Кесте – 8. «Интегра Сервис Азия» жшс – нің ағымдағы активтерінің өтімділік көрсеткіштері (мың теңге)

№	Көрсеткіштер	Жыл басында	Жыл соңында	Өзгеріс (+;-) (2гр. – 1гр)
1	Ағымдағы активтер	154126	225273	71147
	мың теңге, оның ішінде:
1.1	Ақша қаражаттары және қысқа мерзімді қаржылық салымдар	8075	9413	1338
1.2	Дебиторлық борыш және басқа да активтер	-522	46870	47392
2	Қысқа мерзімді міндеттемелер
	мың теңге, оның ішінде:	192627	264627	72000
2.1	Қысқа мерзімді несиелер мен заемдар	0	0	0
2.2	Кредиторлық борыш	192622	213512	20890
2.3	Басқа да ағымдағы міндеттемелер	13	48448	48435
3	Өтімділік көрсеткіштері	-	-	-
3.1	Абсолюттік өтімділік  коэффициенті (1.1қ : 2қ)	0,80	0,85	0,05
3.2	Аралық өтімділік коэффициенті	0,04	0,21	0,17
	[(1.1қ + 1.2) : 2қ ]

   Кестенің мәліметтері жыл аяғындағы  өтімділік жыл басына қарағанда біршама өскенін көрсетеді. Жыл басымен салыстырғанда абсолюттік өтімділік көрсеткіші 0,05есеге өссе, аралық өтімділік коэффициенті 0,17есеге өсіп отыр. Бұл кәсіпорынның өз міндеттемелерін жабуға бейімділігін білдіреді және кәсіпорынның төлемқабілетті екенін сипаттайды.

     Кәсіпорынның табыстылығын факторлық талдау

Табыстылықтың негізгі көрсеткіштеріне нарықтық экономика жағдайындағы кәсіпорынның қаржылық қызмет жасау, қаржыландыру көздерін ынталандыру және оларды тиімді пайдалану секілді мүмкіндіктерін анықтайтын, осы кәсіпорын қызметінің тиімділігін (рентабельділігін) сипаттайтын көрсеткіштері жатады. Табыстылық коэффициенттері салыстырмалы талдау мен кәсіпорынның қаржы жағдайын бағалаудың міндетті элементтері болып табылады, өйткені олар кәсіпорын табысын қалыптастырудың факторлық ортасын сипаттайтын маңызды көрсеткіштер.

    

           Кәсіпорынның жалпы активтерінің табыстылық деңгейін шартты мысал түрінде талдау 9-кестеде берілген. 

Кесте - 9. «Интегра Сервис Азия» жшс жалпы активтердің (өндіріске салынған капиталдың) табыстылық деңгейі (мың теңге)

№	Көрсеткіштер	Жыл басы	Жыл аяғы	Ауытқуы (+,–)
1	2	3	4	5
1	Таза табыс	5 040	6 538	+1 498
2	Жалпы активтер (салынған капитал)	189067	225273	+36206
3	Жалпы активтердің табыстылығы, %	37.5	34,5	-3

 

Кестеден  байқағанымыздай, аталған кәсіпорында жалпы активтердің табыстылық деңгейі жыл басымен салыстырғанда -3 пунктке азайып отыр. Алайда, бұл көрсеткіштің деңгейін білу жеткіліксіз. Оның қандай факторлардың есебінен құрылғанын және активтердіңтабыстылық деңгейін өсіру және сақтау үшін бұл факторлардың сенімділігін талдау, әлдеқайда маңызды болып келеді.

        Фактордың талданып отырған көрсеткіш бойынша алыған ауытқуға (-3) ықпалын анықтауүшін өткен жылғы табыс және есепті жылғы жалпы активтер бойынша активтердің қосымша табыстылық коэффициенттерін есептейміз: (5040:189067·100), бұл біздің мысалымызда 2,7%-ды құрайды. Одан өткен жылғы табыстылық коэффициентін алып тастау арқылы, жалпы активтерөзгерісінің ықпал ету мөлшерін анықтаймыз.Бұл фактордың талданып отырған көрсеткішке кері әсері -і пунктті құрайды (2.7 – 2,9). Таза табыстың 1498 мың теңгеге өсуі зерттеліп отырған көрсеткішті -0,2 пунктке (2.7 – 2,9) азайтты.

Бұл екі фактордың жиынтық әсері өткен жылғы мәнімен салыстырғанда жалпы активтердің табыстылық деңгейінің оң нәтижелі ауытқуын беріп отыр (2.7 + 2,9)= 5.6.