Добавил:
ivanov666
Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз:
Предмет:
Файл:Język polski. Wybόr polskich tekstόw z komentarzem i zadaniami. Польский язык. Польские тексты с комментарием и заданиями. Учебное пособие
.pdf
ОСНОВНАЯ ЧАСТЬ. ПОЭЗИЯ – POEZJA
A ty musisz tę swoję dobrą myśl położyć,
Bo krom wioseł, krom prumόw już dziś suchą nogą
Twόj grzbiet nieujeżdżony wszyscy deptać mogą.
Słownik
Fortel – sposόb (способ). Nieubłagana – nieujarzmiona (непорабощенная). Prum – prom (паром).
Pабота в аудитории
Задания по развитию речи
1. Proszę uważnie przeczytać dany utwór i krótko streścić go.
2. Jaki temat jest poruszany w tej fraszce? Jakie wydarzenie dało
powód dla jej napisania?
3. Jakie uczucia wzbudza autor swoją fraszką u czytelnika?
4. Jaki fortel uczynił król August?
5. Jaką jest Wisła w opisaniu Kochanowskiego? Jakich w związku z
tym on używa epitetów?
Вопросы для самостоятельной работы
6. Как следует понимать слова suchą nogą.
7. Назовите слова с носовыми гласными. Составьте предложения
с этими словами.
8. Сравните данное произведение с другими с точки зрения их
фонетических, лексических и грамматических особенностей.
ТЕКСТ № 4
Adam Mickiewicz (1798–1855)
Adam Mickiewicz – wybitny poeta polski epoki Romantyzmu, dra-
maturg, publicysta, działacz polityczny. Studiował na Uniwersytecie Wileńskim, pracował jako nauczyciel w Kownie. Zesłany za działalność w
Towarzystwie Filomatόw i skierowany do pracy w Rosji przebywał w Petersburgu, Odessie, na Krymie i w Moskwie. Rosję opuścił w 1824 r. Osiadł
w Paryżu. Wykładał w Akademii w Lozannie. W 1841 r. objął katedrę Lite-
ratury Słowiańskiej w Collage de France. W swoich wykładach dużo miejsca udzielał literaturze rosyjskiej i mędzy innymi twórczości Aleksandra
Puszkina. Zmarł nieoczekiwanie w Turcji w 1855 r. Pochowany począt-
kowo w Paryżu, ostatecznego spoczynku doznał w królewskiej krypcie na
Wawelu.
11
В. М. ШЕТЭЛЯ. JĘZYK POLSKI: WYBÓR POLSKICH TEKSTÓW Z KOMENTARZEM I ZADANIAMI
ПОЛЬСКИЙ ЯЗЫК: ПОЛЬСКИЕ ТЕКСТЫ С КОММЕНТАРИЕМ И ЗАДАНИЯМИ
Pабота в аудитории
Задания по развитию речи
1. Co możecie powiedzieć o życiu i twórczości Adama Mickiewicza.
2. Co wiesz o przyjaźni Adama Mickiewicza i Aleksandra Puszkina.
3. Jakie wiersze Mickiewicz poświęcił Puszkinowi?
4. Jakie wiersze Puszkin poświęcił Mickiewiczowi?
Вопросы для самостоятельной работы
5. При помощи имеющихся источников (может быть ресурсов
Интернет) попытайтесь доказать, что слух о том, что А. Мицкевич после смерти А. Пушкина вызвал на дуэль Дантеса, является только слухом.
Adam Mickiewicz “Pan Tadeusz” (fragmenty)
Śród takich pól przed laty, nad brzegiem ruczaju,
Na pagórku niewielkim, we brzozowym gaju,
Stał dwór szlachecki, z drzewa, lecz podmurowany:
Świeciły się z daleka pobielane ściany,
Tym bielsze, że odbite od ciemnej zieleni
Topoli, co go bronią od wiatrów jesieni.
Dom mieszkalny niewielki, lecz zewsząt chędogi,
I stodołę miał wielką, i przy niej trzy stogi
Użątku, co pod strzechą zmieś
cić się nie może;
Widać, że okolica obfi ta we zboże,
I widać z liczby kopic, co wzdłuż i wszerz smugów
Świecą gęsto jak gwiazdy, widać z liczby pługów
Orzących wcześnie łany ogromne ugoru,
Czarnoziemne, zapewne należe do dworu,
Uprawne dobrze na kształt ogrodowych grządek:
Że w tym domu dostatek mieszka i porządek.
