Добавил:
Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:

Балакан А. Буурл теегт

.pdf
Скачиваний:
6
Добавлен:
01.02.2025
Размер:
48.98 Mб
Скачать

жанав. — Полнтическ дегтрмүд танд бәәнү? Худл яһҗ кслхүв. — Бәәнә, — гиҗәнәв. — Тер дегтрмүдән олнд

тархадвт? — Уга.

Окад «дегтрмүд» гисн үгәс, кампадь үзсн бичкн к;у- кд кевтә, шүлсн делврәд һарч ирв, тиигхлә тер шүлсән һолд гнһәд зальгад оркв. Харти тер ә соңсад, сана авсн мст, өмнк кружкта пнивәсн нег балһв.

— Тинм дегтрмүд хамаһас хулдҗ авнат? — болҗ Городовиков соньмсв.

Кануков мусг инәчкәд, генткн инәседән бийән гем-

шасн кевтә, цәәлһв:

— Бунин бас тиигҗ сурв. Дәкәд: «Юуни тәлә хулдж. авлат?» — гиҗ соньмсв. «Петербургас авхуллав. Эврән үмшдув» болҗанав. Тиикләм участковой заседатель келҗәнә: «Эврән умшснтн баһдад, әмтн дунд тер дегтрмүдән тархадг чигнтЭс иткхләтн Учуровин бичсн цаасн бәәнә».

— Учуров Никон болвза? — гиҗ, Ока Кануковнң келвриг таслв.

— Э, Никон.

—Учуровас нертә мөр хулхалач, аду көөһәч Сал теегт угалмн, — болҗ Городовиков алЯ болв. — Тиим күүнә бичсн цаас бас иткдви?

— Эн цагт хулхач, зуһу, өглһ өгдг уисин мөрнь гүүнә, — гиҗ Харти саналдв.

Кануковиг полицейск бәрҗ, урядникүд геринь негҖ' җәнә гисн зәңг агчмин зуур станициг болн өөр шидрин күүтрмүдиг кедәд, әмтиг үүмүләд,- цуһаргинь нааран гүүлгв. Хартиһин гер бүсләд, зелләд зогссн әмтнүр лам Борманҗинов, эркән эргүлн бәәҗ, нүдән аньҗ зальврад,

зэрлг болна:

— һазр деер күмн әмтнәс эрлг шулмнь олн болх гиж Әәлдх зәрлглсмн. Тернь ода ирж, күцҗәнә. Ом маанн падма хом... — «Идг сәәтәд — гөрәсн тарһлна, үкл иктәд — гелң тарһлна» гидг үнн бәәдлтә; сүүлин ж.илмүдт хальмгуд дунд садв гем элвҗәд, һару ик болна, тиигх дутман, хурлмудын ламс, гелңгүд тярһлна. Әрмгиь унжсн Борманҗинов, баахн зуур амраһан авад, ки тасрж одчкад, цааранднь келҗәнә. — Эзн цаһан хаана өмнәс боссн тоотнь күн дүрстә шулмс мөн. Ом хом маа- ни-..

199

Бунин

.ниши

зәрлгиг нк

ДУуҺар

 

до цаасИГ

' Кииуков. ко.пндһарч су.

1и

Ш тер

1

тарантасг нити!

участковой

>а<

с ,и1, заквр куш»?,

\ойр

урядник

1-

ТУрһлсИ МӨр Т0Т-

Зунн дууси кок овс идэд, зонь

 

 

күүкдтэһэи

сн тарантас ормасн көндрәд

парв,

 

1

-'Т.^ю-яжсек стаипид нрх.-к». Кануковиг полицейск

герүр тууһад орв. Әрә бүрн-барн гиен гегәтә коридорин цаад захд окружной атамана кабинет бээж.. Багшиг хо- раһур түлкәд орулхла, нк столып на ад бийд, җөөлн кре- елд, таварн бөөрдәд суусн хазг-иолковник, мең үзсн чон

ксвтә. өндлзҗ боев-

— А-а, багшин зергәс, иигж. харһхмн бәәжлмн, —бо- лж. атаман инэмсклв. — Альков, бурхнд мөргдгләһан әдл, маңнаһарн һазр цокад мөрглт.

— Би кенлә күүндҗәнәв? — гиж. Кануков, кенә өмн зогсҗахан м£дә бәәсн бийнь, зөрц сурв.

