Балакан А. Буурл теегт

АУаглнид сан, тер төрүц негчн орс үг мсдхш, юн болжахнг оньһжахш Ока пиперин кслсиг цугтнь мсдәд, д\- дәд. торад чадс-чидсәрн псжәд-хошад үгэр хәрү өгәд. наад бәржәсп учрар хорнь буслжана.

Маннг бнилтн гинә, — бочж Ока үүртән цәәлһв.

— Эрдмән үзүлснд юн ичр бәәдв.

Маглпн босад, амарн эврән айс дуулад, хойр парап деләд, көлән цокад, дал-ээмән чичрүләд биилв. Уудьврта бәәсн пиперин хойр нүднь күццдән секгдәд, һарарн элкән бәрчкәд, урдкасн сергмҗтәһәр һочкнҗ инәв. Хазгуд бас хәәкрлдәд, шогта шүрүн үгмүд келлдәд, дөгәд бәәнә.

—Мөрнд йир һавц гинә.

—Захас байн чигн, — болҗ негнь сана орулв. —Эд-

нәс мөңг авад, әрк авч уухмн.

— Митяга, яһсн ухата күмбч’ — гиһәд пииср босж йовтл, түүнә өөр суусн медәтә хазг, пиисриг ээмәснь дарж, суулһад, догшар келв. — Таднд ичр-һутр бәәнүй, угай? Аль хальмг-хазгудла мана эцкнр, өвкнр Хармин, Түргин өмнәс ноолдҗ йовсиг мартҗ орксн болвзат?’.-

Эн бииһән зогса!

— Уга, би нанд таасгдҗана. Биилг, биилг...

Ока, хазгудын хорта, басмжта үгмүд соңсшгон болн Маглинә седклән тәвәд, эднә наад бәрлһ медлго, сүртәһәр, донтаһар биилҗәх бииг үзшгон төлә, буру хандад, толһаһан бәрәд, хойр чикән альхарн халхлсн сууна.

«Иор урдас гинә... Иим бәәдлтәһәр эклгджәх цергллһн цааранднь намаг юн амрахв?.. Даңгин әмтнәс \л- дәд, командирмүдт һә болад...» Ока урднъ сүзгч биш билә, зуг эндр үзгдсн тоот.. • уульнцмудар тенлһн...

күүкдәс наад бәрүллһн.,. Хактинлә генткн харһлһн...

Түүнә келсн үгмүд... Соньн ксвәр хайчка.д әрллһн...

Хот ууснднь дала мөңг одак сәәхн күүкн авсн. •. Аш сүүлднь, эн... пиисрин үзүлжәх паад бәрлһьЕ .. хазгудын инәлһн..,

14'3

Маглинә хойр заһрмгас түрүләд көлсн һарв, дәкәд түүнә маңна чиигтә усн болад, ик-ик умш, хамр, халх, тальк деегәрнь һооҗв. Кәвүн амраһан авад зогсхар седхлә, улңхдҗ одсн пииср стол цокад хәәкрнә:

— Биил, биил, басчн биил!

Урднь гиигнәр эрлзҗәсн Маглинә хойр көл ода ээдрәд, цогцнь нәәхләд, һарнь буугдад ирв. Тер амари айс татдган уурв.

Ока, көшсн үүрән ода үзәд, цааранднь тесҗ чадшго болад, негл Маглин бурута кевтә, ууртаһар закв:

— Зогс, амрч ав!

Маглиниг зогсхла, һанцхн пииср биш, цуг хазгуд дәкнәс биилхинь некҗ хәәкрлдв. Көвүн көшсн һаран өргәд авхла, Ока түүг өрчәснь татад хәврһшән һарһчкад, бийнь үүриннь орм эзләд, «биилхшив» гиҗ нег мөслсн андһаран эвдәд, негл эн комендантын хоран полыг девсәд цумлхар бәәх мет, догшнар, халтаһар, дольгнар бии-

лв.

Маглиниг биилхд хәәкрлдәд шууглдҗасн пииср боля хазгуд, эн көвүнә һалзу би үзәд, түрүләд ормаҗ ду тасрчкад, генткн урдкасн үлүһәр альх ташлдв, сүрә өгв, орк-

рҗ хәәкрлдв.

