19.Біріншілік гуморальдық иммундық жауаптың факторларын атаңыз.

Антигендермен әрекеттесу бойынша иммундық жауап екіге бөлінеді:

1. біріншілік иммундық жауап

2. екіншілік иммундық жауап

Біріншілік иммундық жауап 4-7 күндері дамиды.Біріншілік гуморалдық иммундық жауаптың негізгі В-лимфоциттердің белсендірілуі және олардың антидене түзетін плазмоциттерге айналуы болып табылады.Антиденелердің басым көпшілігін IgM құрайды;жасушалық иммундық жауап – пісіп-жетілген эффекторлары Т-лимфоциттердің пайда болуымен белгіленеді.Антигенмен бірінші рет жанасқаннан кейін зерде Т-және В-жасушалары түзіледі.

20.Екіншілік гуморалдық иммундық жауап факторларын атаңыз.

Екіншілік иммундық жауап көптеген көрсеткіштері бойынша біріншілік жауаптан ерекшеленеді.Екіншілік иммундық жауап кезіндегі жасырын кезең өте қысқа, жылдам дамиды және антиген аз мөлшерде болуын талап етеді, оның айқындалған пісіп-жетілу белгілері бар, оның гуморалдық және жасушалық факторлар арнайылығы антигенге қатысты жоғары болады.Екіншілік иммундық жауап біріншілік иммундық жауапқа қарағанда, ағзаның тиімді қорғанысын қамтамасыз етеді.Антигенге қарсы біріншілік және екіншілік серпілістерде IgM белсенділігі мен күштілігі бірдей.IgG – дің деңгейі біріншілік жауапқа қарағанда, екіншілік жауап кезінде өте жоғары.Екіншілік иммундық жауап жоғары деңгейде болу себебі, ағзада зерде жасушалардың болуына байланысты.

21.В-лимфоциттерге сипаттама беріңіз. Қызметтерін атаңыз.

