Балакан А. Буурл теегт

көвүн, приказчикүр уралан ишкәд, әрк уулһпас улаж _ одсн нүднүрнь киптәр шпртәд, НСГ мөслҗ кслв:

— Мөңгим өгтн!

-- Юн мөңг? — гнж. Онофрпснкб эс мсдсн бээдл һа-

рв.

— Шиңгәсн!

— Яахмчн?

гиж захд зогсжасн күүкд күн дөцнв.

Теднә харслһ соңсад, ода күртл тагчг зогсҗаси Ми­ ро иничснко сурв:

—Кенә көвүмб?

—Годовик Ивана, — болж. приказчик эзнә өргн дор

орв. Онофриенко эн көвүг Мирошниченко керлдх, засглх гиж икәр нәәлҗәлә, зуг Антон Харитонович негчн үг

келл уга, эргәд тачанк талан һарв.

—'Ока, яһҗахмбч? Би чам-аг му болтха гиһәд керлдҗәхшив, уха дастха, күн болтха гиһәд келҗәнәв, — бо­ лж. приказчик, эзнәннь ардас гүүхән, аль эн көвү эвлхән медж. эс чадад,/йигән-тиигән хултхлзв.

— Уга, би келсн хөөн шиидврән сольшгов. Танд м}* хлалгдсн болх! — гиҗ Ока җалван некв.

Онофриенко, иим гүҗрмг, шамдһа, оцлго көдлдг зарцан геешгон төлә, зөвәр удан түүг ээрв, эвлв, сурв, болв Ока нег келсән давтад, түүнә үгд хәрү орсн уга. Аш сүүлднь, приказчик хавтхан уудлад, дөчн арслң һарпж

өгв

—Та нанд тәвн арслң өртәт! — болҗ көвүн шүрүл-

кҗ келв.

__ Хе-хе, идәд-ууһ-ад бәәсн хот-хоолчн яахмб? гиж Панас Тарасович хозрв.

—Наадк арвн арслңгим өгтн! —болж. Ока некв.

—Мә/энүг ав! — Приказчик хумха дунд хонр хурһнаннь заагар эркэһән үзүләд, көвүнә нүдн тал зааһа 1,

хозрж инәв,

— Тер мөңгндән тееглгдж үктн!—гпһәд, Ока,‘ Онофриенкоһин өмн-эс нульмчкад, хөрн дуунад бәәси Эльмт күүтрүрн йовһар һарад йовв.

«Тер анднрла зуг тингж. модьрун кевәр күүпдх ксргтә> __ гиҗ хальмг-хазг көйүн ухалж йовна. - Күүнә

109

күч-көлс шнмчкәд, ташр дссрнь чамд му нер өгчәр ссднә». Иигҗ санх дутман, Окап уурнь деврәд йовна.

Эн нарта орчлң дсср бәәхтәнь — олн дунд чидлп, һартан поста. Арһта болхла, күч-көлсән әрвлл уга.чидлкүчән агсад, кснднь болвчн, нам эрлг-шулмд чигкзаргдад, пкәр мөцг шицгәһәд, тохмта мөр, үкр, хө хулдж авад банжл ксргтә. Тер нагт дссгүр саната, ик сүвәт) приказчнклә әдл болхув, уга, түүнәс даву, тер аду өскэч

Мнрошнпченкола әдл, дала һазр эзләд, то-тоомжго мап өскәд, олна залмҗ болад сууж. чадхв. Байҗх кергтә!

Зуг Ока бнйнь чигн, ахнь чигн, эцкнь чигн баячудт, аду өскәчнрт заргдна, болв тохмта мал хулдж, авх менг биш, өрк-бүлән теҗәх олвр әрә мөчлдүләд олна Ташр дсернь, банн күүнә — мал-гср өснә, угатя күүнә — үрчсадн өснә гндг үнн. Годовик Ивана бүлд Сакиһин дәкәд күүкн көвүн хойр төрсн —ода дөнтә Экч гидг куү кн, шиңкән хойр сар болен Эрнҗән гидг көвүн өсжт Удлго Бадм өрк өндәлһәд, өнчән авад салхла, тедн иу һар эцк эк хойрин толһа деер үлдн гиҗәнд.