Хойр көвүн гөл болҗ көшв. Гесн өлн болсар толһа эргнә, чидл чилсн үүләр көл мәәмрнә. Көвүдин хөвәр, цергә комендант ирв. Тер хойр көвүг поездд с.уулһв.

Ока Маглин хойр, бәрәнәс алдрсн шовуд кевтә, амрад одв. Лозовой станцд эврәннь поездән күцҗ ирв. Таньдг улсан үзәд, экәршго байрта болв. Зууна командир хойр көвүг шоодҗ-шоодҗ, һурвн хонгтан вагон арчх заквр өгч засглв. Дөчн кү, нәәмн мөр ачсн вагон арчх эн засг, цадхлң пиисрин болн өршәңгү уга хазгудын өмн биилснәс долан деер болж. медгдв.

— Хаср-баср, йөрәҗәнәв, — гиҗ Кубрак бахмҗта-

һар иңәв.

— Хала-бала, чи одачн әмд йовавчи? — болҗ Ока нааһаснь хәрү өгв. — Чамаг зууна командирт дегд зуһудлһнас көлтә, түүнә суудг һазр долаһад йовҗ, геснчн тес тусад үкҗ одҗ болһлав.

Вагонар дүүрң, дөч шаху хазг көвүд күрҗңнҗ инэт

дв.

—Не, келен үгдән бат бол! — гиҗ Унканов аралдв.

—Икәрнь тәвҗ—хов зөөхч, баһарнь тәвҗ—нанас ар­ ен нүдлһ үзхч-

150

—Кен ксниг нүдхннь һазртан күрчкәд медхвиди.

—КөвүД’ болихаҗ, — гиҗ Хечинов Лиж, үүрмүд;нг хөрв. — Ока Маглнн хонр гседрл уга ирснд байрлх кер­

—Тадниг дәкж. үзшгов гиһәд икәр әәвүв, - оол/к Самтан уульхнн нааһар келв.

—Гесдрсн болхла манд гиигн болх билә, — гиҗ Ар­ ман Кубракд зуһудв. — Окаһас көлтә ода дацгин иүү-

гән һарх.

— Чи. тәәһн шург, аман тат, — болҗ Маглин, эн Күднәч күүтрнн көвүн, эдниг хазгин нернд орулҗ авчах саамла, Унканов Кубракиг дөңнҗ зуһудсиг санад, хортаһар аралдв.— Буусна — мөрч болен, буслһсна — шанһч болен, яһсн күмбчи.

—Тәәчүдин тохм зуһу болдмн, —гиһәд Хүүрә^Эльмт күүтрин көвүн Түлмҗинов Харлдаш пиш хаһрҗ' инәв.

—Не, манахс, болцхаҗ, — гиҗ эдниг Довҗ хөрнә.

—Гсртәсн иигән һарад уга бәәҗ, нохасла әдл, кемклдх-

Сернгд меклгдәд, әркин хорндс көлтә адрхдан күрәд, олн җилдән муулян эдлсиг төрүц мартхш. Орһадул тиим үүллә харһсн учрар, Довҗ дегд бичкнәсн авн Арсиновин малд биш, хө өскәч Безугловд одҗ заргдад, цергт мордтлан тер байна отарт көдлв.

Довҗин келсн зөвтә үгмүд баахн хазгудын цүүгәг зогсав. Баахн зуур вагон дотрк тагчг болв. Эн тагчгиг эвдҗ, Хечинов саналдв:

—Мини эцк байн бәәсн болхла, Акишлә әдл сурһуль сурх биләв

—Акиш хама дасҗана? — гиҗ Козюрин күүтрин көвүн Омбг Цагдинов соньмсв.

—Чапрагт, окружной училищд, — гиж., Лиж дәкнәс бахтсн дууһар хәрү өгв. — Эх, нанд ном дасх арһ өгхнь,

багш болҗ һарх биләв.

— Багш болхар бәәхлә, Шарап-ламин Т<өлд мөргхмн биләч.