В-лимфоциттердіңбастаушы, басқақанжасаушаларытәрізді, сүйеккемегініңкөпқабілеттібағаналыжасаушасынажатады. БарлықТ-және В-лимфоциттердіңжалпыбастаушыжартылайбағаналыжасушалыкезеңіарқылыбастаушы В-лиффоциттерпайдаболады, оларкейінненжетілмеген ВО-лимфоциттергеайналады. Бұлдифференциялануысүйеккемегіндебөгдеантигенменбайланыспайтұрыпөтеді. Во-лимфоциттерқанайналымарқылыкөшіп, шеткерілимфоидтымүшелердіңтимустәуелсізаймақтарындақоныстанады. СолжердеВ-лимфоциттердіңәріқарайжетілуі мен диференциялануыөтеді, сөйтіп  организмгетүскенантигендерменбайланысу  арқылы, олариммунологиялықсерпілістергебейімділігіналады. Во-лимфоциттердің – бұлиммунологиялықжетілмегенлимфоциттерпопуляциясы. Олардыңбетінде тек М класынажататыниммуноглобулиндікантигентанушырецепторларыорналасады. Оларбелсендіорталықтарысыртқақарап, В-лимфоциттердіңплазмалықмембранасындатіркелді, бірақолрецепторлардыңтығыздығы   Во-лимфоциттердеөтетөменболады, сондықтаноларантигенментолықбайланысаалмайдыжәнешеткеріқанғаиммуноглобулиндерді. Во-кезеңі  В-лимфоциттердіңклондарқұрылуыкезеңінесай  келеді. В-лимфоциттерклондары–олбетіндебірарнайылықтыиммуноглобулиндікрецепторлы бар лимфоциттертобы. В1-лимфоциттердің — бүлшеткері В-лимфоцитгердіңжартылайжетілгендифференцияланукезеңі. Олардыңбетінде де рецепторлы М иммуноглобулиндеріболады, бірақолардыңтығыздығы Во кезеңінеқарағанда, бірнешеретжоғарыболады. В,-лимфоциттертимустәуелсізантигендергеқарсышеткеріқанға иммуноглобулин М синтездейді; олбіріншшікиммундыжауаптыңнегізі бол саналады, бірақсоңыменқатар В-лимфоциттермакрофаггарменжэне Т-лимфоциттерменкооперацияғатүсеалмайды, сондықтантимустәуелдіантигендергеантиденесинтездейалмайды. В^лимфоціптергебеткері СD5 маркерітән. СD5+ В-жасуша-лардаарнайылығытөмениммуноглобулиндікрецепторлар бар жәнеоларбактериялықполисахарвдтікантигендеріменбайланы-су қабілетіжиікөрінеді. В2-лимфоциттердің — бұл популяция жағынанкөп, иммундыхабарлыжетілгенжасушалардантүратынпопуляциясы. В,-лимфоцитгербетінде (дифференциялаушы) иммуноглобулин D-рецепторы пайдаболады, ол — лимфоциттердіңжетілгендігін көрсетеді. Соныменқатар, В2- лимфоцитгердіңбетіндебарлықиммуноглобиндердіңкластарынажататынантигентанушырецепторларыпайдаболады. В2-лимфоциттер кез–келгенантигенгеқарсы (тимустәуелсізжәнетимустәуелсіз) жауапқайтарадыжәнебарлықиммуноглобиндердісинтездейалады, ол – екіншілікиммундыжауаптыңнегізінқұрады. В1-лиффоциттер тек иммуноглобиндерсинтездейтінплазмалықжасаушаларғаайналмайды, соныменқатар антиген жайлы хабар сақтайалатынескесақтаушыВ-лимфоциттерге де айналады. Организмгеқайта антиген енгенде, ескесақтаушы В-лимфоциттеркөмегімен антиген тануыжеделірекжүріп, сайкелетін В- лимфоциттер клоны көбейіп, антигенгеқарсыарнайыантиденелерсинтезделінеді. В2-лимфоциттер кезеңіндеснтигентәуелді  дифференциялануынәтижесінде, белгіліантигенгеәсеркөрсетуі В- лимфоциттерклонныңәсеркөрсетушісі В-лимфоциттерклонныңәрқайсысыныңішіндекезекпе-кезек  иммунолобулиндердің  молеклаларыныңауыртізбегініңсинтезінкодтаушыгендердіңалмасуынсоңында В2- лимфоциттердіңнегізгітөрттогбыпайдаболады: BuBy   Be  Ba  олар  ІgМ, ІgG, ІgЕІgА-синтезделуіменсекрециясынжүзегеасырады. Дифференцияланукезіндебіріншіболыпбетінде  ІgDжәнеІgМорналасқан В2-лимфоциттер тобыпайдаболды, кейінолар М иммуноглобинныңсыртқысинтездейді. Соданкейін,  дифференциялануккезінде  гендердіңалмасуынәтижесіндебетіндеІgDжәнеІgG бар В2-лимфоциттер тобы  құрылады, оларберілгенантигенгеқарсыІgG, синтездейді. Үшіншіболып- бетіндеІgDжәне  ІgЕ бар,  ІgЕсинтездеитін В2-лимфоциттер тобы  құрылады, ал еңсоңғытөртіншітопқа – бетіндеІgDжәнеІgА бар В2-лимфоциттер кіреді, оларІgАтүзушіплпзмалықжасущаларғаайналады. В2-лимфоциттер бетіндеІgD тек мембраннаменбайланысқантүріндеболады, қалыптыжағдайдасыртқаөте аз бөлінеді. Бұлиммунологлобулинәсерітолық  зерттелмеген, бірақ В-лимфроциттердіңбетіненалыныптасталса, ондаоныңтимустәуелдіантигенгеәсер. Сөйтіп, организмгекез – келген антиген түскенде (тимустәуелдіжәнетимустәуелсіз) гуморалдыжауапкезіндеантигенгеқарсыбіріншіІgМсинтезделінеді, ал соданкейінбасқакластарыныңиммуноглобулиндері-, ІgG, ІgЕІgА-синтезделінеді, бұлорганизмніңтіндері мен мүшелерінің  эффективтіқорғанысынқамтамасызетеді.

22-23.Иммуноглобулиндерге сипаттама беріңіз.Қызметтерін атаңыз.Иммуноглобулиндердің химиялық құрылымын түсіндіріңіз.

