Математика. Интегральное исчисление. Ч.1. Неопределенный интеграл. Учебное пособие
.pdf
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= ∫ |
|
2sintcostdt |
|
|
|
= |
|
1 |
|
∫ctg4tdt = |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
t |
|
|
5 5 |
t |
32 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
cos |
|
2 2 tg |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
1 |
|
|
|
2 |
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
2 |
|
|
|
|
|||||||||
= |
|
|
|
∫ctg |
|
t |
|
|
|
|
|
|
|
−1 dt = − |
|
|
∫ctg |
td(ctgt) − |
|
|
|
|
∫ctg |
tdt = |
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
32 |
|
|
32 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
32 |
|
|
|
|
|
|
|
sin |
|
|
t |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
= − |
1 |
|
|
3 |
t − |
|
1 |
|
|
∫ |
|
1 |
|
− |
|
|
= − |
|
1 |
|
|
|
3 |
t + |
1 |
|
|
ctgt + |
t |
|
|
+C = |
||||||||||||||||||||
|
|
|
ctg |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 dt |
|
|
|
|
ctg |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
96 |
|
32 |
|
|
|
2 |
|
|
96 |
|
32 |
|
32 |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sin |
|
t |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
2 |
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
= ctgt = |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= − |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+ |
|
|
|
|
|
|
+ |
|
|
|
arccos |
|
+C. |
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
12(x2 −4)3/2 |
|
|
|
|
|
|
|
32 |
x |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
x |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
16 x |
2 |
−4 |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
−4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
Второй способ – подстановки Эйлера (1707–1783).
1) Если а > 0, то интеграл вида ∫R(x,
ax2 +bx +c)dx рационализируется подстановкой 
ax2 +bx +c =t ±x
a .
2) Если a < 0 и c > 0, то интеграл вида ∫R(x,
ax2 +bx +c)dx
рационализируется подстановкой 
ax2 +bx +c =tx ±
c .
3) Если a < 0 , а подкоренное выражение раскладывается на действительные множители a(x – x1)(x – x2), то интеграл
вида ∫R(x,
ax2 +bx +c)dx рационализируется подстановкой

ax2 +bx +c =t(x −x1) .
Отметим, что подстановки Эйлера неудобны для практического использования, так как даже при несложных подынтегральных функциях приводят к весьма громоздким вычислениям. Эти подстановки представляют скорее теоретический интерес.
Третий способ – метод неопределенных коэффициентов. Рассмотрим интегралы следующих трех типов:
∫ P(x)dx
1)
;
ax2 +bx +c
2)∫P(x)
ax2 +bx +cdx;
3) ∫ |
|
|
dx |
|
|
|
, |
|
|
|
|
|
|
||
|
n |
|
|
|
|
||
(x −a) |
ax |
2 |
|
||||
|
|
|
+bx +c |
||||
где P(x) – многочлен; n – натуральное число.
41
Причем интегралы 2-го и 3-го типов могут быть легко приведены к виду интеграла 1-го типа.
Далее делается следующее преобразование:
∫ |
|
P(x)dx |
|
=Q(x) |
|
+l∫ |
|
|
dx |
|
|
|
|
ax2 +bx +c |
|
|
, |
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|||||
2 |
ax |
2 |
|||||||||
|
|
ax +bx +c |
+bx +c |
|
|
||||||
где Q(x) – некоторый многочлен, степень которого ниже степени многочлена P(x); l – некоторая постоянная величина.
Для нахождения неопределенных коэффициентов многочлена Q(x), степень которого ниже степени многочлена P(x), дифференцируют обе части полученного выражения, затем умножают
на 
ax2 +bx +c и, сравнивая коэффициенты при одинаковых степенях х, определяют l и коэффициенты многочлена Q(x).
