39Иммундық қабынуға дейінгі цитокиндерді атаңыз?
Цистокиндердіңнегізгібиологиялықбелсенділігі- иммундыжауаптыбарлық даму сатыларындареттеу: функциональдібелсендіиммунокомпоненттіклеткалардыңпролиферациясы мен дифференцировкасы, антигендіөңдеужәнемакрофагтардыңбетіңдеиммуногендітүрдеұсыну, антиген сезімталлимфоциттердіңпролиферациясы, иммуноглобулиндерпродуценттерінедейінВ-клеткалардыңдифференцировкасы, біризотоптанбасқасынаиммуноглобулиндерсинтезінауыстыру, цитотоксикалық Т- клеткалардыңізашаларыныңэффекторларғадейінпісіпжетілуінқамтамасызету, макрофагтардыңцитотоксикалықәсеріниндукциялау. Кейбірцитокиндерқабынуреакциясынажәнеісікклеткаларыныңэлиминациясындаайқындалатүсетінжеделфазалыжауапқабелсендітүрдеқатысады.
Құрылысерекшеліктері мен биологиялықәсерінеқарайбарлықцитокиндербірнешеөзіндіктоптарғабөлінеді: гемопоэтиндер, интерферондар, иммуноглобулиндердің супер топтықцитокиндері, ФНО-тобыцитокиндері, хемокиндер.
Цитокиндерөзара 5 топқабөлінеді.
1-ші топ – Гемопоэтикалықцитокиндер.
2-ші топ – Иммундыққадейінгіқабынудыңцитокиндері:
3-ші топ – Лимфоцитарлыиммундыжауаптыңұйымдастырушылары
4-ші топ – Иммунды қабынудың медиаторлары
5-ші топ – Қабынуғақарсыцитокиндер
2-ші топ – Иммундыққадейінгіқабынудыңцитокиндері:
а) біріншілік про-қабынуцитокиндер – ИЛ-1, ТНФ-α, ИЛ-6. Макрофагтарменжәнедендриттіклеткаларменбөлінеді. ИЛ-1-ші мен ТНФ-α жергіліктіәсеретеді, ал ИЛ-6 жетілік фаза белоктардыңсинтезінбауырдастимулдейді.
Б) екіншілікқабынуцитокиндер – оллейкоциттер мен лимфоциттердіңлокоматорлыжылжуынқамтамасызетеді.
40.Қабынуға карсы цитокиндерді атаңыз?
Цистокиндердіңнегізгібиологиялықбелсенділігі- иммундыжауаптыбарлық даму сатыларындареттеу: функциональдібелсендіиммунокомпоненттіклеткалардыңпролиферациясы мен дифференцировкасы, антигендіөңдеужәнемакрофагтардыңбетіңдеиммуногендітүрдеұсыну, антиген сезімталлимфоциттердіңпролиферациясы, иммуноглобулиндерпродуценттерінедейінВ-клеткалардыңдифференцировкасы, біризотоптанбасқасынаиммуноглобулиндерсинтезінауыстыру, цитотоксикалық Т- клеткалардыңізашаларыныңэффекторларғадейінпісіпжетілуінқамтамасызету, макрофагтардыңцитотоксикалықәсеріниндукциялау. Кейбірцитокиндерқабынуреакциясынажәнеісікклеткаларыныңэлиминациясындаайқындалатүсетінжеделфазалыжауапқабелсендітүрдеқатысады.
Құрылысерекшеліктері мен биологиялықәсерінеқарайбарлықцитокиндербірнешеөзіндіктоптарғабөлінеді: гемопоэтиндер, интерферондар, иммуноглобулиндердің супер топтықцитокиндері, ФНО-тобыцитокиндері, хемокиндер.
Цитокиндерөзара 5 топқабөлінеді.
1-ші топ – Гемопоэтикалықцитокиндер.
2-ші топ – Иммундыққадейінгіқабынудыңцитокиндері:
3-ші топ – Лимфоцитарлыиммундыжауаптыңұйымдастырушылары
4-ші топ – Иммунды қабынудың медиаторлары
5-ші топ – Қабынуғақарсыцитокиндер
ИЛ-10 – макрофагтарменбөлінедіжәнеолардытежейді.
TGF-β – иммунды СД4 Т-лимфоциттерменбөлінедіжәнелимфоциттердің ары қарайпролиферациясынтежейді. Соныменқатар ИЛ-4 пен ИЛ-13 макрофагтарменингибирлеушіәсеретеді.