Уурта ирсн көвүһән үзәд, Цаһан түүг приказчиклә цүүгәд һарсиг тааһад медв. Эн халхдан экин зүркнәс хурц нүдң бәәхий?!.

Ока, зуни нарнд өңгнь хүврәд, элңкәдән орсн, ахр хормата хальмг бүшмүдиннь хор уудлад, шиңгзсн мөнгән һарһад, экдән атхулв. Дөчн арслң! Цаһана банрт зах уга. Күүкд, көвүдтән дсернь өмсх-зүүх бүтәж бплҗана, орнд девсх-дсрлх өлг-эд күцәҗ болжанэ, т үвлдән сөөд шатах шамнн тос хулдҗ авч болжана’.

‘— Баав, нанд санаһан бнчә зовтн, — гиж Ока. юн болсна тускар экән сурхла, аадрулҗ келв. — Толһз Смь сн хөөн— ногт олдх.

2.

Ока гертән удаи суусн уга, тер дәкәд көдлмт хэд

һәд һарв.

Мали һолын көвә көөһәд кесг адун бәәна. Тср ^иа эздүд — аду өскәчнр Пиишанов, Супрунов» Жсрсбк^ Корольков Яков, түүнә хопр көвүн Ваннфантнй баж

Кирилл, Янов эдн.

Хазг көвүн хамгпн ца бәәсн адуна эзн Пншвано| км ирв. Аду өскәч нам түүнлә күүндхәр седсн угз>

110

зәңг балһснд орхнь түргәр тарна. Балһсна улс нам нсг гсрт хоша бәәсн күүһән сәәнәр таньхш, тссгт болхла, хамгин уужмд бәәсн станицд, күүтрт, ссләнд, хотнд ямр чнгн зәңг дарунь күрч одна, юңгад гихлә, тестин зәиг

—мөрн көлгтә. Нсг үлү му зәиг шулун тарна.

—Чамаг шидр Антой Харитоновичин молотилк зөрц хамхлж, гинә, би тиим күүнд тохмта мөрдән иткж чадшгов, — болҗ Пишванов көвүг гсртәсн көөв. — Цааран йовад, талдан һазрт гснн улс хә.

Пишвановин дару Супруновин адун бәәнә. Түрүн од-

сн аду өскәчәс көөгдәд 'һарсн Ока, ода эннь яһна гисн тоолврта йовна. Болв Супрунов көвүг көдлмш сурад уга бәәтл, тосҗ соньмсв:

—Эмнг мөр сур1һҗ чаддвчи?

—Чаддув! — болад Ока амрад одв.

—Зуг мини мөрд цуһар сән тохмта, хаана цсргт хулдҗ авгдна, — гиҗ Супрунов урдаснь батлв. — Кемр сурһҗасн мөрндчн нег эрмдг һархла, үлгүрнь, көлнь доһлхла, му заңта-болхла — чини җалвас бәрҗ авхув.

—Җалв кедү өгнәт?

—Сардан арвн тавн арслң.

Ока түрүләд чикән итксн уга. Арвн тавн арслң ги­ сн — дегд ик! Батын төлә көвүн дәкәд нег сурв:

—Хәәртә ах, кедү гинәт?

—Сар болһн арвн тавн арслң. Хот-хоолнь — мини.

Хәрлһн уга,- даңгин энд, теегт бәәх кергтә.