—Кубрак, дәкәд эклхәр седҗәнчи? — Довҗ Ункановиг бас хорта үгмүд келхлә, бахлуринь базһхар бәәх мет, күнд нудрман түүнә ээм деер тәвб. — Эпдрәс авн бидн цуһар ни-негн, ах-дүүһинәр бәәх зөвтәвидн.

—Тиим-тиим,—болҗ Иловайск станицин хазг көвүн

151

Лльчннов Марсе зөвшәрв. Түүнло хамдаи Ис1 сшш

Түүнлә харһад күүндсно хөөн чсеҗ уудад, делкә дс? болжах тоот сәәхн ил медгднә. '

—Нер-уснв кемб? — гиҗ Она соньмсв.

—Канунов .. Канунов Харти...

—Түүгичн полковник Ушаков аштпь буһшт суулһна^ гилә, — болҗ Кубрак хажуһас күүндврт орлнв■ — Ма-

над нрхдән тиигҗ келлә.

— Ушаков гисн кедоб? — Козюрин күүтрин баахн хазг Омбг Цагдинов, тер күүг эс меддгтән ик бурута кевтә.

энд-тендән хултхлзв.

— Ха, ха, Ушаковиг таньдго күн бас бәәдви, — гиж

Унканов лугшҗ инәв. Тер — Великокняжеск окружной

атаман. Мини эцкин нәәҗ, манаһур даңгин ирнә. Худл

гихлә Мәркләс суртн.

— Тернь үнн, — болҗ Урусов толһаһан гекв.

Эн вагонд цуг а^вн һурвн станицин нөвүд йовна. Куүндвр, Унканов Кубракин’ дөөглсн үгмүдин хөөн, дес-

рнь ус кесн цогла әдл, унтрҗ одв.

Баһ наста хазгуд ачсн поезд деед үзг хәләләд даңшн гүүһәд йовна. Сал тег, Тең һол, өссн-боссн һазр-усн ард

ууҗмд үлдв. Көвүд түрүләд сергмҗтә ду дууаад, наад-

та-инәдтә шог келәд, йк өргмҗтә йовла. холг җх дут.ман, эднд гейүртә тоолвр орад, күн болпна өрч

түңщж өвдв.

Темдг уга иргч, хазг көвүдт ю белдвч?

6. «

. Поезд Польшт күрәд, Люблин гидг стани деер зогсв. Баһ наста хазгудыг вагонаснь буулһад, мөрдннь уну

лад, цааран тууһад һарв.

Йирн дуунад йовад, эдн Янов гидг бичкн балһсар орж ирв. Энүйд 14-гч әәрмин корпусин, 1-гч Тсцгз диви­ зии, 9-гч Тецгә хазг нолк зогсҗаҗ.

Баһчудыг зууна вахмистр болн тедниг хэлэх дядькзакрач тосҗ авб. Хуучн, маштг казармудас хол биш бәәсн ик талва деер зерглүлҗ зогсаһад, нер-усинь дуудЖ диглв.

Тснгр үрглҗ үүләр бүркәтә, намрпн нигт хур орҗа

152

на. Эргндк һазр шалдрц бальчгт хүврж, зуг эл 1ви, тавшлһиае көлтә, чочуп болҗ хатурсн, хазг кәвүдт нсв-

чк һәәвһә.

Түрүләд зууна вахмистр үг келв. Түүнә догшн ДУг1’ книтн хәләц баахн көвүдт әәмшг үүдәв. Вахмистрин да­ ру көвүд хәләх дядьк шүрүтәһәр за кв:

— Ода казарме орад, бәәрәп . эзлж. автн!

Көвүд, һоста көләрн шалд-шалд ишкәд, маштг-маш- тг казарме тал адһҗ гүүлдв. Ока, Маглин, Самтан эдн зерглэд бээр эзлв.

Казарм дотрк харңһу, аһар күнд. Үмкә тоосна, шивртә цуглан үнр һарна, бәәдлнь, казармиг шидрхн сулдхж. Үрглҗ модн нар бәәнә, деернь девсх чигн, дерлх чигн үга. Казармин иргд овалһата солом бәәҗ, түүнәс көвүд гертәсн авч һарсн матрастан, дердйн чикҗ авцхав.