Słownik
Chędogi – ухоженный. Gaj – liściasty las. Grządka – грядка. Kopic, мн.
Р.п., kopica – копна. Kształt – форма. Orzący от orać – пахать. Obfi ty –
богатый. Ruczaju – strumień. Smugów, мн. Р.п., smuga – ряд копен
хлеба
или стогов сена. Strzecha – крыша. Ugor – целина. Użątek – убранный хлеб.
12
ОСНОВНАЯ ЧАСТЬ. ПОЭЗИЯ – POEZJA
Pабота в аудитории
Задания по развитию речи
Внимательно прочитайте данный фрагмент поэмы. Попытайтесь
ответить на некоторые вопросы.
1. Jak wyglądał z tego opisu dworek szlachecki.
2. Gdzie on stał? W jakiej okolicy on się znajdował?
3. Co otaczało dworek?
4. Co możecie powiedzieć o gospodarzu tej ziemi i o jego
gospodarstwie.
5. Какие слова в данном фрагменте поэмы можно назвать рус-
скими?
Вопросы для самостоятельной работы
6. Попытайтесь дать подстрочник данного фрагмента поэмы про-
зой на современном польском и русском языках.
7. Выучите наизусть данный фрагмент поэмы.
Adam Mickiewicz “Stepy Akermańskie”
Wpłynąłem na suchego przestwór oceanu,
Wóz nurza się w zieloność i jak łódka brodzi;
Śród fali łąk szumiących, śród kwiatów powodzi,
Omijam koralowe ostrowy burzanu.
Już mrok zapada, nigdzie drogi ni kurhanu;
Patrzę w niebo, gwiazd szukam, przewodniczek łodzi;
Tam z dala błyszczy obłok? tam jutrzenka wschodzi?
To błyszczy Dniestr, to weszła lampa Akermanu.
Stójmy! – jak cicho! – słyszę ciągnące żurawie,
Których by nie dościgły źrenice sokoł
a;
Słyszę, kędy się motyl kołysa na trawie,
Kędy wąż śliską piersią dotyka się zioła.
W takiej ciszy! – tak ucho natężam ciekawie,
Że słyszałbym głos z Litwy. – Jedźmy, nikt nie woła.
Słownik
Błyszczeć – блестеть. Fala – волна. Jutrzenka – утренная заря. Prze-
wodniczek – проводник. Wąż – уж. Źrenice – зрачки.
13
В. М. ШЕТЭЛЯ. JĘZYK POLSKI: WYBÓR POLSKICH TEKSTÓW Z KOMENTARZEM I ZADANIAMI
ПОЛЬСКИЙ ЯЗЫК: ПОЛЬСКИЕ ТЕКСТЫ С КОММЕНТАРИЕМ И ЗАДАНИЯМИ
Pабота в аудитории
Задания по развитию речи
1. Co przypomina autorowi Step Akermański? Jakie wyrazy używa
autor dla opisania Stepu?
2. O jakiej porze odbywa się podróż przez “szumiące łąki” Akermanu?
3. Jaką rzekę Mickiewicz nazywa “lampa Akermanu”? Jakie wyrazy
wybiera autor dla opisania tej rzeki?
4. W ilu zwrotkach autor pomieszcza swoje wrażenia z podróży, a w
ilu swoje uczucia i tęsknotę?
5. Jaka myśl cały czas dręczy poetę w czasie podróży?
6. Co symbolizują żurawie, węże w tym wierszu? W związku z czym
autor używa tych słów?
Вопрос для самостоятельно подготовленного ответа
7. W jakim słowie zaszło historyczne przejście gw – зв? Co to za
słowo?
ТЕКСТ № 5
Juliusz Słowacki (1809–1849)
Wybitny polski poeta, dramaturg. Studiował prawo. W 1831 r. opuścił
kraj. Mieszkał w Paryżu, Genewie. Dużo podróżował po świecie. Umarł w
młodym wieku w Paryżu, gdzie i został pochowany. Jego prochy w 1927 r.
zostały przewiezione do Krakowa, gdzie spoczął w krypcie katedry wawelskiej obok Mickiewicza. Jego twórczy dorobek to m.in. dramaty: “Kordian”, “Balladyna”, “Mazepa”, “Lilia Weneda”, poematy i wiersze. Jego
twórczość miał ogromne znaczenie dla rozwoju polskiej poezji, języka i
stylu.