Ока мөрнд дурта. Мөрн деер сууҗ чадна, мөр довтлулҗ чадна, мөриг зөвәр ик нүкн деегур һәрәдүләд һарч чадна. Окад мөрнә туск эрдм дала. Болв сән тох­ мта, хаана цергт гиһәд шишлң өсксн эмнг болн зерлг мөрд сурһна гидг —икл нәрн көдлмш бәәҗ. Ташр деернь намр өөрдҗ йовна, удлго хаана цергин элчнр ирж мөрд шүүҗ авх, тер учрар эмнгүдиг даруһас олар сурһх кергтә.

Урднь мөрд сурһдг улс, эмнг мөрнд түрүләд дслтр тәвәд, дәкәд эмәл тохад, һәрәдүлҗ-һәрәдүлҗ көшхләнь, тегәд деернь һарч морддг сәнж. Ока түрүн өдрән Супруновиг хәләһә бәәтл, һунн наста эмнг аҗрһпг адучнрар чикнәснь бәрүлҗәһәд, нурһнднь һәрәдҗ зәәдңгәр сууһад, сурһхар седв.

һурвн җнлин туршарт нурһнднь самлеи самас тал­ дан юмн күрәд уга аҗрһ, дор ормдан һәрәдәд, өмн хойр көлэн өмәрән шңвәд, ард хойр көләрн һазр числәд, нур-

111

һн десрк ацаһан авч ханхар ссдв. Болв Ока [ көл, эмнгпн бнөрпг атхм кевтә хавчад авчкср. өгчәхмн уга. Тиигхлә ажрһ, мөр сурһачд ссп.ч оруд?1

ДРДК ХОЙр КӨЛӘрН ТСЩҺрЦГЛН ТПИрӘД, Ө.МН КӨЛЭрц енг.н,

Ока, дорнь хадчксп мет, эн саамд чиги эмн. пн иурһнл тссв.

Ажрһ гснткн өсрж босад, шитмәс сулдхад тәвсн ямана ишк ксвтә, дор ормдан зогслтан уга тогльв. Тпнгҗәһәд эмнг тсг хәләһәд, хагдн довтлад һарад одв.

Эн зөргтә боли һавшун йовдл үзсн аду нскәч Суп­ рунов, билгтә мөр сурһач олҗ авсндан бахтн байсад ннәв. Тёр Окаг сүүлин эзнәсн яһад һарсиг сонсла. 60.10 терүнә һавшун эрдмнн, нсг мөслгч зөргин тускар бас соньмсад, бийүрн эрк биш ирх гиһәд күләһәд бэәлә.

Супрунов эн саамд эс эндүрҗ, тер кесгәс нааран хәәҗәсн күүһән, аш сүүлднь, һартан орулҗ авб.

. Ңөдлмш әәмшгтә гиҗ Ока хөоран хәрхш, шин эмнг сурһх болһн түунә эрдм улм батрад, ямр чигн зерлг ив­ рит сәәхн номһрулад авна. Түүнә сурһсн мөрдиг хаана цергәс ирсн элчнр йир икәр таасҗ авб, типгх дутман аду өскәч һавшун көвүг таасна.

Үвл өөрдәд ирв, түлә белдх кергтә болв. Нег дэкж Супрунов Окар гер талан дуудв, хажудан суулһад, эврәннь хотас тооһад, гесинь цадхчкад, зөв-учран күргжәнә:

—Ока, ода хавр күртл мөрд сурһгдшго. Чи мннп адунд үлд. Зуг түрүләд чамд нег даалһвр өгхәр бәәнэв.

—Ямаран даалһвр? — болҗ көвүн ормав.^

—Үүнәс зун тәвн дуунад Парамонов гидг байна ша­

хт. бәәнә, түүнәс одад нүүрс авх кергтә.

Кесг терг татсн обоз толһалад, Ока тсндәс, үвлдән байн Супрунов герән халулх, нүүрс ачад авч ирв. Тсдн хаалһдан зөвәр удан йовв, юң.гад гихлә, намрин чилвртә хур эклҗ орад, хаалһиг эвдәд хайчкв.

