- •1 Цифрлық құрылғылардың құрылым негіздері
- •1.1 Логикалық элементтер
- •1.1 Сурет
- •1.2 Сурет
- •1.3 Сурет
- •1.4 Сурет
- •1.5 Сурет
- •1.6 Сурет
- •1.7 Сурет
- •1.8 Сурет
- •1.9 Сурет
- •1.10 Сурет
- •1.11 Сурет
- •1.12 Сурет
- •1.13 Сурет
- •1.2 Қиыстырма құрылғыларды құру
- •1.14 Сурет
- •1.15 Сурет
- •1.16 Сурет
- •1.3 Қалыпты қиыстырма буындар
- •1.3.1 Дешифраторлар.
- •1.17 Сурет
- •1.18 Сурет
- •1.19 Сурет
- •1.3.2 Шифраторлар.
- •1.20 Сурет
- •1.21 Сурет
- •1.22 Сурет
- •1.23 Сурет
- •1.24 Сурет
- •1.3.3 Мультиплексорлар.
- •1.25 Сурет
- •1.26 Сурет
- •1.27 Сурет
- •1.28 Сурет
- •1.29 Сурет
- •1.30 Сурет
- •1.31 Сурет
- •1.32 Сурет
- •1.33 Сурет
- •1.3.4 Демультиплексорлар.
- •1.4 Тізбектеме құрылғылар
- •1.4.1 Триггерлер.
- •1.34 Сурет
- •1.35 Сурет
- •1.36 Сурет
- •1.37 Сурет
- •1.38 Сурет
- •1.39 Сурет
- •1.40 Сурет
- •1.41 Сурет
- •1.4.2 Санауыштар.
- •1.42 Сурет
- •1.43 Сурет
- •1.4.2 Регистрлер.
- •1.44 Сурет
- •2 Цифрлық құрылғылардың моделдері
- •2.1 Қосуыштар
- •2.1 Сурет
- •2.1.1 Тізбекті тасымалды қосуыш.
- •2.2 Сурет
- •2.3 Сурет
- •2.4 Сурет
- •2.5 Сурет
- •2.1.2 Параллель тасымалды қосуыш.
- •2.6 Сурет
- •2.7 Сурет
- •2.1.3 Шартты тасымалды қосуыш.
- •2.8 Сурет
- •2.9 Сурет
- •2.10 Сурет
- •2.1.4 Жинақтаушы қосуыш.
- •2.11 Сурет
- •2.12 Сурет
- •2.13 Сурет
- •2.14 Сурет
- •2.1.6 Тізбекті операндтарға арналған қосуыш.
- •2.15 Сурет
- •2.16 Сурет
- •2.2 Тексеру құрылғылары
- •2.2.1 Мажоритарлы құрылғылар.
- •2.17 Сурет
- •2.18 Сурет
- •2.19 Сурет
- •2.20 Сурет
- •2.21 Сурет
- •2.2.2 Жұптығы бойынша бақылау құрылғылары.
- •2.22 Сурет
- •2.2.3 Хемминг кодына негізделген құрылғылар.
- •2.27 Сурет
- •2.28 Сурет
- •2.29 Сурет
- •2.30 Сурет
- •2.3 Жады құрылғыларымен жұмыс ұйымдастырылуы
- •2.3.1 Ұйымдастырылымы 16x4 жады құрылғылары.
- •2.31 Сурет
- •2.32 Сурет
- •2.33 Сурет
- •2.34 Сурет
- •2.3.2 Жадыға тура шығу арқылы дерек алмасу.
- •2.35 Сурет
- •2.36 Сурет
- •2.3.3 Стек жадысымен жұмыс істеуді ұйымдастыру.
- •2.37 Сурет
- •3 Микропроцессорлық жүйенің моделі
- •3.1 Микропроцессорлық жүйенің моделінің құрылымы
- •3.1 Сурет
- •3.1.1 Mp4m микропроцессоры.
- •3.2 Сурет
- •3.3 Сурет
- •3.1.2 Микропроцессордың қызмет буындары.
- •3.4 Сурет
- •3.1.3 Микропроцессорлық жүйенің қызмет буындары.