Pабота в аудитории
Задания по развитию речи
1. Co możecie powiedzieć o życiu i twórczości Juliusza Słowackiego?
2. Może uzupełnicie powiedziane wyżej dodatkowymi faktami z życia
poety?
3. Proszę wykorzystać materiały Internetu i inne źródła.
Juliusz Słowacki “Uspokojenie”
Co nam zdrady! jest u nas kolumna w Warszawie,
Na której usiadają podróżne żurawie
Spotkawszy jej liściane czoło wśród obłoka,
14
ОСНОВНАЯ ЧАСТЬ. ПОЭЗИЯ – POEZJA
Taka zapraszająca i taka wysoka.
Za tą kolumną, we mgły tęczowe ubrana,
Stoi trójca święcących wież Świętego Jana;
Dalej ciemna ulica, a z niej jakieś szare
Wygląda w perspektywie siwe Miasto Stare;
A dalej we mgle, która na rynku się mroczy,
Dwa okna – jak zielone Kilińskiego oczy
Uderzone płomieniem ognistej latarni,
Niby oczy cichego upiora spod darni.
Słownik
Darń – дёрн. Kolumna – колонна. Podróżne – путешествующие. Tę-
czowe – радужные. Zdrada – измена.
Pабота в аудитории
Задания по развитию речи
1. W tym wierszu znowu spotykamy się z żurawiami. Może to te same,
z którymi Mickiewicz spotkał się w Stepach Akermańskich? Proszę
się zastanowić nad tym faktem i krótko argumentować (po polsku)
swoją odpowiedź.
ТЕКСТ № 6
Adam Asnyk (1838–1897)
Poeta polski. Romantyk. Syn powstańca listopadowego, który po przy-
musowym wygnaniu na Syberię, już w kraju stał się zamożnym kupcem.
Młody Adam studiował w Warszawie na Akademii Medycznej. Za działal-
ność polityczną był więziony i w 1860 r. ucieka za granicę. Uzyskał doktorat z fi lozofi i w Heidelbergu. Na stałe zamieszkuje we Lwowie, potem
w Krakowie. Zajmuje się dziennikarstwem. Dużo podróżuje po Europie.
Bywał również w Afryce, Indii, na Cejlonie. Był jednym z pierwszych
członków Towarzystwa Tatrzańskiego. Zamiłowanie do wycieczek górskich uwidoczniło się w cykle jego wierszy poświęconych Tatrom.
Pабота в аудитории
Задания по развитию речи
1. Co możecie powiedzieć o życiu i twórczości Adama Asnyka.
2. Proszę uzupełnić powiedziane wyżej przy pomocy Internetu i
innych źródła dodatkowymi faktami z życia poety.
15
В. М. ШЕТЭЛЯ. JĘZYK POLSKI: WYBÓR POLSKICH TEKSTÓW Z KOMENTARZEM I ZADANIAMI
ПОЛЬСКИЙ ЯЗЫК: ПОЛЬСКИЕ ТЕКСТЫ С КОММЕНТАРИЕМ И ЗАДАНИЯМИ
Adam Asnyk “Ulewa”
Na szczytach Tatr, na szczytach Tatr,
Na sinej ich krawędzi
Króluje w mgłach świszczący wiatr
I ciemne chmury pędzi.
Rozpostarł z mgły utkany płaszcz
I rosę z chmur wyciska –
A strugi wód z wilgotnych paszcz
Spływają na urwiska.
Na piętra gór, na ciemny bór
Zasłony spadły sine,
W deszczowych łzach granitów gmach
Rozpłyną się w równinę.
Nie widać nic – błękitów tło
I całe widnokręgi
Zasnute w cień, zalane mgłą,
Porznięte w deszczu pręgi.
I dzień, i noc, i nowy wschód
Przechodzą bez odmiany –
Dokoła szum rosnących wód –
Strop niebos ołowiany.