Нүүрс ачсн арвн тсргн Супруновин ик хашаһар орж, ирхлә, түүнә өмнәс герин эзн тосадһарв.

— Кукн, Она, дигтә цагла нрвч. Чамаг оратж одвза гиһәд әәЖәләв, — болҗ байн санань зовсн бэәдлтэ ке-

лв.

Көвүнә зүркн, пор урдас гиһәд, кинтрн менрәд одв. Тср аДһҗ сурв:

—Юн учрж одва?

—Шулуһар гсрәдән хәр. Тер хашад бәәсң мөр унад

112

йов — Г11Җ Супрунов сүв-сслвг ӨГВ. ЭЦКЧН ӨҢГр7К ОД/К.

Окан ухан агчмии зуур харңһурҗ одв. Дарунь түүнә нүднд нплх Эрпҗәп, бпчкп Экчә, хәрүд орад уга Сакч эдн үзгдәд һарч прв.

Супруновин заасн мөр унж. авад герүри, Эль.мт кү^- тр таал довтлад прхлә, тсднә шавр гсрин һазак, хапгз дундк шуугсн, уульсн әмтәр дүүрц. Көвүи уралан шурһад, гсрүри орхар ссдхлә, экнь хаалһинь зсегләд, экрж кслв:

—Тенд гсңгәс бәәнә, цогцинь белдҗәнэ.

•Цаһан көвүнүрн өөрдәд, уульлһнас хавдҗ одсн чирәһән түүнә өрчд шахад, урдкасн давуһар усн-цасн

уульв:

— Ока, эцкчн уга, цааранднь яһҗ бәәй?

«Кү заясн теңгр — күмс заядмн» болад, Ока эндрәс авн эн герт, эн бүлд ахлаһан хамдан түшг бслад үлдсән күцц медв.

Бадм дүүһүрн шидрдәд, нульмс һарсан түүнә өмн үзүлшгон төлә, бийән батар бәрәд, чикнднь шимлдж. келв:

—Бааҗа чамаг ирх гиһәд йир икәр күләвә.

—Супруновин нүүрснәс көлтә... — Ока цааранднь үг келҗ чаден уга. Баклан, дү көвуһән күзүдәд,. һашутаһар уульв. Түүг күләҗәсн кевтә, Сакң, Экчә эдн бас

чйшклдв. .

Атнан Бакланиг эвләд, олзта гергән аярхн көтләд, хаацин өөр бәәсн овалһата модн деер суу»■ шин, эләд гер бәрхәр кесг җиләс нааран мод, хулс, тоо-

сх хураҗала.

— Бааҗа икәр зовби? — гиҗ Ока‘ ахасн сурхла, өрчйнь дерләд, бас тер модд деер суусн экнь, ик көвүнәивь орчд кслв:

—Әмнь һартлан серлтәһән бәәв.

Годовик Иван кесг җиләс нааран бийнь таасго бо­ лад, үвлин сармудт зәрмдән гертән кевтдг било. Зүгәр җил ирвәс өсҗәх өрк-бүлән асрхин төлә чидлнь чпләд, йрһнь тасрад орнд умтлан Арсинов Сернгин малын ард йовв.

Шидр, намрин дунд сарла, Иван герүрн хәрж, ирәд, кевтсн кевтән дәкҗ боссн уга. Цаһан Бадм-иг Ик Буур-

-113

114

оньһсп уга — тср Маншрин көрснүр өкәһәд мөргҗәнә.

— Кемр зуурчн чиндһн цаһан өргә харһхла, чи, кукн, Хуурмст Тсцгрин нутгт төрхмч, — гиһәд Шарапиг келәд оркхла, түүнә урдк үгмүдәс болн Цаһана сүзглле зальврлһнас, ээм дсернь күнд ацан ачгдснла әдл бөгчиһәд хавтасн гср дотрк әмтн гиигнәр саналдад, чееҗән дүүргж, шннәс кииһән авб. Болв теднә тер гиигрсн цогц дәкнәс дор ормдан, хорһлж, цутхсн мет, күндрҗ одв, юңгад гихлә,ДПарап-гелң цааранднь келв: — Кемр хаалһдчн уулын ора, хад чолун, уулын хавчг харһхла, чи Мал-аһурсна нутгт төрхч. Кемр зуурчн түүмрлә харһсн түңг үзгдхлә, Бирдин нутгт тусхмч.