41 Интерлейкиндерге сипаттама беріңіз. Түрлерін және қызметтерін атаңыз.Цитокиндерді бірнеше топқа бөледі:интелейкиндер (лейкоциттердің өзара әрекеттесу факторы), интерферондар (вирустарға қарсы белсенділігі бар цитокиндер), ісік некроздаушы факторлар (цитотоксикалық белсенділігі бар цитокиндер), колониястимулдаушы факторлар (гемопоэтикалық цитокиндер)және хемокиндер(толық зерттелмеген хемотаксисі белсендіретін медиаторлар Интерлейкиндер
1979
жылы Швейцарияда өткен лимфокиндер
бойынша эксперттердің комитетінің
Халықаралық симпозиумында сол уақытқа
дейін белгілі болған лимфокиндер мен
монокиндер туралы мәліметтер біріктіліп
интерлейкиндердің (ИЛ)-лейкоцитарлық
медиаторларының қағидасы негізделді.Сол
кезде алғашқы зерттелген екі
интерлейкинге-ИЛ-1жәнеИЛ-2деген кезекті
сан берілді.Қазіргі таңда 30-дан астам
интерлейкиндер зерттелген.Олардың
біріншілік құрылымдары анықталып,
барлығы рекомбинанттық түрде өндірілген.
42
Интерферондарға сипаттама беріңіз.
Түрлерін және қызметтерін атаңыз.
43 Ісік некроздаушы факторларға сипаттама беріңіз. Түрлерін және қызметтерін атаңыз
44 Колония стимулдаушы факторларға сипаттама беріңіз. Түрлерін және қызметтерін атаңыз.
45. Хемокиндерге сипаттама беріңіз.Түрлерін және қызметтерін атаңыз.
ХЕМОКИНДЕР – иммундық клеткалардың маграциясын және белсенуін реттейтін цитокиндер. Хемокмндерді - әртүрлі иммундық клеткалар (моноциттер, лимфоциттер, гранулоциттер) шығарады. әртүрлі (40 шақты) хемокиндер клеткалардың хемотаксисына , белсенуіне қатысып , иммундық процестің жүруіне әсер етеді.
Хемокиндер дегеніміз, цитокиндердің иммунды жүйенің жасушаларының жылжу қабілеті мен белсендірілуін реттейтін арнайы түрі.Соңғы жылдары 40 шақты хемокин табылды, олар цитокиндердің ішінде («хемокин» термині – «хемотаксис» пен «цитокин» терминдерінен туындаған) бөлек подкласқа біріктіріліп, 4 тұқымдастыққа жіктелген:
СХС (а-хемокиндері)
СС (в-хемокиндері)
С(ү-хемокиндері)
СХ3С (дельа-хемокиндері)
Хемокиндердің молекулалық салмағы 8 ден 12 кДа дейін, ал амин қышқылдық қалдықтары бойынша гомология пайызы 20 дан 70% дейін.Структуралары бірдей молекулалар лейкоциттерді белсендіруге қатысады және қабынудың даму барысында сол жасушалардың жылжуын реттейді
Макрофагтардың бетінде ко-рецептор қызметін МІР-1а, МІР-1в және RANTES хемокиндері атқарады.Т-лимфоциттерде қосымша ко-рецептор болып SDF-1 хемокинінің рецепторы шығады (басқа аты – «фузин»). Макрофагтар мен Т-лимфоциттерінде аталған ко-рецепторлары жоқ адамдар АИВ-індетіне резістентті және аурудың дамуына бейім болады.Бұл ғылыми жаңалықтың аса зор практикалық маңызы бар:хемокинді рецепторлардың жасанды блокадасы АИВ індетінің алдын алуда және ЖБИЖС науқастарын емдеуінде қолданады.
NAP-1(neutrofil fctivating protein – 1, нейтрофилдерді белсендіруші ақуыз
1)-а-хемокиндер тұқымдастығына жатады, 6-8 кДа молекулалық салмағын құрайды, әр түрлі жасушалармен өндіріледі (моноциттер, лимфоциттер, гранулоциттер).Негізгі қызметі-нейтрофилдерді белсендіру, соның ішінде: хемотаксисі күшейту, адгезия молекулаларының экспрессиясын, эндотелиалды жасушаларына жабысуды жоғарлату.Сонымен қатар, антиогенездің лизосомалдық ферменттерінің экзоцитозын күшейтеді және комплемент рецепторларының экспрессиясын жоғарылатады.
NAP-2(neutrofil fctivating protein-2 нейтрофилдерді белсендіруші ақуыз
а-хемокиндер тұқымдастығына жатады, тромбоциттермен өндіріледі.Негізгі қызметі-хемотаксисі күшейту және нейтрофилдерді белсендіру.