I siecze deszcz, i świszcze wiatr,
Głośniej się potok gniewa,
Na szczytach Tatr, w dolinach Tatr
Mrok szary i ulewa. (30 lipca 1879 r.)
Słownik
Króluje – царствует
. Ołowiany – свинцовый. Paszcza – зев. Strop –
потолок. Szczyt – пик. Świszczący – свистящий. Ulewa – ливень. Urwisko – обрыв. Widnokręgi – кругозоры.
16
ОСНОВНАЯ ЧАСТЬ. ПОЭЗИЯ – POEZJA
Pабота в аудитории
Задания по развитию речи
Внимательно прочитайте данное стихотворение. Попытайтесь
ответить на некоторые вопросы.
1. Kiedy był napisany ten wiersz?
2. Co wpłynęło na wybór przez poetę tematyki wiersza?
3. Jakie słowa wykorzystał poeta, żeby opisać górzysty krajobraz
i tym samym oddać urodę Tatrr?
4. Jakie słowa oddają dźwięki, szumy, grzmoty charakterystyczne
dla gór?
Вопросы для самостоятельной работы
5. Определите, какими средствами выражения (словами) создан
звуковой ряд. Вообще создан ли этот ряд?
6. Как образованы слова widnokrąg – кругозор? Что меняется в сло-
вах в форме множественного числа widnokręgi – кругозоры?
7. Proszę nauczyć się ten wiersz na pamięć.
Adam Asnyk “Morskie oko”
Ponad płaszczami borów, ściśnięte zaporą
Ścian olbrzymich, co w koło ze sobą się zwarły,
Ciemne wody rozlewa posępne jezioro,
Odzwierciedlając w łonie głazów ś
wiat zamarły.
Stoczone z szczytów, mchu pokryte korą,
Po brzegach rumowisko swoje rozpostarły;
Na nim pogięte, krzywe kosodrzewu karły
Gdzieniegdzie nagą, wyniesione w chmury,
Rzadko tam żywsze blaski słoneczne dopuszczą...
I tajemnicze głębie kryje cień ponury.
Cisza – tylko w oddali gdzieś potoki pluszczą
Lub wichry, przelatując nad zmartwiałą puszczą,
Swym świstem grozę dzikiej powiększą natury. (1876 r.)
Słownik
Głaz – валун. Karły, форма от karzeł – карлик. Kora – кора. Kosodrze-
wina – горная сосна. Odzwierciedlając – отражая. Olbrzymi – огромный.
Ponury – мрачный. Posępny – печальный. Rumowisko – развалины,
осыпь. Szczyt – вершина, пик.
17
В. М. ШЕТЭЛЯ. JĘZYK POLSKI: WYBÓR POLSKICH TEKSTÓW Z KOMENTARZEM I ZADANIAMI
ПОЛЬСКИЙ ЯЗЫК: ПОЛЬСКИЕ ТЕКСТЫ С КОММЕНТАРИЕМ И ЗАДАНИЯМИ
Pабота в аудитории
Задания по развитию речи
1. Charakterystyczną cechą tego wiersza jest statyka, czym się i jak
wyróżnia się ten wiersz od dynamiki wiersza “Ulewa”.
2. Co sprawia, że odczuwamy stan niepokoju, kiedy czytamy “Ulewę”,
i odwrotnie stan spokoju, kiedy czytamy “Morskie oko”?
3. Jak myślisz, dlaczego jezioro położone wysoko w górach nazwano
Morskim Okiem? Przecież odległość od Morza Bałtyckiego do Tatr
jest olbrzymia, więcej jak pięćset kilometrów! Jaki istnieje związek
między nazwą jeziora a legendami Tatr?
4. Jak nazywają się mieszkańcy Tatr, Karpat i Podkarpacia?
5. Czy morski motyw jest uwidoczniony w ludowym stroju górali –
mieszkańców regionu Polski?
6. Jakimi słowami opisuje poeta jezioro?
7. Jakie słowa oddają statykę charakterystyczną dla gór i dla tego
wiersza?
Вопрос для самостоятельной работы
8. Proszę odnaleźć w tekscie wiersz części mowy, które charakteryzują
jezioro.
Adam Asnyk “Między nami nic nie było”
Między nami nic nie było!