Деерәс дусал нар деер, пол деер дусна, цандг хура.д

гер дотраһар гүунә.

Баһчудыг девскр, дерән күцц ясҗ авад уга бәәтл, һазаһас нег әәмгин хазгуд, ,урднь цергт одсн улс. ниргәд орж ирцхәв.

—Не, манахс ямараң бәәнә?

—Кен гер авб, кенә күүкн хәрд мордва?

—Лола намаг күләҗәнү?

—.Тендәс һархин өмн мини эцкиг үзвчи? Зүс-зүркнь

ямаран?

Баһ наста хазгудын толһа деер сурврмуд, суулһар орсн хур мет, асхрв. Станиц, күүтр болһнас таньдг көвүд йовцхана, тедниг таньдг ах хазгуд иигән авч һарад. өрк-бүлиннь, гер-малынңь, хаша-хаалһиннь тускар мөш- кҗ-мөлҗж. сурна.

Унканов Шонҗ, Кубракин ах, бас энүнд церглҗәжТер дүүһәсн, олнас нанд төрүц нуувч уга гисн бәәдлтэ,

цугтадйь соңсхж. соньмсв:

— Мана баажа, урдк кевәрн станичн атамана дарук бәәһәйи?

Кубрак юн 'гиҗ хәрү өгхән олж, эс чадхларн, ахмннь өмн бурута мет, хуухан мааҗв.

— Т$на эцк Замблиг, атаман Николаев Сәәхәтә хамднь ширәһәснь авад хайчкла, — гиж Довж, төмәр хәрү өгв.

— Ксн?! — болҗ*Шонҗ, негл түүнә эцкиг ачта көдлмшәс буулһснд эн хазг көвүд бурута тгсвтә, чаңһар хәәкрв.

153

• — Кен болх билә. Олн-әмтн, — гиҗ Ока Орһадул виг дөңнҗ, эндэснь келв.

—Чи юн нохан кичг билэч?

—Хазгуд, арһулдтн, — болҗ, чинрин төлә, хойр са* лан харадан җивр һарһҗ урһасн, эрән дунд наста ха)г эдниг хөрв. — Түрүләд һазр-уснаннь зәңг соңсцхай.

—Арһулдхшив, — гиҗ Шонҗ хәәкрәд, дэкәд дүүһасн сурв. — Мини Абуня ямаран бәәнә?

Вагон дотр йовад, бүрү бух кевтә, хаҗудк үүрмудпк деерлкҗ, өлкәдҗ йовсн Кубрак, ахан зәңг сурх дутман, эрчмнь хәрсн деесн мет, толһань һудына.

— Абуня хадм эцкәсн зулад, төркән орад әрллә, - болҗ Урусов Мәркл цәәлһв.

—Яһад зулҗ йовхмб?

—Эх, Шонҗ, залунь хазгт мордсн бер яһад хадмэцкәсн зулдгиг меддговчи? — гиҗ харадан җивр сахлта за­

лу тачкнҗ инәв.

Окад тер хазгин сахл икәр таасгдҗана, «насм немсн цагт тиим сахл урһанав» гиҗ күсл кеҗәнә.

— Би түүг хәрҗ ирхләрн чашкар чавчҗ алнав! —оо- лҗ Шонҗ һалзурв.

— Кениг? Эцкәний, аль гергәний?

Шонҗ эн үгд хәрү өгч эс чадад, хахад-цахад одх.та, Платовск станицин хазг Малунов Чумат сурв:

—Тегәд ода мана станицд кен атаман бәэнә?

—Нембриков Пахут, — гиҗ Ока хәрү өгв.

—Пахут — чик күн,—болҗ Малунов байсв. — Әмт-

нд невчк гиигн болх-

— Чумат, Николаев юуһарн чамд таасгддго бнлә? — гиҗ Шонж, учрсн ичр-1һутран далдлхар бәәх мет, күүндврән сольҗ, Малуновас догшар сурв.