Данный метод выгодно применять, если степень многочлена Р(х) больше единицы. В противном случае можно успешно использовать методы интегрирования рациональных дробей, рассмотренные выше, так как линейная функция является произ-
водной подкоренного выражения. |
|
|
|
|
|
|||||||
Пример. |
|
|
|
|
|
|||||||
∫ |
3x3 −7x2 +1 |
dx =(Ax2 + Bx +C) |
|
+l∫ |
|
|
|
dx |
|
|
||
x2 −2x +5 |
|
|
|
. |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
2 |
x |
2 |
−2x +5 |
|||||||||
|
|
x −2x +5 |
|
|
|
|||||||
Теперь продифференцируем полученное выражение, умножим на 
ax2 +bx +c и сгруппируем коэффициенты при одинаковых степенях х:
3x3 −7x2 +1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
=(2Ax +B) |
|
x2 −2x +5 + |
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
x2 −2x +5 |
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
+ |
|
Ax2 |
+ Bx +C |
(x −1) |
+ |
|
|
l |
|
; |
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
x2 −2x +5 |
x2 −2x +5 |
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
(2Ax + B)(x2 −2x +5) +(Ax2 +Bx +C)(x −1) +l =3x3 −7x2 +1 ;
2Ax3 −4Ax2 +10Ax + Bx2 −2Bx +5B + Ax3 +
+Bx2 +Cx − Ax2 −Bx −C +l =3x3 −7x2 +1;
42
3Ax3 −(5A −2B)x2 +(10A −3B +C)x +5B −C +l =3x3 −7x2 +1 ;
A =1; |
A =1; |
|
|
5A −2B =7; |
B = −1; |
|
|
10A −3B +C =0; |
C = −13; |
5B −C +l =1; |
l = −7. |
|
|
Итого |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
∫ |
3x3 −7x2 +1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
−7∫ |
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
dx =(x2 −x −13) |
|
|
|
x2 −2x +5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
2 |
|
|
|
(x |
2 |
+4 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
x −2x +5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
−1) |
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
= (x2 −x −13) |
|
x2 −2x +5 −7ln(x −1+ |
|
|
x2 −2x +5) +C. |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Пример. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(4x2 −6x)(x2 +3) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
∫(4x2 −6x) x2 +3dx = ∫ |
dx = |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
2 |
+3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
=(Ax3 + Bx2 +Cx + D) |
|
|
+l∫ |
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
x2 +3 |
|
|
|
|
|
; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x +3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
4x4 −6x3 +12x2 −18x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
=(3Ax2 +2Bx +C) x2 +3 + |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 +3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
+ |
(Ax3 + Bx2 |
+Cx |
+ D)x |
+ |
|
|
l |
|
|
|
|
; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 +3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 +3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4x4 −6x3 +12x2 −18x = |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
=(3Ax2 +2Bx +C)(x2 +3) + Ax4 +Bx3 +Cx2 +Dx +l; |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
4x4 −6x3 +12x2 −18x =3Ax4 +2Bx3 +Cx2 +9Ax2 + |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
+6Bx +3C + Ax4 + Bx3 +Cx2 + Dx +l; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
4x4 −6x3 +12x2 −18x =4Ax4 +3Bx3 + |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+(2C +9A)x2 +(6B + D)x +3C +l; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
A =1; B = −2; C =3/2; |
D = −6; l = −9/2; |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
∫(4x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
9 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
2 |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
− |
6x) x |
|
+3dx |
= x |
|
−2x |
|
+ |
|
|
x |
−6 |
|
x |
|
+3 |
− |
|
|
|
|
|
ln |
x + |
x |
|
+3 |
|
+C. |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
43
Пример. Первый способ решения: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
dv |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
dv |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
v |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
v |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
v |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= −∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= −∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
x |
3 |
|
|
|
x |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
1−v |
2 |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
−1 |
|
|
|
= − |
dv |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
v |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
−1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
v |
|
|
|
|
|
|
|
|
v |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
=(Av + B) |
|
|
|
|
|
|
+l∫ |
|
|
|
|
dv |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1−v2 |
|
|
|
|
|
|
; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1−v |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
v2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(Av + B)v |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
l |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
|
= A 1−v2 |
− |
+ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1−v2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1−v2 |
|
|
|
|
|
|
1−v2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
−v2 = A − Av2 − Av2 −Bv +l ; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
−v2 = −2Av2 −Bv + A +l; A =1/2; |
|
|
|
B =0; l = −1/2; |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
∫ |
|
|
v2dv |
|
|
|
|
|
v 1−v2 |
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
x2 −1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
− |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
arcsinv = |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
−arcsin |
|
|
|
|
+C . |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
1−v |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
x |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|||||||||||||||||||||||
Второй способ решения: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
tgt |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sint |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x = |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
;dx |
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
dt; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
cost |
|
|
|
|
|
|
|
|
cost |
|
|
|
|
|
|
= |
∫ |
|
|
cos t |
|
|
|
|
|
dt = |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
−1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
x |
|
|
x |
|
|
x |
2 |
|
−1 =tgt |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
tgt |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
cos |
t |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
= ∫ |
sintcos4 t |
|
dt = |
∫cos2 tdt = |
∫ |
1 |
(1+cos2t)dt |
= |
|
1 |
t + |
|
1 |
|
sin2t = |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
2 |
tsint |
|
2 |
2 |
4 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
cos |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
x |
2 |
− |
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
x |
2 |
−1 |
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
arccos |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
= sin2t |
=2sintcost = |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
+ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+C. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
x |
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
x |
|
|
|
|
x2 |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
С учетом того, что функции arcsin и arccos связаны соотношением arcsin x1 = 2π −arccos x1 , а постоянная интегрирования
С – произвольное число, ответы, полученные различными методами, совпадают.
