafi i kamień, który zło
ży w tamtym miejscu. Kamień powinien być pod
względem wielkości proporcjonalny do wielkości popełnionych przez pielgrzyma w życiu grzechów. Zanosząc tam ten kamień pielgrzym zostawia
wraz z nim swoje grzechy i otrzymuje odpuszczenie swoich win. Zwyczaj ten
jest żywy do dzisiaj. Na drewnianym słupie wielu ludzi wieszają swoje wota.
Ja – ponieważ znałem to miejsce z wcześniejszych peregrynacji – chcia-
łem tam zostawić coś związanego z moim Bartkiem.
Różni ludzie, z różnych powodów chodzą do tej Compostelli. Ja uważam taką wędrówkę za doskonały relaks. Codziennie rano człowiek wstaje,
przechodzi 25–30 kilometrów, po drodze spotyka różnych ludzi. Brak kło-
potów bytowych – trasa jest bardzo dobrze zorganizowana pod względem
infrastruktury – i w sumie niezbyt droga – przez 6 tygodni włączając w to
59
В. М. ШЕТЭЛЯ. JĘZYK POLSKI: WYBÓR POLSKICH TEKSTÓW Z KOMENTARZEM I ZADANIAMI
ПОЛЬСКИЙ ЯЗЫК: ПОЛЬСКИЕ ТЕКСТЫ С КОММЕНТАРИЕМ И ЗАДАНИЯМИ
przelot samolotem w obie strony wydałem około 900 euro – a nie byłem
zbyt oszczędny.
W każdym bądź razie doszedłem znowu aż do końca – do przylądka Finisterra (co się tłumaczy koniec ziemi). Tutaj jest napisane – “kilometrów 0”.
Potem we wrześniu pojechaliśmy z Gosią na tydzień do Chorwacji. Popływaliśmy w ciepłym morzu – jak pamiętasz w Bałtyku woda niezbyt często miewa 20 stopni, a my uważamy, że woda o temperaturze niższej niż te
20 stopni do pływania się nie nadaje.
W ten sposób zakończyliśmy część życia wypełnioną podróżami – emerytom brak kasy na wojaże nie pozwoli.
Liczę na to, że zimą pojadę na Teneryfę. Tam mieszka syn mojego brata.
Mówi, że z powodu kryzysu można tam tanio wynająć
mieszkanie – 200 euro
za miesiąc. Życie też jest tam tanie, tak, że za pięćset euro miesięcznie licząc
żarcie i spanie można się utrzymać. Tyle mnie stać z mojej emerytury. Tanie
linie lotnicze istnieją, więc nawet podróż nie jest problemem. Zobaczymy jak
będzie – ale byłoby fajnie styczeń, luty przemieszkać w ciepłych krajach.
Na razie jesteśmy zdrowi. Kto jednak wie co nas czeka.
Ostatnio zdobyłem z Internetu cały rosyjski serial “Mistrz i Małgorza-
ta” w oryginale i oglądam sobie. Mówić po rusku może nie umiem, ale
rozumiem całkiem nieźle, jak się okazuje.
Dobra kolego. Będę kończył. Nie wiem, czy przeczytasz to jeszcze dzi-
siaj – u was już 14. Jeżeli nie, to nie szkodzi. Poczytasz w przyszły poniedziałek.
Pozdrowienia dla wszystkich Twoich! Andrzej
Słownik
Brak kasy na wojaże – недостаток денег на
путешествия. Emeryt – пенсионер. Fotka, fotografi a, zdjęcie – фотографический снимок.
Proporcje – соразмерность. Peregrynacji – посещение. Przyjemnościo-
wo – для удовольствия. Relaks – отдых. Wędrować – путешествовать.
Wota – дар, жертва на алтаре. Wycieczka – экскурсия.
Pабота в аудитории
Задания по развитию речи
1. Na jakie części można podzielić tekst tego listu. Z czego składa
się ten list? Proszę dać plan listu. Gdzie postawiona jest data jego
napisania?
2. Jaką najważniejszą informację zawiera list.
3. Jak jest opisana Ziemia Święta. Krótko proszę streścić te opis.
4. Jaki fi lm lubi oglądać pan Andrzej?
60
Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]