Эдниг тоолад бичҗәсн цагт герин эзн гергн, хая утар татад

еаналдад, хая буру хандад, дун уга бәәнә. — Эрнҗәнә К.

Темән утар татҗ саналдад, дөрв көлдәд кевтв. - Эрнҗәнә К.

Утлҗ чилшго, уһаҗ һаршго. Сколько ни режь - не перере­ жешь, сколько ни мой - не смоешь. Нет конца чему-либо. Да- ла-нала, чилшго олн.

Батан байр утлҗ чилшго, унаэн; наршго боле. - Эрнҗәнә К.

Утхин ир деер. На острие (лезвии) ножа. Ик әәмшгтә юмна өөр бәәх.

Тиигэд мел утхин ир деер тер аврлт уга алачнрас хөөһсн

билүс. Әрвҗэн уга оратсн болхла, тедниг алдулад авчкх бәәҗ.

- Эрнҗәнә К.

Җимб, ода нанд юунинь уурлнат? Би нам улан эмэн утхин ир

деер авч нарув. - Сян-Белгин X.

Боврг намра Бакдгта толпа негдчкәд, әмтиг үүмүлэн; тарахасутхин ир деер торч зогсв. - Дорҗин Б.

Утхин мергн деер салх. Разминуться. Әрвҗ уга юмнд эс

харһх.

Мууха утхин мөргн деер салон; йовх зүркдви гиен ухан эвгнг толнад орад оде. - Эрнҗәнә К.

Утцн һолдан торх. Быть на грани смерти, находиться при

смерти. Әрә киитә бээх.

Аав эээк; хойрнъ утцн улан ьолдан торен эрэ эмд бээцхээкр-

Хальмгтууль.

Утцна нег үзүринь олҗ авх кергтэ. Найти концы чего-либо Разобраться в чем-либо. Эк-толһаһинь олх.

Зуг утцна нег үзүринъ олэк; авхла боях, цуцлхднъ юмн уга.

ЭрңҗэнәК.

тэвх. Ослабить требовательность, запустить деле Некврән сулдхчкх. Заквран (бүртклһән) жөөлдулчкх.

Кезднэ парты) орчкх бээсн бодхгое. Эс арок; балхм биш'гинм, ууд тэте сала йовэн;, ада күртл ииггд үлдгд йоедг кевм эн.

ДорҗинБ,

198

Ууд хайх. Положить в долгий ящик. Оставить без внимания. Хооран саах. Оньгтан эс авх.

Тиигэд, мартл уга, ууд хайл уга йовдмн болхла, үг бәэлү? -

Дорҗин Б.

Одакин келәд бәәсн хамгиг ууд хайҗ болшго. - Дорҗин Б.

Уудьвран һарһх. Развеять грусть, печаль. Уйдлһан һарһх,

сергх.

- ...Намаг оьтрьу гидг юмн алхар бээнэ, тиигэд үкхиннь өмн

уудьвран нарьэк; йовнав, - гинэ. - Хальмг тууль.

Уулд нурһан хальчлад, үүлнд нүдән хальчлад бәәх. Жить

со всеми в мире и согласии. Кенлә чигн ошэн уга, дән-даҗг уга

амрад-җирһәд бәәх.

һучн җил болад, кесг тохм эмтн негдәд, уулд нуркан халь­ члад, үүлнд нүдән хальчлад, кенлә чигн ө-өшән уга бәәсн хотнур кесг миңһн цергтә хортн дәврв. - Бадмии А.

Уульла әдл бәәх. Жить замкнуто (уединённо). Аглһ һазрт

бәәх.

Көгшэ эмтнлэ таардго төләдән онц ьазрт уульла эдл бәәнә,

тиим җирнлин бэәдлд насан чиләҗәнә.

Уульла әдл хәләх. Иметь мрачный вид. Угрюмо молчать. Атхр болх.

Өрүнәс авн мана бааҗа, хур орх теңгр мет, миркикэд, цэ ун бэээк;, уульла эдл хэлэкэд сууна.

Уульх-дуулх юмн уга. Жить без горя, без печали. Зовлң үзл-

го, түрү-зүдү угаһар бәәх.

Түрүн йисн җилин эргцд эбнэс уульх-дуулх юмн узгдл уга йов-

ла. -Дружут Б.

Уульх-унҗх. Сильно плакать. Нульмсан асхрулх,

О, тег, мини-теегм! Эн хурдн хар салъхнд зовлцган келэд, ууляд-унҗад, нульмсан һооэкулад йовхларн, сээндэн тошурхад

тиигҗэнэ болннч? * Васькан Б.

Уураи һарһх. Сорвать зло на ком-либо. Цухлан һарһх.

Ууран нанар һарһхар б^энт? Эртинэ нанла цухлдад, ьалзурен

догшн нохасарнмини тална кемлүлхэр седлэт.., - Эрнҗәнә К.

199

Уурий, уурий гиһәд бәәҗ, өр цәәлһҗ. Потерять меру време­ ни. Цагин кемҗә геех.