- •3.2 Mp4m моделінің жұмыс режимдері мен командалар жүйесі
- •3.3 Mp4m моделінің жұмысын ұйымдастыру мысалдары
- •Әдебиеттер тізімі
- •Мазмұны
2.6 Сурет
2.7 Сурет
4-разрядты деректерді SM_4 қосуышында қосу процесінің ұзақтығын жоғарыда суреттелген тәсілмен (2.5 сурет) өлшеу төжірибелері оның ~20 ns болатынын көрсетті. Алынған нәтиже бұл қосуышта қосу ұзақтығы тудырым функцияларының қалыптастырылу уақытының, мөлдірлік функцияларының қалыптастырылу уақытының және қарапайымдалған бірразрядты қосуыштардың кідірісінің қосындысымен анықталатынын және оның разрядтар санына тәуелді болмайтынын түсіндіріледі.
2.1.3 Шартты тасымалды қосуыш.
Заманауи бағдарламалы логикалы микросұлбаларда, олардың құрамына орналастырылған тізбекті тасымалды қосуыштардың тезәрекеттілігін көтеру үшін шартты тасымалды қосуыштар кеңінен қолданылады.
Осындай қосуыштардың құрылым принциптерін түсіндірелік. Көпразрядты деректердің қосуышы үшін одан разрядтар саны екі есе кем екі қосуыш пайдаланылады. Оның біреуінде операндтардың кіші бөлігі, ал екіншісінде олардың үлкен бөлігі Сin = 1 кезінде, ал үшіншісінде кезінде олардың үлкен бөлігі Сin = 0 қосылады. Кіші қосуышта нәтиже алынғаннан кейін үлкен қосуышқа жіберілетін тасымалдың нақтылы мәні белгілі болады да, оның мәні арқылы қосындының үлкен бөлігінің алдын ала дайындалған нәтижелерінің осы жағдайға қажеттісі таңдалады. Қосу процесін осылай ұйымдастыру нәтижесінде, қосуыштың екі жартысы қатар істейтіндіктен, тізбекті тасымал тізбегі екі есе қысқарады.
Суреттелген принцип бойынша құрылған және сәйкесті блок (SUM_C) түрінде бейнеленген 8-разрядты қосуыштың сұлбасы 2.8 суретте келтірілген.
2.8 Сурет
2.9 суретте SUM_C қосуышының негізінде құрылған және 8-разрядты деректерді қосу процесін ұйымдастыруға арналған құрылғының сұлбалық моделі келтірілген.
Бастапқы деректердің енгізілуі, дерек қабылдауға нақтылы регистрді (RgA немесе RgB) дайындау және құрылымды қосу режиміне ауыстыру тізбекті тасымалды қосу процесінің ұйымдастырылуындағы сияқты жүзеге асырылады. Жалғыз ерекшелік – қосу операциясына қажетті 8-разрядты деректердің енгізілуінде. 8-разрядты деректерді екі 4-разрядты регистрден тұратын сәйкесті регистрлер тобының (2.10, a сурет) әрбіреуіне жазу тетрадалар бойынша жүзеге асырылады: алдымен кіші регистрге үлкен тетраданың мәні, сосын кіші тетраданың мәні енгізіледі, бұл кезде кіші регистрдің алдыңғы құрамы үлкен регистрге ауыстырылады.
2.9 Сурет
a b c
2.10 Сурет
Деректердің үлкен тетрадаларының қосу нәтижесін таңдау, жоғарыда айтылғандай, деректердің кіші тетрадаларының қосу нәтижесінде қалыптасқан тасымал мәні бойынша жүзеге асырылады. Іс жүзінде бұл үш жағдайлы элементтер блогы (2.10, b сурет) арқылы жүзеге асырылады. 8-разрядты деректердің толық қосылым нәтижесі RG блогы мен D-триггердің негізінде құрылған Res блогына (2.10, c сурет) жазылады.
8-разрядты деректерді 4-разрядты қосуыштар негізінде құрылған шартты тасымалды қосуышта қосу процесінің ұзақтығын жоғарыда суреттелген тәсілмен (2.5 сурет) өлшеу төжірибелері оның ~90 ns болатынын көрсетті. Алынған нәтиже бұл қосуышта қосу ұзақтығы шындығында бір 4-разрядты қосуыштың қосу уақытына (~80 ns) тең болатынымен түсіндіріледі. 10 ns шамасындағы айырмашылық деректердің үлкен тетрадаларының қосу нәтижесінің таңдалуын жүзеге асыратын үш жағдайлы элементтер блогындағы кідіріспен түсіндіріледі.
8-разрядты шартты тасымалды қосуыштың құрамындағы 4-разрядты SUM_4 (тізбекті тасымалды) қосуыштарын SM_4 (параллель тасымалды) қосуыштарына ауыстырсақ, онда 8-разрядты деректерді қосу ұзақтығы ~30 ns болатыны түсінікті.