Żadnych zwierzeń, wyznań żadnych,
Nic nas z sobą nie łączyło
Prócz wiosennych marzeń zdradnych;
Prócz tych woni, barw i blasków,
Unoszących się w przestrzeni,
Prócz szumiących śpiewem lasków
I tej świeżej łąk zieleni;
Prócz tych kaskad i potoków,
Zraszających każdy parów,
Prócz girlandy tęcz, obłoków,
Prócz natury słodkich czarów;
Prócz tych wspólnych, jasnych zdrojów,
Z których serce zachwyt piło,
Prócz pierwiosnków i powojów
Między nami nic nie było! (5 kwietnia 1870 r.)
18
ОСНОВНАЯ ЧАСТЬ. ПОЭЗИЯ – POEZJA
Słownik
Girlanda – гирлянда. Marzenie – мечта. Pierwiosnek – подснежник.
Powój – вьюнок. Tęcza – радуга. Zdradny – предательский. Zwierzenie –
признание.
Pабота в аудитории
Задания по развитию речи
Tematyka tego wiersza różni się od poprzednich wierszy – wierszy “tatrzańskiego” cyklu. Proszę pokazać tę różnicę na przykładzie użytych słów
i związków wyrazowych. Kiedy był napisany ten wiersz? Proszę porównać
daty napisania tego wiersza z datami napisania “Ulewy”.
Самостоятельная работа
Proszę nauczyć się ten wiersz na pamięć
ПРОЗА – PROZA
ТЕКСТ № 7
Henryk Sienkiewicz (1846–1916)
Powieściopisarz, nowelista. Studiował na wydziale prawa, potem na
fi lologiczno-historycznym i fi lozofi czno-historycznym Szkoły Głównej i
na Uniwersytecie Warszawskim. Był reporterem w prasie warszawskiej.
Jako korespondent pracował parę lat (1876–1878) w Ameryce Płn. Zmarł
w Szwejcarii. Jego prochy od 1924 roku spoczywają w krypcie katedry Św.
Jana w Warszawe. Pisał na tematy społecznie aktualne, np., “Szkice wę-
glem”, “Za chlebem”, “Janko Muzykant” i inne. Wielką poczytalność zy-
skała jego powieść dla młodzieży “W pustyni i puszczy”, a oprócz innych
jego historyczny cykl – “Trylogia” (“Ogniem i mieczem”, “Potop”, “Pan
Wołodyjowski”). Za powieść “Quo vadis” uzyskał w 1905 roku Nagrodę
Nobla.
Pабота в аудитории
Задания по развитию речи
1. Co możecie powiedzieć o życiu i twórczości Henryka Sienkiewicza.
2. Proszę uzupełnić powiedziane wyżej dodatkowymi faktami z życia
poety. Proszę wykorzystać materiały Internetu i inne źródła.
Henryk Sienkiewicz “Ogniem i mieczem” (fragmenty)
Rok 1647 był to dziwny rok, w którym rozmaite znaki na niebie i ziemi
zwiastowały jakoweś klęski i nadzwyczajne zdarzenia.
Współcześni kronikarze wspominają, iż z wiosny szarańcza w niesłychanej ilości wyroiła się z Dzikich Pól i zniszczyła zasiewy i trawy, co było
przypowiednią napadów tatarskich. Latem zdarzyło się wielkie zaćmienie
słońca, a wkrótce potem kometa pojawiła się na niebie. W Warszawie wi-
dywano też nad miastem mogiłę i krzyż ognisty w obłokach; odprawiano
więc posty i dawano jał
mużny, gdyż niektórzy twierdzili, że zaraza spadnie
na kraj i wygubi rodzaj ludzki. Nareszcie zima nastała tak lekka, że najstarsi
ludzie nie pamiętali podobnej. W południowych województwach lody nie
popętały wcale wód, które podsycane topniejącym każdego ranka śniegiem
wystąpiły z łożysk i pozalewały brzegi. Padały częste deszcze. Step rozmókł i zmienił się w wielkie kałuże, słońce zaś w południe dogrzewało tak
mocno, że – dziw nad dziwy! – w województwie bracławskim i na Dzikich
Polach zielona ruń okryła stepy i rozłogi już w połowie grudnia. Roje po
pasiekach poczęły się burzyć i huczeć, bydło ryczało po zagrodach. Gdy
20
Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]