—■ Сәәхәлә әдл авлһч, сәәчүдт зуһуддг, харчудт деерлкдг күн мана*Сал теегт берк болх.

Ока, эн дундын наста болвчн, медәтә күүнлә адл, це­ ни, үнн үгмүд Келжәх Малуновд ханҗ, тер атаманас засглгдсн засган сергәҗ ухали. Городовиков алң болв: хазгуд дунд иим ил үгтә, сансн тоотан чикднь келдг улс бас бәәснд.

Харңһу, герл тату, чиигтә казармур орҗ ирәд, эврә станицмүдин көвүдиг шуһу шуһуһар, булң булңгар салһж авад күүнджәсн хазгуд, Шонҗ Кубрак хойрин хоор-

154

нд болен йовдлар соньмслһ ксһәд, цуһар баракин дунд

баглрла.

Түрүн церглжәсп хазгуд баахн көвүдт, ода дәкнәс кпнһән авх зав өглго, сурврмудыг асхад хаяд бәәнә. Икәрл гер-бүлән, элгн-садан, һазр-усан санжах бәәдлтә.

Зөвәр күүндснә хөөн, одак эрой дунд наста, чпнрия төлә сахлнннь хойр үзүрән харадан җивр һарһж, эләдәр урһасн хазг өргмжтәһәр хәәкрҗәнә:

— Нс, түүкә көвүд, хавтхан гүвтн!

Баһ наста хазгуд түрүләд түүнә кслснә утхинь медлго, тагчг болҗ одхла, талдан нсг медәтә хазг цәәлһжә-

нә:

— Хонхолжинов Ноян чик келҗәнә: дядьк тадниг би­ ча генүлтхә гиһәд, чикнәстн баһар таттха гнһәд, сурһмж сәәнәр өгтхә гиһәд, түүнд әрк тәвҗ өгх зөвтәт.

— Дядьк-закрач мана хавтхиг гүвәд авчкла, — болҗ Ока, цуг хавтхан көлврүлҗ үзүләд, ах наста хазгудын өмн буру һарһсн кевтә, теднүр гейүртәһәр хәләв.

— Мә, чамд! Кишва чонмуд манас түрүлчкж! — гиһәд Хонхолжинов һуян ташад, Һундл төрҗ хәзкрв.

Иигҗ хазгт цергллһн эклв.

%

Казарм дотрк йир киитн. Модн нар хату, солом чиксн матрас тус болхш, сүүҗ, хәврһ, нурһн өвднә. Деерәсн хучсн бор өрмг угала әдл болҗ медгднә.

—Ока, нааран кевт, — гиҗ Маглин эрнә-

—Уга, Ока, нанур шахлд, — болҗ Самтан уульңнҗ

сурна.

һурвн көвүн, дулан болтха гиһәд, бөөр-бөөрән харһулад кевтнә. Өрүнд босхла, бадьята усн шуһрмгтад көрч одсн бәәнә. Тиим киитн усар көвүд нүр, һаран уһана.

Нам, ядхдан, хотнь сән болх яһна. Чнигтә^хар өдмг, түүгән һуйрин кевглә харһулад болһдг бәәдлтә, ншклң хавстн, шиңгн хаш, буслһсн усн. Өгдг махнь зовлһ болчкад, үнәртнь келхлә, хальмг күүнә шүднә зава һарһшго бичкн — негхн моһлцг. Өдртән өгдг хотнь болад бәәснь тер. Буда болһсн хәәсндән цә чанна, тер учрар цәнь зута өңгтә, му амтта.- •

. Окад зүүдн орв. Тер Манц һолын көвәһәр, сәәхн но- һа ишкәд, теегин каңкнсн аһар киилбд, амрад йовна. Көөстҗ цахрад дольгалҗасн Манц һолын усн генткн шуһрмгт хүврәд, өрмтәд мөсн көрнә. Көвүг эднә уряднпк

155

Куличкин ардаснь түлкәд. тср киитн уснд х нһана.