Гер дотрк әмтн йосндан сүрдв, |Цаһан зогслтан угаһар һазрт гекҗ мөргв, зуг Иван тагчг, нүдән аньчксн, нурһн дсерән, чирәнь кимр-цаһан кевтнә.

— Ксмр, аш сүүлднь, холас инәдн-шууган соңсгдад, оңһрха улан гер үзгдәд, төрүц эҗго көдә харһад, хар хаалһар авад орхла, Тамин орнд тусна гидг тер.

Сүүлин эн үгмүдәс әмтн кииһән авдган уурад, төрүц тагчг болж, одв. Көлсн һартлан зальврад, десдс Бурхнас дөң сурад, Маншр һазрас сән төрл эрҗәсн Цаһан, генткн -серл орсн мет, махмуднь менрч, зүркнь хатхлҗ, ду тасрв. Герәр дүүүрң улсиг умшсн номарн иим күчтәһәр сүрдәсн Шарап-гелң, эврәннь билг-эрдмдән бахтҗ, бийән йоста бурхнд тоолҗ, өөрк мецкәтә хатмл гелңгүдән чигн, эн әмтиг чигн басмҗтаһар, аньчксн нүдндән әрә чөлә һарһҗ, агчмин зуур харвҗ хзләв.

Шарап-гелң, болм дүңгә завср кечкәд, бәәсн улс чпги, әмнь һарчах күн чигн сәәнәр соңстха гпһәд, тодрхаһар номан цааранднь умшв:

— Эндр өдр, зууран харһх тоот харшнг, әәмшгнг, тсмдг-дүриг мсдҗ авсн Хар Дааһна Хәби, тер тоотас саглж, Гювад, холаһар эргҗ һарад, алтн җолаһан зөв эргүләд, хәрү мана күмни орнд — Замб тивд төрх бол.

Эн үгмүдәе, кииһән авхдан әәснь күрч, «би үксн цагтан ямаран тивд төрхм болхув» гих күнд, әәмшгтә тоолврта бәәсн әмтн, дәкнәс гингнәр әмсхлдәд, цуһар нет дууһар, нсг айсар, нсг айлһар зальврцхав:

— О, хәәрхн, олн бурхдын евәл тус болтха!!!

115

Ивана әмн ксзә һарсинь, ном умшҗах гелңгүд чиги, маңнаннь арен җулһртл һазр цокад мөргҗәх әмти чигн медлго үлдв.

— Яһсн сәәхи унтлһмб, — гиҗ, худ өвгяаинь тәвсн хөв хувацхар нрсн, Пантус келв.,

Шаран-гслң маштг орн деер кевтсн Иваиур халэхлә, тернь дәкж, серш угаһар унтҗ одҗ. һацата юми, Годовик хойр нүдән аняд, урлан ниилүләд әмнь һарч. Харчудт, эгл улст өцгрсн күн тиигж, хәрснәс ик байр, төвкнүн уга, юңгад гнхлә, тер цогцан сольсн күн ардан төрүц тачал уга, сәәни орнд төрх темдг. Болв гелцгүд өцгрсн күүнә нүднь секәтә, амнь аңһасн үлдхлэ амрад бәәнә. Тср бас эврә учрта..