— Окружной атаман, полковник Ушаковла күундҗэнәт, — болҗ, атаман хаңһуртаһар, урдкасн үлүһәр инәв.

— Танла таньлдсндан икәр байрлҗднав, — гиҗ, багш бас инәв. — Иим чинртә, нертә күүнлә төрүц харһад уга билзв.

— Сольр хальмг, худл бичә кел! болҗ, Ушаков генткн инәдән хәәкрлһәр сольв. —- Ниднин намр, яармд бийим үзчкәд, өкәҗ мендлх биш, нам оньган өгсн уга биләч. Ода өкәҗ мендлх биш, маңнаһарн һазр цокҗ мөргхч! Мөрг гинәв!

— Атамана зергәс, та эврән келвт: бурхнд мөргдглә-

һән әдл гиҗ. Та бурхн бишлмт.

%

— Би бурхн биш? — Ушаков багшин өгсн хәрүһос

дегд уурлхларн, стол цокж, сурв-

— Тегәд кемб?

— Окружной атаман, полковник Ушаков гиж. эврэн таньлдвшлмт, — 69ЛЖ. Кануков, хамгин өөрхн үүрләһэн күүндҗәх мет, ик төвшүнәр келв.

Атамана теслтнь тас туссн бәәдлтә, тер үүдн тал хз-

экрв:

— Бунин я’Ива?!.. Буниниг.нааран авч иртң! Денисовен станнцд ирхдән, һазр әрә дааһад, тенгр

тулен бәәдлтә бәәсн участковой заседатель, күн таньж болшгоһар хүврәд, мөлкхин нааһар атамана кабннетүр

өкэсн орж. ирв.

— Зерг окружной атаман, би эн бәәнәв.

200

.. Сурлһа а вен протокол хама бәәнә?

Бенин дегд әәмхләрн, һарнь чичрәд, папкта цаасд пентас тер протокол олҗ чадҗахш.

4 - һарчн, андн, яһад чичрәд бәәнә? Эн кирс уга хальума әркдҗ-әркдж ирсн болвзач?!

- Уга, зсрг окружной атаман, — гиҗ Бунин зуһудж, келэд. банрлад одв. — Эн, эн бәәҗ!

Ушаков участковой заседателин өгсн цаасиг хәләч-

ш.эвлүнә^келв:

Нааран өкәһәд, кииһән һарһ. Чи, элмр, энүнлә әрк

еесн бәәдлтәч.

— Бурхн герч, — болад, Бунин һурвн хурһарн мацнаһан кирсләд, Ушаковин хамрур аман зөрүлҗ кииһән

һарһв.

— Фуф, һаха, эн үмкә аман цааран ке!—гиҗ окруж­ ной атаман хәәкрв. — Авч ирсн цааснчн болад бәәсн эний?

-Э.

— Нүдндм бичә үзгд! Би чамаг эн хальмгла хамднь суулһад, шалз асрулнав.

Ушаковин келен үнн болҗ һарв: Хартиг түлкәд орулсн. әрә чөләтә, харңһу хорад тәвәд шаху күн, шицд хаасн хөд кевтә, нег-негнләһән дарцна. Бузр гид.чии келад керг уга, аһар көөшгрснлә әдл, кирин, көлснә, шиврин үнрәр өткрнә. Өдртнь чигн, сөөднь чигн унтдг арһ уга: һар дееһәр, хоран киртә эрсмүдәр шалзмуд авр-авр гуулднә, ханцн, шуңһрцг, зах хамгар орад, хәәр-бәәр угаһар цус шимнәТәмкин утаһар утад, харулч хазгудас кероси эрәд сурж, авад хора дотр цацсн бийнь —бо-

ЛЖ ӨГХШ.