Адамдаиммуноглобулиндердің 5 негізгікластары бар: G, М, А, D, Е. Бұлиммуноглобулиндеркластарыньщәрқайсысыөзіндікқұрылыстыболадыжәнебелгілібіржұмысатқарады. Олардыңбарлығыекітүрліполипептидтітізбектіжинақталғанагрегаттардантұрады, оныңбіртізбегі — «жеңіл», екіншісі «ауыр» депаталып, Н және L әріптер-мен белгіленеді (ағылшынның «һеаvу» мен light» сөздерінен). Н және L тізбектерібөлексинтезделінеді, ал ІgмолекуласыныңжасалуыГольджикомшіексіндежүзегеасады. Барлық иммуноглобулин кластарыішіндежеңілтізбектердщқұрлысыұқсасболады. Кластардыңайырмашылықгарыауыртізбектердіңқұрылысынабайланыстыболады. Иммуноглобулиндерқұрылысынмономерлі иммуноглобулин G,  мысалындақарастыруғаболады. Иммуноглобулин G, молекуласы 4 полипептидтік: 2 ауыржәне 2 жеңілтізбектердентұрады. Әржеңілтізбекауыртізбеккедисульфидтікбайланыспен (8-8) қосылған. Осындайекібайланыспенекіауыртізбектебір-біріменқосылған. Молекула қурылысындаекібірдейбелсендіорталығы бар, бірақкеңістіктебөлініпкеткен. Осындайекіантигенбайланысты-руиіыорталықхар иммуноглобулин молекуласынабіруақыттаекібірдейантигеңдердібайланыстыруғақабілетбереді. Барлықиммуноглобулиндертүрлерініңжеңілтізбексгеріекідоменнентұрады, ал ауыртізбегі — төртнемесе бес доменнентұрады; ол иммуноглобулин класынабайланысты. Домен — бұл 110-120 амин қышқылынан тұратынтізбекаумақ. Барлықдомендерұқсасқұрьшымды, оларішкідисульфидтікбайланысарқылытұрақтанады. Ауыржәнежеңілтізбектердің  N-ұштыцдомендерівариабелдідепаталадыжәне VVL, ҮL депбелгіленеді, олардыңаминқышқылдыққұрылымы  иммуноглобулиндердіңәртүрліантигендікерекшелігінебайланыстыболады. Антигендікдетерминантаны (гаптенді) байланыстырушыбелсендіорталықтарыжеңілжәнеауыртізбектердіңвариабелдіаймақтарынантұрады (Унжәне У-домендері). Иммуноглобулин Смолекуласының  құрылысыАнтигендерментікелейбайланысатын — ол V-доменңіңгипервариабельдіаймағының амин қышқьшдары. Белсендіорталыгындагыауыржәнежеңілтізбектерініңөзгермеліаймацтарыараларыныңтүрібелгілігаптендіктобынасайболады. Қалғандомендериммуноглобулиндеркласьшасайшектеулітұрақтықұрылымнантұрадыжәне С-домен депбелгіленеді. Жеңілтізбектегі С-домен С депбелгіленеді, Н-тізбектегі С-домендер СН1, СН2 жэне СН3 депбелгіленеді. Протеолитикалық (ерігіш) ферменттерәсерінен иммуноглобулин молекуласы 2ҒаЬ жэнеҒсфрагменттерінебөлінеді. Белсендіорталығы бар фрагментгеріҒаЬ-үзіндісі (ҒаЬ1 ҒаЬ2) депаталады. Ғаb-Ғragmentantigenbinding — антиген байланыстырушы фрагментініңқұрамына УН, СН, ҮЬ, СЬ домендерікіреді. Тұрақтыдомендердентұратын 2 ауыртізбек (СН2 жэне СН3) Ғс-фрагмешпдепаталады. ҒbжэнеҒсфрагментгердіңарасындағыаумақшарнирлідепаталады, себебіол антиген байланысукезінде, соныменқатар, рН өзгеруіжәнеҒаb-үзіндісініңиондық күшіортасындаҒс-узіндісіненөтетінөсінеқарағанда 90 градусқаайналады.

Иммуноглобулиндер молекуласының құрылымы Нью-Йоркте Джералд Эдельман және Оксфордта РОдни ПОртер жұмыстарының арқасында ашылды.1938ж. Д.Эдельман қан сарысуынан бөлінген иммуноглобулин молекулаларын 6-меркаптоэтанолмен өңдеді,нәтижесінде дисульфидтік байланыс бұзылады.Нәтижесінде төрт полипептидті тізбек пайда болды.Екеуінің молекулалық массасы 25 мың дальтон шамасында.Оларды L-тізбектер (lıght –жеңіл сөзінен),ал қалған екеуінің молекулалық массасы 50 мың дальтон болды. Оларды Н- тізбектер деп атады(heavy-ауыр сөзінен). Тізбектердің ешқайсысы антидененің негізгі қызметі- антигенді байланыстыру қызметіне - ие болған жоқ.Сол кезде Р.Портер Д.Эдельманнан тәуелсіз миеломды ауруы бар тышқандардан бөлінген иммуноглобулин молекуласын папаинмен өңдеді.Папаин аминқышқылды байланыстарды бұзатын ферменттерге жатады, яғни ол нәруыздық молекулаларды кеседі.Иммуноглобулин молекуласына папаин әсер еткен соң, ол әрқайсысы молекулалық массасы 50 мың дальтон шамасында тұратын үш фрагмент алды.Олардың ішінде екеуі антигенмен байланысты, соларды Fab-fragments antigen binding-антиген байланыстырушы фрагмент, ал біреуі- крситалданады,Fc- fragments crystallizable.Р.Портер мен Д.Эдельман қосылып иммуноглобулин молекуласының құылымының схемасын жасады.Фаб- және фс-фрагменттерінің арасындағы аймақ шарнирлі деп аталады,соған байланысты фаб- фрагменттер кеңістікте 90- градусқа айнала алады.

Иммуноглобулин молекуласы домендерден тұрады.Домен- бұл дисульфидтік байланыстармен біріктілерген 110-120 аминқышқылынан тұратын тізбектің аймағы.Ауыр және жеңіл тізбектердің н- ұшындағы домендерді вариабелді деп аталады және VH VL әріптерімен белгіленеді.