Как видно, при интегрировании иррациональных функций возможно применять различные приемы, рассмотренные выше. Выбор метода интегрирования обусловливается в основном наибольшим удобством, очевидностью применения того или иного метода, а также сложностью вычислений и преобразований.
44
Пример.
|
|
dx |
|
|
|
x =sint; |
|
|
|
|
|
|
|
|
costdt |
|
||||
∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
∫ |
|
||||||||
|
|
|
|
|
= dx =costdt; |
|
= |
|
|
= |
||||||||||
|
−x |
2 |
|
3/2 |
3 |
t |
||||||||||||||
|
(1 |
|
) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
cos |
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
cost = 1−x2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
= ∫ |
dt |
|
=tgt +C |
= |
|
x |
|
|
|
+C. |
|
|
||||||
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
1−x |
2 |
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
cos |
t |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
45
9. НЕСКОЛЬКО ПРИМЕРОВ ИНТЕГРАЛОВ, НЕ ВЫРАЖАЮЩИХСЯ ЧЕРЕЗ ЭЛЕМЕНТАРНЫЕ ФУНКЦИИ
К таким интегралам относится интеграл вида ∫R(x,
P(x))dx , где Р(х) – многочлен степени выше второй. Эти интегралы называются эллиптическими.
Если степень многочлена Р(х) выше четвертой, то интеграл называется ультраэллиптическим.
Если все-таки интеграл такого вида выражается через элементарные функции, то он называется псевдоэллиптическим.
Не могут быть выражены через элементарные функции следующие интегралы:
1) ∫e−x2 dx – интеграл Пуассона (Симеон Дени Пуассон – французский ученый математик (1781–1840));
2) ∫sinx2dx; ∫cosx2dx – интегралы Френеля (Жан Огюстен
Френель – французский ученый-математик (1788–1827) – теория волновой оптики и др.);
3)∫lndxx – интегральный логарифм;
4)∫exx dx – приводится к интегральному логарифму;
5)∫sinx x dx – интегральный синус;
6)∫cosx xdx – интегральный косинус.
46
10. ИНДИВИДУАЛЬНОЕ ДОМАШНЕЕ ЗАДАНИЕ
Вариант 1
1.∫sin
xxdx ;
2.∫(x +4)e4x dx ;
3. |
∫ |
|
|
|
|
dx |
|
; |
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
x |
2 |
+2x +2 |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|||||
4. |
∫ |
|
|
3x −1 |
dx ; |
||||||
|
|
|
|
|
|||||||
2x |
2 |
+5x −1 |
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
5. |
∫ |
|
|
|
x2 +2 |
|
|
dx ; |
|||
(x −1)(x +2) |
2 |
||||||||||
|
|
|
|
|
|||||||
6. |
∫sin3 xcos2 xdx ; |
||||||||||
7. |
∫ |
|
|
|
|
dx |
|
|
|
. |
|
|
|||||||||||
3+2cosx +sinx |
|||||||||||
Вариант 2
1.∫x
lndxx −7 ;
2.∫(5x +1)cos3xdx ;
3. |
∫ |
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
; |
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
x |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
+4x +5 |
|
|
||||||||||||
4. |
∫ |
|
|
|
2x +1 |
|
|
dx ; |
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
3x |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
+2x +1 |
|
|
||||||||||||
5. |
∫ |
|
|
|
|
|
|
x2 +5x |
|
|
|
|
|
dx ; |
|||||||
|
(x − |
4)(x |
2 |
+ |
9) |
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
6. |
∫ |
cos3 7x |
dx ; |
|
|
||||||||||||||||
sin |
5 |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
7x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
7. |
∫ |
|
|
4sin+3cosx |
dx . |
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
sin |
2 |
x +2 |
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
47
Вариант 3
1.∫(x +2)ln(dx x +2) ;
2.∫(3x +2)sin5xdx ;
3. |
∫ |
|
|
|
dx |
|
|
|
; |
|
||
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
x |
2 |
+2x − |
3 |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
4. |
∫ |
|
|
2−3x |
|
dx ; |
||||||
|
x |
2 |
|
|||||||||
|
|
|
+3x +1 |
|
|
|
|
|
||||
5. |
∫ |
|
|
2x +1 |
|
|
dx ; |
|||||
|
|
|
|
|
|
2 |