Эн йовдлын хөөн окружной атаман Кануковиг мартад хуурси кевтә, дәкж, дуудж сурлһ авдган уурвНег асхн туүг Бунин дуудад, ик нуувч секҗәх мет, хора дотркан саглж энд-тендәң хәләчкәд, иткмждәһәр келв:

- Харти Бадиевич, атаман Ушаков, полковник не­ рж, баһдад, таниг политнческ ик әәмшгтә кү бәрснд тоолад, нертә зарһ кехәр үклдвә. Болв би түүнд полковннкэснь генерал болхар седдгинь үзүлсв. — Бунин дегд еуртан бутхләрн, өмнән суух Кануковас ичҗ-эмәл уга, эж-саглл уга, Ушаковин 'суудг кабинетүр, эркәһән хумха дунд хурһдыннь хоорндаһар шо^алИад үзүлв. —Хә- рнь, Харти Бадиевич, маңһдур түүрмәс һарх болад белдж'^тн. Тиигхд тана гертэс олж, авен цаасдыг цугтинь

201

атаманд үзүлсн уга биләв. Мацһдур һархлари, тер пр­ едан хәрү авч чадҗанат. Зуг та намаг вокзалас холбнш бәәх харчевньд күләҗәтн...

Бунина кслсәр, Кануковиг маңһдур үдләднь түүрмәс сулдхв. Харти участковой заседателиг, түүнә заасн хот уудг гсрт күләһәд, түүнәс тср цаасдан авхар нааран ирлә.

Эн тоот келвр соңсад, Городовиков илдиь бодв:

— Тсрчн чамас эрк биш авлһ авхар бәәнә.

Ока Харти хойр, кружкта' пиивән адһм угаһар уулдад, медмҗән угаһар нег-негән «та» гидгән уурад, кезәнәс нааран өөрхн таньлмуд кевтә, «чи» гилддг болцхав.

—Тернь ил сәәхн медгдҗәнә, — болҗ Канунов Окан бодврла зөвшәрв- — Би зуг ээҗиннь геснәс төрснәсн

авн күүнд өглһ өгәд угав.

— Цаасдчн кергтә болхла, арһчн уга, өгх кергтә, - гиҗ Городовиков келв. — Терчн өглһн биш, ксргтә наа-

сан хулдҗ авлһн болҗана.

Кануков хәрүднь үг келен уга. Ока ухандан орҗ ирсн седклән секхлә, эн шин таньлдсн, икәр таасгдсп баа-

хн залу өөлчв, һундсв гиҗ тоолад, инәв:

миист олзта,

— Нохас хоорндан яс булалдхла

нойдуд хоорндан йос булалдхла — манд өлзәтә.

Цань уга зөвтә үгмүд, — болад, Харти мусг инәв.

Хальмг улсин урн үгин зөөр иигҗ делгрдг оәәж. Чи­ ни келен йоста үлгүр болҗ түгх: нохас хоорндан яс оула-

лдхла — миист олзта, нойдуд хоорндан йос булалдхламанд өлзәтә. Әвртә үгмүд! Кемр Ушаков Бунин хоир йос, сә эс булалдсн болхла, мини бәәдл-җирһл яахнь

темдг уга билә.

Багшиг байрлсинь, серглң-дерглң болсинь үзәд, 1ородовиков, үгин эв харһулад, седклән медүлв:

— Тер цаасдан хулдҗ авхин төлә чамд мөңги керг тә, түүрмәс шинкән сулдж йсвх чиңи хавтх хоосн болх.

Ока охтр девлиннь дотр хор уудлад, кенчрт цуглата мөңг һарһад, тавн арслң Кануковд өгв.

— Керго, керго, Ока, — болҗ, Хартн түүнә һариг хәрү тулкв.

—Буниниг яһад оратҗ йовхиг медҗәнчи? Чамд таньдг улсас мөңг өгйәлх цаг өгчәнә.

— Мен, — гиж Кануков, эн баахн нурһта, зара устә Хазгин хурц ухаг еврж, түүнә келснлә зввшәрв — Нам мини ухаиа енцгт уга. Мөи, тер намаг түрүләд мөНг ол-

202

тха гнһәд удж йовна. Яһад эс ирҗәхмб* гиһәд би алң

болад бәәнәвГородовиков Хартид тавн арслңган атхулчкад, ор-

масн босв.

— Не, би йовнав, Эльмт күртл хөрн дууна кемҗәлх

кергтә.

— Ока, чамд икәр ханҗанав, — болҗ Кануков түү-

нә һаринь чаңһар атхв.

— Тавн арслңгас үлү бичә өг, — гиҗ Городовиков сүв-селвг болв. — Эс гиҗ эднчн авлһ гихлә, йорал уга

худгла әдл.