һолд унсн Ока, усн дсгд кннтн болад.' махмудыннь ӘМН тасрад, көлнь йоралд күрч өглго, цэәлзәд, йосндан

чивж, йовна. Дигтә эн саамла нег сәәхн күүкн Манц Һо- ,1ын көвәһүр ирәд, һаран уралан суңһад, көвүг бийүрн докъялж. дуудад орксн. Ока уснас хүүрә һарч ирәд, тер' әм аврсн күүкнә өмн сөгдж ханлтан өргнә.

__Күүкн, нернчн кемб? — гиж, Ока сурна.

—Занда

—Тниклә би чамаг таньнав.

—Хамаһас?

— Н-амаг хазг псргт морджахд чи Ик Буурлд бээ-

кслчкрд, кввкр иаПан ү\‘лн л^'ср һарч сууһад, нисәд иовж 0ЛВ'-- Занда. Яһад наиас :.улнач?Г- болж ардаснь Ока

Күүкн харү вгхш. Түүна шнгдәч эрэтә синтцн

днн хорма, хазг полкнн туг мет» аярхн салькна аи;т да-

хҗ дәрвкнәКүзүнәсн авн белкүси күртлән уйсн таң п / һан товчмуднь нарнн гегәнд дервн үзгүрн толь цацҗ солңһтрна. Зандаг авч йовх үүлн холжх дутман, күукнә шигдәч эрәтә синтцн бүшмүд улан лаацк оиизд х^в- рәд нухмр алтн кевтә иәс гичкәд, уга болҗ одв.

Ока үүлнә ардас көөлдәд зөвәрт гүүв, болв тер алдг

ишкәд, дәкәд кннтн уснд унв. Манц һолын мөстә усн урдкасн үлүһәр махмудынь хәәрж даарулв, щүдинь хавжң-

нулв.

Ока тер зүүднәсн чочад серәд ирхлә, хойрулхн кевтнәк өөрк үүрмүдйннь негнь уга. һарарн иләд түүчә бәәр шүүрхлә, Самтан угань илдкгдв. «Эн яһсн болхв»,—гиж ухалад, Ока, ээм деерәсн шувтрсн бор өрмгән хәрү та-

тад, даарад бөгчисн цогцан хучвМаглинә ермгиг бас чнклв.

Цааранднь Окан нөөрнь күрч бэәхш. Эргндк хазгке*

156

Знвэр болад казармип үүдн җаагҗ ескгдәд, нсг күн орад прв. «Эн ксн болхв?» - - гпһәд Ока чикән өгәд чицнв. Самтан бәәҗ. Тср бәәрпдәп ирәд кевтв.

■ Чп хамаран одвчи? - болж, Ока үүрәен пшмлдж.

с\рв.

-Ях-ях, --- гнхәе оцдан хәрү Самтан өгсн уга. Гсмтвчн? - - Ока тохаһан түшҗ өидәһэд, үр көвү-

ноннв маңна бәрҗ үзв.

Самтан гснткн, дораень хорта моһа хатхсн ксвтә, өсрҗ босад. модн нар дор тәвсн һосан татҗ өмел уга, кәл нүцкәр һазаран һарч гүүв. Ока бас адһҗ боев, хөңглдңгор һосан өмсәд, бор өрмгән ээм деерән көдрәд, үр көвүнаннъ һоенг авад, ардаснь һазаран һарв.

Казармас зөвәр тедүкнд Самтан чомпаһцд сууна. Ока түүнд 'һосинь өмскв. Көвүн хәрү суув-

— Ях, ях, элкм,.— гихәс талдан үг Самтан келхш. һанцхн Самтана биш, эн му хотас хазг көвүдин ик

зууһиннь элкн өвднә. Элкн өвдсн деерән шар буслна, тер цагт нам тесж, болхш. -

Әмд күн — арһта гиһәд, көвүдшаран дархин кергт, казармнн эре цаһалһсн цердәс мааҗад иднә, арһан бархларн келәрн киртә эре долана. Түүнәс көлтә. казармин эре, йириндән алг-цоохр юмн, ода, цецг ирсн күүнә , чирә мет, зута бәәдл һарв.