Кемр әмнь һарсн күүнә амнь аңһаҗахла, гелц иа-

давтҗ ном умшна. Ном умшлһн болһн гелңгд немүр ору өгнә. Бурхна элчнр гелңгүдин келсн тоотьн иткдг сүзгч, цссрч хальмг улст өңгрсн күнь ардан бичә тачатха гиһәд, сүүлин хувц-хунран, гер дотрк өлг-эдән? һазак мал-адусан өгхд харм биш. Зуг тер сэәһән хәәсн күнь сәәни тивд төрҗ, ардан. кишгән үлдәҗ, эн нарта орчлң деер кедү зовлң-түрү, хату-мөтү үзсн болзчн,

хөөт төрлдән амр-тавар бәәтхә.

Шарап-гелң, номан хәләчкәд; үүднә өәр чөкләд су* усн Шагальдиновиг зааһад келв:

— Чонс, Хәбиһин буйнд орлцх күн чи бәәҗч. Өлн җил цуг малан гееһәд, байнас угатяд хүврәд,

тср түруһән дааҗ эс чадад, көдлмшт эс даасн учрар. Шагальдинов ода баһар өгснднь — үдләд, икәр өгснднь — хонад, ик зута кевәр бәәңә. Гергнь угарьсн дарунь өңгрв, ууһн күүкн Пәәпүшнь кагшн күүкн болад үлдв. Хактин арвн тавтадан гертәсн зулҗ одсн - зәңгзә уга. Эднә бүләс кишгтәнь — бөгчң нурлта Япдаш болҗ һарв. Түүг Җуңһр басдг болвчн, Болташ парен үрлләһән әдл доталиа. Нег үлү Гиләниг хәрд мордам

хөөп.

гин эргнәр гелцгүд, «буйнч кү» ухалҗ һарһсн, г\\пр сәәһән хәәсн күүиә ногц белдүлнэ. Шагальдннов геад*

116

гүдпн зааврар, Ивана цогциг киитн усар уһаһад, цевр хувц-хуңринь өмскәд, ишкәһәр цуглад, оршахд белдв.

Инм шуугата бәәсн цагла ирси Ока, гсртк гелңгүд болн «бупнч» Чонс ксзә эцкиннь цогдиг бел кехиг күләһәд, әрә тссҗ күләҗәнә.

Зөвәр болсна хөөн эццн гелңгүдин нсгнь һарч ирәд, хаша дунд бәәх әмтиг герүр орхиг эрв. Худ өвгн Пантусин дару Ока орҗ ирәд, эцкиннь цогп бәәх маштг орнур өөрдхлә, цогцинь цаһан ишкәһәр -ораһад, олсн деесәр кирҗ бооһад, таг-яг кечкҗ.

Гелңгүд урднь Ивана' көл тус сууһад ном умшжасн болхла, ода тер эццн гелңгүдин не-гнь тавлсн зулын. илдксн шүтәнә өмн сууһад, урлан гүвр-гүвр гиһәд, һан-

— Орасн ишкәһинь секәд, эцкиннь чирә хәләж, болхий? — Гиҗ, Ока тер мецкәтә гелңгәс зөвшәл сурв.

—Зурхачд бичә хаалтг бол, — гиҗ баахн көвүг Ша- рап-гелң хөрв. —. Эцкинчн үзг чиклҗәнә.

Цаһан халуч көвүһән килнц һарһад орквза гиҗ сүрдәд, Окан сүүһәс чаңһар атхҗ бәрәд, дәкҗ ду һарһ-

сн уга.

— Модн сәкүстә күн бәәҗ, — гиж, мецкәтә гслң аш сүүлднь зәрлг болв. — Тегәд Хәбиһин цогциг модна ацмуд деер тәвх кергтә.

Гер дотрк улс эн үгмүдәс әәҗ, нег-негнүрн үүмлда; хәләцхәв. Шарап-гелңгиг толһалад «Зуурдин-сүдр» умшҗахд, тальвҗасн номан эндүрәд, «Үлмҗ биптә тив» гихин орчд «Замб тив» гиһәд, «Хуурмст Теңгрпн нутг» гихин орчд «Бирдмүдин орн» гиһәд түрҗәсн, ссртхр чиктә, хоҗһр толһата, монцхр улан хамрта хатмд гелң — зурхач болҗ һарв.Өңгрсн күүг зурхачпн келсәр, заасар оршах кергтә.