— Өгнәв гисәр нань мөңгн уга, — болҗ Харти инәв. Ока чаңһ-чаңһар ишкәд, үүднүр күрч йовад, хәрү

эргж ирәд, Кануковд келв:

— Хөөтндән өрк өндәлһх санатав. Мини хүрмд эрк биш нр.

Тииклә чамд эн мөңгнчн бийдчн кергтә болхгов.

Мини мөңгн—эн бәәнә,—гйһәд, Городовиков хойр альхан делгҗ үзүлв. — Атхад көдлмш кехләрн арслңгу-

дар алт шиңгәнә.

Хойр шин таньл инәлдәд салв. Ока үүдн хоорнд, дүүрң цогцта, геснь унҗсн, утулң эрәтә костюм өмссн медәтә залула зөрлцәд, түүг кенинь медсн бийнь, һазаһас орҗ аашх күүнд хаалһ өгдг өвкнриннь йос эвдәд, зврц нааһаснь түрүлҗ һазаран һарад, Эльмт күүтрән темцв.

Городовиков Торговая гидг станцд хойр җилдән зү- сн-зүүл хар көдлмш кев, зуг сансн санань, күслсн күцлнь бүтсн уга — тиигән угатя одла, тер кевтән хоосн хәрв.

Ока хәрү Эльмт күүтрүрн ирәд, зурһан җиләр Богун

. Лекодимовичд нәәмәдлсн һазран хәрү авад, өрк-бүл вндәлһәд, тәрә тәрәд, цөөкн малан өскәд, йоста бәәхтә эзн болх төр тәвб.

Хойр җил хооран Столыпино һазрин тускар кеҗәх хүврлтиг өмнән шовалһҗасн Дубяга эн саамд цүүгән угаһар Городовиковин һазринь хәрү өгв, юңгад гихлә, Әрәсән Министрмүдин Советин ахлачин шин йосн хазгудын эзлҗәсн һазриг көндәсн угаДәкәд болхла, мек иктә Богун Лекодимович Окаг һазран хәрү авхиг ме-

203

Дәд, урдаснь арһан хәәһәд, Шагальдинов Чонсин Һт

НӘӘМӘДЛҖ.

Городовиков ханцан шамлад, баһ наста гергән лад, һанцхн мөрән зүүһәд, һазр хаһлад, тәрә тәрв һаз рин шимәс зөөр авч, хату-мөтүһәсн гетлхәр, байж аз седсн седвәриь чигн күцсн уга. Алң болхмн,’ Окан и җуд орсин тәрсн тәрән сәәхн урһад, байн урһц өгхла, тер нам һазрт цацсн буудяһан чигн хәрү авч чадсн угт

«һазрин аац эс медсн үүләр тиигҗәнә», — гиж Ок; бийән аадрулна. Зуг дәкәд санна. — һазрин аац меддго чигн болев, мал яһҗ өскдгиг йир сәәнәр меднәв. Тиик- лә мини мал юңгад эс өснә, теднә мал...»

«Теднә»... Мөн, теднә, тооһарн өсәд, ода идгтә сән

баячудын малнь җил ирвәс һазр булалдад, тедн хоорн-

дан ноолддг болв. Теднә мал яһад өснә, эднә, угатьнрин

мал юңгад эс өснә?

Бәәхтә болхар төр тәвсн Ока, урдк кевтән, угатя .л-

дв.

11.

Херн җил хооран арвтадан Ока түрүн оолл Ик Б,} рл селә үзлә. Тиигхд түүнә эцк әмд билә, Иван, Ца-а сән өдрлә харһулад, хурлд одҗ мөргүл ке.хәр назван

Эльмт күүтрәс талдан станиц; селә үзәд уга о Д

тиигхд Ик Буурл—балһсн болҗ медгдлә. «Әсәд, оос Д ик болен цагтан, эн селәнд ирҗ бәәнәв». , гиҗ

тиигхд күсл келә.

.

,

Окан тер күсл ода күцв. Тер Ик Буурл станицд й

рләд, «Хадта булгас» һооҗсн уста салан зүн амнд им

вр гер бәрҗ авб.

,

,,

Ик Буурл — ик селән,

арвй миңһ һар күн бэәнә.