||||||
|
|
|
(x +1)(x −1) |
|||||||||
6. |
∫sin2 3xcos3 3xdx ; |
|||||||||||
7. |
∫ |
|
|
|
|
|
dx |
|||||
|
|
. |
||||||||||
|
5sinx +10cosx +7 |
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Вариант 4 |
|||||||||
1. |
∫ |
|
2x |
|
|
|
dx ; |
|
|
|
|
|
|
||||||
4 |
x |
− |
9 |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
2. |
∫(x −3)lnxdx ; |
|
|||||||||||||||||
3. |
∫ |
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
; |
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
x |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
−8x +12 |
|
||||||||||||
4. |
∫ |
|
2x −3 |
|
|
dx ; |
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
5x |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
−x +5 |
|
|
|
|
|
|
||||||||
5. |
∫ |
|
|
|
x2 +2x |
|
|
dx ; |
|||||||||||
(x |
−5)(x |
2 |
+1) |
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
6. |
∫ |
cos3 x |
dx |
; |
|
|
|
|
|
|
|||||||||
sin |
2 |
x |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
7. ∫ |
5sinx +3cosx |
dx . |
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
sin |
2 |
x − |
3 |
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
48
Вариант 5 Вариант 6
1. |
∫ |
|
exdx |
; |
|
|
|
|
1. |
∫ |
|
xdx |
|
; |
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
2x |
|
|
|
|
|
2 |
1 |
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
4 −e |
|
|
|
|
|
|
x + |
|
|
|
|
|
|||||||||
2. |
∫(5x +2)cos2xdx ; |
2. |
∫e2x (x +3)dx ; |
|
|||||||||||||||||||||
3. |
∫ |
|
|
|
dx |
; |
|
3. |
∫ |
|
|
|
dx |
; |
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
x |
2 |
+2x +10 |
|
|
x |
2 |
+6x +18 |
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
4. ∫ |
|
x −4 |
|
|
|
4. |
∫ |
|
|
x +1 |
|
||||||||||||||
|
|
dx ; |
|
dx |
; |
||||||||||||||||||||
3x2 −x −1 |
|||||||||||||||||||||||||
x2 +4x −3 |
|||||||||||||||||||||||||
5. |
∫ |
|
|
|
x +32 |
|
dx ; |
5. |
∫ |
|
|
x2 +3 |
|
||||||||||||
|
|
|
dx ; |
||||||||||||||||||||||
(2x −1)(x −4)2 |
|||||||||||||||||||||||||
(x −1)(x2 +1) |
|||||||||||||||||||||||||
6. |
∫ |
cos5 x |
dx ; |
|
|
|
6. |
∫sin4 6xcos3 6xdx ; |
|||||||||||||||||
sinx |
|
|
|
||||||||||||||||||||||
7. |
∫ |
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
7. |
∫ |
|
|
|
dx |
|
||||||||
|
. |
|
. |
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sinx −3cosx |
||||||||||||||||
5sinx +10cosx +11 |
|||||||||||||||||||||||||
49
Вариант 7
1. |
∫ |
|
|
|
dx |
|
; |
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
||||||||
x 5+lnx |
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
2. |
∫(x +4)sin2xdx ; |
||||||||||||
3. |
∫ |
|
|
|
|
dx |
|
|
|
; |
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
x |
2 |
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
+4x +3 |
|||||||||
4. |
∫ |
|
|
x −5 |
|
|
dx ; |
||||||
|
|
|
|
|
|
||||||||
2x |
2 |
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
−x +2 |
|||||||||
5. |
∫ |
|
|
|
|
x2 +5 |
|
|
|
|
|
dx ; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
||||
|
|
(x −5)(x +2) |
|||||||||||
6.∫cos5 xdx ;
∫7sinx −6
7.sin2 x +1 dx .
Вариант 8
1.∫arctg3 x dx ; 1+x2
2.∫xe7x dx ;
3. |
∫ |
|
|
|
dx |
|
|
|
; |
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
x2 +10x +21 |
|||||||||||||
4. |
∫ |
|
4x +3 |
|
|
dx ; |
||||||||
x |
2 |
|
|
|
||||||||||
|
|
+x +1 |
|
|
|
|
|
|||||||
5. |
∫ |
|
|
x2 −2 |
|
dx ; |
||||||||
(x +1)(x |
2 |
+4) |
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
6. |
∫ |
cos3 2x |
|
dx ; |
||||||||||
sin |
9 |
3x |
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
7. |
∫ |
|
|
|
|
|
dx |
|||||||
|
. |
|||||||||||||
3−2sinx +4cosx |
||||||||||||||
50