Модн сәкүстә күүг, хальмгин хуучна йосар болхлз. ксер теегт урһсн модна ацмуд деер, шикәд иуглата цог­ цинь тэвх зөвтә. Кемр өңгрсн күүнә сәкүснь усн болхда

— түүг уснд хандг, һал болхла — хоәенд шатадг, аһар болхла — бахнас өлгдг, һазр болхла — һазрг оршадг билә. Ода тер кезәңк йосн буҗрад, зуг цаһан яста улсиг. хурла нертә лам, багшнриг 'һалд чпндрлнә, наадк X1* синь, — харчудыг чигн, гелңгүдпг чигн. ямаран сәкүстэ болвчн, һазрт оршана. Зуг заяни төлә усн сәкестә күх

117

нә нүкнд ус кенә, аһар сәкүстә күүнә нүкнд оцһрха үлл> нә, һал сәкүстә күүнд өөрнь модна тасрха хайна.

Ксзәнәһә мартгдад хуурсн йосиг хәрү сергжәх эурхачур Пантус зөргтэһәр өөрдәд, өрчднь хорн буслся бнинь» бпйән бәрәд, төвшүнәр кслв:

—- Зурхачнн зергәс, намаг ссрл зүүсиәс нааран сонсгдад уга'юм та колҗәнәт. Тср номан бае нсг шүүһәд ләхмн болвзат?

— Ом, маани падма хом, һурв дәкҗ дуудув, мсл ксг зүсэр һарад бәәнә, — болж, монцхр улан хамрта гелц саналдв.

Пантус генткн серл орсн мет, зурхачур урлан өврдхәд, түүнә чикнд шимлдв:

— Бәрц бәрхлә, чикрхмн болвза?

Мецкәтә хатмл зурхач, дотран байрлсн бийнь, тер байран негчн күүнд, нам Пантуст медүллго, хоолынь өөкн бөглсн кевтә, нәрхн күз-үһән һолилһәд, өмнк номан дәкнәс экләд халхсинь секәд, урдкасн давуһар һунняд. түргҗ нульмад, көл-көдләд бәәв. Зөвәр болад зурхач, хоолан ясад, өргмҗтәһәр келв:

—Хм... Кхе, кхе... әрән гиҗ үзгинь чиклҗ авв. Ода оршаҗ болҗана, зуг өөрнь тәвлһ иштә маля тәвхмн.

Герт дотрк әмтн күзүһинь ораһад, кииһинь таслсп арһмҗсиг тәәлҗ авсн кевтә„ гиигнәр саналдад, нег дууһар зурхачиг ямаран ик медрлтәһинь, номтаһинь, буйнтаһинь шуугҗ магтв.

— Дәрк, дәрк, цааран хәләһәд, модн деер залгдх к\- үг, номин күчәр хәрү эргүлҗ авб,—болж, Мечитов Шаркин һаран намчлв.

— Бурхн нүдтә, — гиж, Шагальдинов, түүнд зуһудж, бас зальврв.

Үннәннь һазрт төрсн Годовик Ивана цогциг тергнл ачад, Эльмт күүтрин дорд ар бийд бәәсн үкәр тал авад һархла, өрк-бүлиннь, элгн-саднаннь, таньл-үзлиннь уульлһнас намрин күнд аһар чичрсн болҗ медгдв. Дуриоселовк ссләнәс Соколов Михаил Ульянан дахулсн бас ирв.

Ик Буурлын хурлын һурвн гелң бәрсн бәрцән авад, Шарап, медмжэн угаһар исг орс көвүңд деншг белглод, түүг Заворотпевин магазин тал гүүлгәд, хойр шил әрк

118