 

зәнәһә эн эжго, зерлг тег бәәсмн. Зу 'һар җил хооран- 1803-гч җил нааран, эн цегән уста булгта салан көвәд, өдгә цагин хальмгудын өвкнр намрар нүүҗ ирәд, үвлик киитнәс хорһ кех йазр гермүд салан кецд малтҗ авсмнТер цагас нааран тедн, зунднь Манц һолын көвә эргЖ нүүһәд, намртнь хәрү эн һазрур ирҗ үвлзәд, аш сүү’1‘ днь, экләд шавр гермүд бәрсмн, Арвн йисдгч зун җилпн өрәләр энүнд зу һар хальмгуд тиим гермүд өндәлһсмн Тер алдНд Тең һолын ца көвәһәс дөрвн орс өрк-бүл йз^'* ран нүүҗ йрсмн. Тедн Мокрицкий Дмитрий; Болдырев

204

Иван болн Игнат ах дү хойр, Крыжов эдн бээсмн.

Тер дөрвн өркин хөөн дару-дарунь орсмуд нүүлдҗ ирәд бәәхлә, хальмгуд тедниг эврәннь һазран эзлэд авчкх гнж әәһәд, ИК хурл делдәд, мөргүл кесн бээж. Болв орсмудын то жил ирвәс өсәд йовҗ, тедн, аш сүүлднь, чонж бәрх зөвшәл хаанас сурҗ. Түүнәс көлтә хальмгуд,

орсмуд хоорнд ИК цүүгән һарч- 1892-гч җил Ик Буурл селәнд, миңһн найн зун арвн

’хойрдгч жил Төрскән харсгч дәәнә герой, Теңгә дәәнә цсргнн атаман Матвей Иванович Платовин нер мөңк* рүлхин төлә, Платовск станиц гиҗ нер өгсмн. Тер жил орсмуд чонж эклж тосххла, урднь чонҗ тосхулш угаһар цүүгә татҗасн хальмгуд хоорндан мөңг цуглулад, тер чонҗ делдлһнд дөң гиһәд, тавн миңһн арслң өгснә хөөн долан жил болад түүг сексмн.

Ода Ик Буурлд хальмг хурл, орс чонҗ, станичн парвлян, орс көвүд-күүкд сурһуль дасдг церковно-приход­ ской школ, хальмг көвүд онц дасдг, хальмг күүкд^онц дасдг школмуд бәәнә.

Бәәрн һазрин хазг-хальмгуд селәнә өмн бийәр бүүрлсн болхла, оруд орсмуд селәнә ар бийд, зөвәр тедүкнд гермүдән тосхсн бәәнә. ♦

Така жилин (1909) намрар сданичн атаман болн түүнә дарук суңһлһн деер ик инәдтә йовдл һарв. Атама­ на ям зүүхәр һурвн хазг сүүр булалдҗана: урднь стани­ чн атаман бәәсй Нембриков Пахут, шинәс тер орм эзлхәр бәәх Алювинов Ланцин болн Дакугинов Эрдни. Ата­ мана дарукд һанцхн күн суңһгдҗана — Унканов Кубрак.

һурвн медәтә хазг, тиим чинртә сүүр эзлх күслтә бәәх учрар, әркиг бортх-бортхар, чаһриг бочк-бочкар зөөлһәд, суцһачнриг услҗана. Кубрак болхла, түүнәс талдан күн эн орм эс эзлхәр седсн учрар, атамана дарук орм эзлчкси кевтә, ке хувцан бардмнад, өңгпнь һарһҗ арчсн чашкиннь ишиг гилв-далв гилгәд, олпа өмңәһәр йовдннад бәәнә.

Бортхста әркәс, бочкста ч^һрас цадтлан \у’1ад, умснь тав-сәәнәр халсн суцһачгф, хошаһад — цаһан, хар долда авлдад, ик яршгт хойр һаран дүрәд, атаман шиндх әцгднь иаһан долда, атаман шпидшго әңгднь хар дол­ да хайцхав. Аш сүүлднь, суцһачнрнн ахлач, пиисрин бичси цаас авад? һурвн хазгин<кень станичн атаман шиидг' дсиг зәңглв:

205

Цугтаһаснь пкәр наһаи долда хураснь — Алюви нов Ланцин.

Әмтн шууглдад, зәрмспь байрлад, зәрмсиь дурго

боллдад, мөргәч бух үзси ксвтә, Ланцинүр киитн нүдәр хәләлдв.