Энүг үзен урядник Куличкин, дегд уурлхларн,- түрүн харһсн хазгиг хаһад алн алдв, нагаһан герәснь һарһҗ авад, хүрүлж, хәәкрв: -

— Мал-адусд! Кирс уга элмрмүд! Буру келтә анднр! Сольр хальмгуд!

-Хәәкрҗ-хәәкрҗ невчк номһрад, тер закв:

—Казармин эре иддг өлн күн, хойр ишкм уралан

һар, ма-арш!

Көвүд дундас негчн күн уралан һарсн уга. Тиигхлә урядник, нурһнь маштг болсар, захд зогсдг Ока Маглин хойрур өөрдв.

— Городовиков, кедү пуд церд идсән кел! — гиҗ урядник Куличкин хәәкрв.

— Тана зергәс, би церд идхәр дурм икәр күрсн бийнь, шаңһа казарм эвдҗ болшго гиҗ тоолад, нам келәичн күргсн уга биләв! —• болҗ Ока, талт-мулт келәрң хахн-цахн нег кииһәр хәрү өгв.

Эрәдләд зогссн хазп көвүд, теднә бәәдлнь кедү күнд болвчн, Окан өгсн хәрүһәс пиш хаһрад инәлдв.

157

— Буру келтэ анднр, ду тасртп! Инэлдх юмн уга. Городовиков чнк келҗәнә: шацһа казармиг мерэд керг

уга!

Урядник Кулнчкинд Окан хәрү таасгдсн бәәдлтә, тер цаарандпь Маглннэс сурв:

Сал ынов, чн кеду чиннур церд идвчи?

Маглпннг хору өгтл, теднәс хонр кун һатц бээсн Сам­ та н доран мошкрад, кслкәрҗ келв:

Тана зергэс, панд тиигэн одх зев егтн. — Чульчи* нов зевәр тсдүкн бээсн ксер оддг һазрур өргәрн заав.

— Ду таср, сольр хальмг ! — болж, урядник Куличкин һалзурв. — Би чамд цаг биш цагла нужник тал гүүдгичн үзүлсв!

Самтана хар чирә цәәж одвКөвүн урядникәс ээжсурдәд, хойр өвдгән хавчад, дердәһәд зогсв.

— Чн, чи, кирс уга элмр, церд идеи бәәҗч! — болҗ урядник Чульчиновин ерчэр чичв. — Шулуһар курз авад, мернэ хаша тал ту Өдрин дуусн һанцарн бог-шег арчхмч! Хот угаһар!

Самтан амрад одв, тер шуд һарад гүүв. Зуг мөрнә хаша тал биш, кеер оддг һазрур.

Урядник Куличкин байн кулакудын көвүдиг онц йилһв, хальмг-хазг көвүдиг онц -һарһв. Орст шаҗни сэн өдрмүд дала, тер өдрмүдт хальмгхазгудыг чееруд угаһар харулд тәвнә. һанцхн тер биш. Мухлаллһна тускар келэд керг уга. Орс хазгуд амрад кевтхлэ, хальмг хазгудар мерно бог-шег арчулна, казарме дотркиг ахулПна, кеер оддг һазр цеврлүлһнә, хог-бог зөөлһнә. Амр-заян уга. Ямр дүңгәһәр седклән тәвәд, гүҗрәд, шунад кедлен бийнь— сэн нерн уга. Захан негнь хәәкрнә, наад бэрнэ, му келнэ:

— Эй, сольр нүдтә хальмгуд!

.— Хей, буру келтэ анднр!

. — Альков, кирс уга элмрмүд!

Эн тоот мухлаллһ, наад бәрлһ үзәд, Ока нег меслж шиидв: дәәнә сурһулян сәәнәр дасх кергтэ, мерндэн — һавшун, буудан — мергн болх кергтэ! 'Тер цагт эн зова- !һачнрин емнэс зөргтәһәр хәләҗ болх!

Ока зууньрҗ сурһулнн ард орв, удлго сээнэр умшдг, бичдг дасв. һавшун мерч, мергн хаһач, нэрн чавчач нер

зүүв.

Урднь хаана өрк-бүлин цол тохнятаһар келҗ эе чаде-

158