- Не, юн болҗана энчн? Уурий, уурий гиьә бәәҗ, өр цәэлндг юмн болн гиҗәвзэ, суунад амр, - гинәд Бадм машинәннь үүд тэәлв. - Эрнҗәнә К.

Уурнь болен әрк, ухаһар дегҗсн өвгд. Молочная водка, до­ стигшая своей крепости; старцы, преисполненные мудрости,

һашунь күцсн хальмг әрк, дадмгнь дүүрсн медәчүд.

Уурнь болен әрк, уханарн дегҗсн өвгд күләҗәнт гиҗ шоглад, теднә өөр ярндг деер досклад суув. - Эрнҗәнә К.

Ууртан бүтх. Испытывать приступ гнева. Ур күрәд, бийэн эра бэрх.

Валентин Сергеевич тер бәәдлинъ үзчкәд, ууртан бүтэд, әрән гиҗ бийэн бэре. - Тачин А.

Ууртан хаһрн гих. Чуть не лопнуть от злости. Хорнь буелх.

Чини келен худлд би ууртан хакрн гиьэд, боле бийэн бэрэк;

чаддг залу болад, әрэ гиок; тесүв.

Уурхан саң. Рог изобилия. Неисчерпаемый источник, нес­ метное богатство. Чилшго зөөр.

Көвүнь: - Аав, аав, аром кенәв, цөөкн мөңг өгтн, - гиҗ сурҗана. Эцкнь барун бийдэн бәәсн уурхан саңгасн утхад, нег

тулм алт кенәд өгнә. - Хальмг тууль.

Җил болнн малдан шимтә күмс белдҗ чаддго мана колхоз-

муд, эрднь-шишэ тәрдг болхларн, уурхан саң олэк; авснла эдл болхмн. - Бадмин А.

Уутьхн хаалһд харһх. Встретиться на узкой дорожке. Взаим­

но враждовать. Хоорндан өшә көөх. Нег-негндән харшлх.

Залу күүнә хаалн олн, альк нег цагла чамла уутьхн хаалнд харнад, һарһсн му йовдлычн негн деернь ьарнхучр үзгдх.

Ууц кундрх. Отяжелеть с возрастом. Насн ирәд, күүнә цо-

гц-махмуд күндрх.

- Чи, Василий, Ватаг дахад, бас сурьульд эс йовҗанч? - гиҗ хөкрлв. - Бата ахтаулс даххас мана ууц күндрэд бәәҗ биишй, -

гиҗ Василий инэв, - Эрнҗәнә К.

200

Уха авх. Принять мнение, соображение. Сансн ухаһан сольх. Хәләцән сольх.

Таниг ур Егоровны уха авад, йосндан чик директор болҗана гинэд байрлҗалав. - Тачин А.

Уха алдх (уха-сегәһән геех). Сильно напугаться, потерять со­ знание. Икәр әәх, серл-сегәһән геех.

Мини улс намаг үзхләрн, уха алдчкдг болҗана. - Басңга Б. Мел уха-сегәнән геенэд, тедн довтлад йовсы уга боллтал. -

Дорҗин Б.

Уха гүүлгх. Раскинуть умом, прикинуть в уме. Ухалх, тоолх.

- Тиим чигн биз, - гиэк; Павел невчкн зууруха гүүлгчкәд, немэд иигҗ келв, - юмна гүрм дәәнд бәэнә. - Инҗин Л.

Уха дахх. Следовать за кем-то (за чьим-то мнением, действи­

ем). Үлгүр авх.

Үнэр келхд, би чамд иткдг уга билэв, яыэк; медхв, эцкнъ хулхач бәэсн, көвүнь бас эцкиннъ уха дахвзго гиэк; сандг билэв. -

Нармин М.

Уха заах. Учить уму-разуму. Указывать, поучать. Читать но­ тации. Сурһмҗ, сув-селвг огх.

Ода тиим болхла, танд бидн уха заахмн биш. - Манҗин Н.

Уха (тодлвран) туңһах. Глубоко задуматься. Гүүнәр саналдх,

тоолх.

СаңһҖ-һәрә нанур хэлэнэд, кесгтэн уха туцнанад саналдчкад: «Орчлң гинэд иим ора болн эк;ора юмн», - гиэк; немв. - Эрн-

жэнэ К.

- Тер цагтан мини тускар чигн магтад, бууляд, газетд бичэд ниргэк; йовад, мартад хуурцхав, - гиэк;Данзн хоолан ясад, тодлвран толнадан туцнаэк; эклв. - Эрнҗәнә К.

Ухай орад-һарад бәәх. Не находить себе места, беспокоить­

ся. Яах-кехән медлго, икл үүмәтә бәәх.

һаң догшн болад, назр халцхарад, өвснь эгрэд, хөн, үкрт хаздг бут уга болхла, ухом орад-нарад бээнэ. - Тачин А.

Ухай орх. Набираться ума-разума. Очнуться. Прийти в себя.

Тоомсрта, тоолврта болх. Серл орх.

Хэрнь мана змгнд кезэ нег цагт ухан орх гиэк; сана билэв. -

Тачин А.

201