Алювшюв зөвәр согту бпйнь, көлән бат-батар ипгкәд, тедүкн эрк эргүлод суусн хурла лам Мончуда Буриновас одж әдс авб. Ланцннә байрт эң зах уга: тиим нертә хойр күүнлә бәәр булалдад диилнә гидг—олн чамаг наадксаснь давуһар күндллһн болҗ һарчана. Түүнәбайриг Мончуда наадк улсас сәәнәр медҗәнә: Буринов хур­ ла ламин орм эзлхәр, кесг җилин эргцд Шарап-ламин (ахнь Арсинов Сернг кедү байн болвчн, түүнос әәж эмәл уга) дор нүк малта бәәж, мөңгнд, әркд, баавһаст (Бур- хн-багшин номар болхла, хурлд церглдг улс эн һурвн килнцәс хол йовх учрта, нег үлү күүкд улсас) дурта Шарапиг Карина Андреевнала унтҗ кевтсинь бәрҗавад, орс чонжин ах гелңгүр одад зарһ бәрәд, олн жилд малтсн нүкндән түлкҗ унһаһад, эн хавр түүнә орм эзллэ.

Станичң атаман кен шиидгдсиг зәңглсн суңһачнрин ахлач, атамана дарукд суңһгдсң күүнә нер зәңглх зөвтә Тегәд Күбрак, минь ода эврәннь нер соңсхар, чикән сунһачнрин дхлачин келх үгмүдт өгә бәәсн биинь. нүдәрн Городовиковиг цольгҗ хәлоһәд, инәмсклж бахтна: «Тенд, хазг церглҗ йовхд, чи чинртә, нертә биләч, энд эврәннь һазр-уснд, би эзмб, би чамас арһтав, чидлтәв»,

гисн үхаһинь түунә нүднә хәлән цәәлһнә.

Суңһачнрин ахлач, насндан даагдад, нурһиь оегдиһәд, үснь цәәһәд цаһаҗ одсн Арсинов Сернг экләд үг

кслхәр седхлә, көк цемгн костюмта, цасн цаһан киилгтә,

күзүндәи эрвәкән.җивр галстукта, толһадан бас кәк өдгтә шляп өмссн, барун һартан мөңгәр сиилсн матьхр иштә тайг бәрсн баахн залу һаран өргәд, суңһачнрин ахлачин келхәр бәәсиг таслв.

Нанд нсг нөөкн үг келх зөв өгтн?

Акиш үг суржа на, — болж әмтн хоорндан шимл-

ДВ.

— Маниг үгинь таслсн болхла, Сернг тарах бнлә,— гиж, Окан өөр зогсҗасн Довҗ Орһадулов инәмсклв-

— Акиш атамана дарук орхар седҗәнә, — болҗ,

Хечинов Лиж, Кубракиг соңстха гиһәд, зөрц чаңһар ке< лв• I *

— Лу таср! — гиж Унканов уурлв.

206

Көвүндән эркн дурта Арсинов, түүг үгән таслснд уурлхин орчд, нам байрладя олнд соңсхҗ, шүдднь унснас көлтә, сингүлҗ хәәкрв:

— Ксл, кел, Акиш! Нааран һарад кел!

Акнш гмигнәр уралан йовад, медәтә хазгуд хурсн бәәрнүр күрәд, олнур эргәд зогсв. Сурһульта болчкад, тиим' байн күүнә салтр ю келхиг әмтн күләҗ, тагчг болж, аман аңһалдҗ күләлдв.

Би Дала олн үг келхәр бәәхшив, — гиҗ Акиш эклв. — Эзн ца'һан хаана өмн мана хазгудын чинриг ямараниг тадн, станичникүд, цуһар эврән меднәт.

Әвртәһәр келҗәнә, а! — болҗ Сернг омгшв.

Тииклә бидн хаана цергт һанцхн сән тохмта мо­ рд бнш, дәәнә һавшун билгтә баахн хазгуд белдх зөвтәвидн.

Тиим, тиим!!.

Йоста үг!

— Номта күүнә ухан чигн, Манцин

һолын уснла

әдл, дала, — гиҗ хазгуд энд-тендәс

Акишиг магтлдв,

дөңнв.

 

 

— Атамана дарук гисн кемб? — Акиш эргндк әмтән

шүүрдҗ хәләв. Теднь-юн гиҗ хәрү

өгхән

медҗ эсча-

дад, тагчг болж, одцхав- — Атамана дарук гисн — хазг цергт һавшун дәәч, дәәнә олн эрдмтә хазг белдх күн. Тиим эрдм мана баһчудт Унканов-Кубрак өгч чадхип?"

