Кесте - 10. «Интегра Сервис Азия» жшс-нің жалпы капиталдың табыстылық деңгейіндегі ауытқулар

№	Көрсеткіштер	жылдың басы	жылдың аяғы	Ауытқу
				(+,–)
1	Таза табыс, мың теңге	5 040	6 538	1 498
2	Өткізуден түскен табыс, мың теңге	24 392	23 179	–1 213
3	Жалпы активтердің орташа жылдық құны, мың теңге	189 067	259 474	70 407
4	Активтеррдің табыстылық деңгейі (1 / 3)·100, %	2,67	2,52	-0,15
5	Өткізілген өнімнің табыстылығы (1 / 2), %	0,21	0,28	0,08
6	Активтердің айналымды-лық коэффициенті (2 / 3)	0,13	0,09	-0,04

      Бірінші қатардағы факторлар тізбектеп ауыстыру әдісімен есептеледі. Есепті жылдағы активтер айналымдылығының нақты коэффициенті мен сату табыстылығының коэффициенті бойынша шартты көрсеткіш ретінде активтердің табыстылық деңгейін аламыз: 

Т_а = 0,21· 0,09 = 0,019%.

     Осы көрсеткішті және кестеде келтірілген өткен және есепті жылдағы активтер табыстылығы деңгейінің көрсеткішін пайдалана отырып, бірінші қатарлы факторлардың ықпал ету деңгейін есептейміз. Біздің мысалымызда ол келесі мәліметтермен сипатталады:

1. өткізілген өнімнің табыстылық коэффициентінің өзгерісі:0,28– 0,21 = +0,08;

2. жалпы активтердің айналымдылық коэффициентінің өзгерісі: 0,09 –0,13= – 0,04.

     Сонымен қатар,жалпы активтердің табыстылық деігейінің артуына өткізілген өнімнің табыстылық коэффициентінің өсуі оң әсерін тигізіп отыр, ал активтердің айналымдылығының бәсеңдеуі, оның жылдам төмендеуіне әкеліп соқтырды.

     Кәсіпорын табыстылығының маңызды көрсеткіштерінің бірі – өндірістік қорлардың (негізгіқұралдардың) табыстылығы болып келеді. 

Өнімнің табыстылығы неғұрлым жоғары болса, өндірістік құралдардың табыстылық деңгейі де жоғары болады. Жекелеген факторлардың өндірістік қорлардыңтабыстылық деңгейіне тигізетін ықпалының сандық бағасы тізбектеп ауыстыру әдісі бойынша анықталады

Кесте - 11. «Интегра Сервис Азия» өндірістік құралдардың табыстылық деңгейінің өгеруіне әсер етуші көрсеткіштер

№	Көрсеткіштер	жыл басы	жыл соңы	Ауытқуы, (+,-)
1	2	3	4	5
1	Таза табыс, мың теңге	5 040	6 538	1 498
2	Өткізуден алған табыс, мың теңге	24 392	23 179	– 1 213
3	Негізгі құралдардың орташа жылдық құны, мың теңге	34 886	34 147	-739
4	Айналым активтерінің орташа жылдық құны, мыңтеңге	154 126	225 273	71 147
5	Өндірістік активтердің орташа жылдық құны, мыңтеңге (3 + 4)	189 012	259 420	70 408
6	Өнімнің қор сыйымдылық коэффициенті (3 / 2)	1,43	1,47	0,04
7	Айналым активтерін бекіту коэффициенті (4 / 2)	6,32	9,72	3,40
8	Өткізілген өнімнің табыстылық коэффициенті (1 / 2)	0,21	0,28	0,08
9	Өндірістік активтердің табыстылығы    (1 / 3)·100%	14,45	19,15	4,70

      11-кестеден байқайтынымыз, өндірістік қорлардың табыстылық деңгейі есепті жылы 19,15% құрайды, ал өткен жылы 14,45% болған, яғни оның көлемі 4,7 пунктке  өскен. Өндірістік қорлардың табыстылық деңгейінің өзгеруіне ықпал етуші факторлардың әсері келесі есептеулер бойынша тізбектеп ауыстыру әдісімен анықталады: 1)өткізілген өнімнің 1 теңгесіне шаққандағы таза табыстың көбеюі осы көрсеткіштің 0,08 пунктке өсуіне алып келеді. 2)материалдық айналым қаражаттарын бекіту коэффициентінің көбеюі, яғни олардың айналымының жылдамдауы, өндірістік қорлардың табыстылық деңгейінің 0,08 пунктке өсуіне алып келді.

Еңбекақы қорын талдау

12-Кесте. Факторный анализ фонда заработной платы

№	Көрсеткіштердің атауы	Жылдар		Өзгеріс (+-)
		2014г	2015г
1	Жұмысшылардың орташа тізімдік саны (адам)	40	42	2
2	Орташа жалақы (теңге)	65200	68800	3600
3	Еңбекақы қоры (теңге)	2608000	2889600	281600

Факторлық талдау:

∆Qеқ.=2*65200=130400тг.

Жұмысшылардың орташа тізімдік санының 2-ге артуы, еңбекақы қоры 130400 теңгеге көбейіп отыр.

∆Qеқ.орт еа=3600*42=151200тг.

Орташа жалақының 3600 теңгеге өсуі салдарынан еңбекақы қоры 151200 теңгеге өскен.

∆Qжеқ.=130400+151200=281600 тг.

Бұл көрсеткіш жұмысшылардың орташа тізімдік санының 2-ге өсуінен және орташа жалақының 3600 теңге өсуінен еңбекақы қорының 281600 теңгеге өскенін көрсетеді.