Окан өмн зогсад, шин хувцан бардмнад. ода эдлх нерән минь үүнә өөр соңсхар күсл кеҗәсн Кубрак, Аки­ шин келҗәхд икәр оньган өгчәхш, тёр түүнә эикин зәңглх үгмүд күләҗәнә. Генткн ода эврәннь нер соңсчкад Унканов, дор ормдан Окан тускар мартад, Арсиновур эргәд зогсв.

Акишин сурврт негчн күн хәрү өгсн уга. Медәтә хаз­ гуд Ункановиг шиндх болад урдаснь үгцәд авчксн, олн ода куртл атамана, дарукд кениг шиидхәр бәәхиг медхш

тегәд цуһар тагчг бәәцхәнә.

- Миниһәр болхла, Кубракд баһчудт дәәнә билг дасххас урд, бийднь зәрм-зүрм эрдм дасхх кергтә, — гиһәд Акишиг дәкнәс эклхлә, Унканов эндәснь уурлҗ хәәк-

рв:

— Тегәд минй ормиг эврән эзлхәр бәәнчи?!. Кемр чи эзлхәр бәәхлә, түрүләд бу һартан бәрдг дас!

Әмтн инәлдв, шууган икдв. Акиш һаран өргәд, олниг

207

тогтпу.1чкад,

төв|||үцә|). иегл эн у./1с

V,,,...,

мот. түүн;> келсиг төртәп авл уГа, төм3)Л(чр-

суцһхмн'"'"

С'"”С‘‘""Г Го',олош,К(”‘ о™- атаман» Даруи

-Зөвтә селвг.1

-- Ухата шппдвр!

--- Ок.ЧГ суцһхмп! 60ЛҖ ӘМТН ЛрСИНОВИИ КСЛСИГ Д19ЦНЖ хәәкрядв.

- Акпш. хамр дор коли бәәиә гиһәд, болх-болшго

юм ксләд бәәхмп биш, — болж Кубракин ах, Ункаиов Шонж ууряв.

— Сернгив көвүн чпк кслжәнә, — гиҗ Малунов Чумат үүрән ХӨРВ- —Ксн-ксп, чи бидн хойр Кубракигям]- ран хазгинь мсднәвпди. Чн эврән, цсргт йовад, дүүһэсн көдтә кедү му нер соңслач.

— Чумат, «алг-алг гихлә — ам долана» гидг үлгур

бичә һарһ.

— Батхнар — бара ядсн, эрвәкәһәр — элч кехәр се­ дей ямаран күмбч, Шонҗ, — гиҗ Малунов күржңнж

инәв. Әмтн түүг дахад элк хатж инәлдв.

Медэтә хазгуд Акишин келснлә зөвшәрвЭцкнь, арп

хта, босҗ зарлв:

о

__ Хаана хазг цергт һавшунар "церглэд,

хоир медали

зүүҗ ирсн хазг Городовиков Ока атамана дарукд сунл

джана.

' Энүг соңссн Унканов Кубрак, маляһар засглгдсн мс«. олн-әмтнә нүднәс бултҗ зулв, урднь Окад дурго бәәсн болхла, ода түүг мөч-мөчәрнь салһм дүңгәһәр өшәркж

йовна. ’ Ссрнг асхнднь көвүнәннь һарһсн йовдлыг гемшәхәр

седхлә. Акиш инәж хәрү өгв:

— Хәәртә эцк, цагин бәәдл нәрнәр медх кергтә. Ода тана нагда әдл, әмтнг малядж, иләр меклж болшго, тедниг нег-негнәннь өмнәс эс медгчәр түкрәд, нохас кевтә бәрх кергтә.

Ик Буурлын өмн хажуд өргн, тегш хавтхр’ бәәнә. Тер хавтхрт мор һәрадүлдг нүк малтсн, хойр бахн.һазрт бу.чад, кондлн шовлг товсн кесг .харшмуд, һазрт шааиу 1лааж орксн олн бурас баәнә.

Энунд баһ иаста хазг көвүд дәәнә эрдм дасжана. Гохэдоников түрүләд теднд мөрнд яһж суухла эвтә болдгнг,

208