64 Билет. Оқу шеберханаларындағы санитарлы-гигиеналық қағидалары және еңбекті қорғау.

Білім алушылардың жұмыс істеуіне арналған оқу-өндіріс орындарының сәйкес келмеуі негізгі проблемалардың бірі. Кәсіптік оқытудың дұрыс ұйымдастырылуы білім алушылардың дамуына ықпал етеді. Білім алушылардың жұмыс істеуіне әсер ететін гигиеналық талаптар:

• оқу -өндірістік орындарындағы ауа ортасының жағдайы;

• барлық жердің жарықтануы;

• өндірістік шуың көрсеткіші;

• сабақ кезіндегі жұмыстың тәртібі;

Бұл барлық факторларың ескеріліп білім алушылардың жан-жақты дамуына, денсалығының нығаюуына әсер етеді.

Бұл талаптар ойдан шығарылған нәрсе емес, санитарлы –гигиеналық нормаларды сақтау туралы арнайы СП 2.4.2782-99 деген заң бар.

Ауа ортасының жағдайына байланысты оқу-өндірістік орындарында арнайы желдеткіш және жылуы болуы керек.

Оқу -өндірістік орындаындағы жарық екінші разрядты козфицентке сәйкес болуы керек. өндірісті шудың көрсеткішін ескеру білім алушылардың жүйе жүйесіне әсер етеді. Ол 70 дБ-дан аспауы керек. өндіріс оқу орындарындпағы жұмыс тәртібі демалыспен алмасып отыруы керек.

Шебердің есінде болсын. Жұмыс орныңды дұрыс, таза ұста. Құралдарды ыңғайлы, өзіңе керек жерге қой. Жұмыс орныңды жұмыс аяғында арнаулы құралдармен щетка немесе ылғал шүберекпен мұқият тазала. Шыққан қалдық пен қоқысты ерінбей сыртқа шығарып отыр. Киіміңді, бойыңды ластамауға бейімдел. Құрал-сайман, станоктар, жұмыс орның әр уақытта таза болсын

46.Кәсіптік оқытудың оқу-материалдық базасы

Қазіргі кабинет немесе лаборатория машина құрылысты оқу үшін бұл инженерлі педагогикалық күрделі комплекс. Оқу пәннің пішініне байланысты механикалық, электроэнергиялық, электронды, гидравликалық және т.б. объектілер, процестер, жүйелер көрсетілуі керек. Кабинеттің, лабораторияның саналы түрде болуы инженерлердің міндеті құрылысты электротехникалық міндеттерді, керекті кабинеттің жобалауы болып табылады.

Көбінесе техникалық және технологиялық пәндерінің кәсіби және орта мектеп оқу жоспарында лаборатория практикалық жұмыстардың циклдері бар. Лабораторияның көлемі оның құрылғыларының кеңділігімен, орналасу шектерін анықтайды. Үлес ауданын мөлшерлеп құрастыру үшін оны 15-20% үлкейту керек, яғни лабораториялық жұмыс болғаны мен қосымша құрылғылар орнатылады, ал жұмыскерлердің саны бір жұмыс орнында (мысалы: металл кескіш станогында) 2-3 адам бола алады.

Оқу орнының дымқылдығы 40-60% деңгейде үсталынады. Бұл желдеткіш арқылы іске асады. Көбінесе кәсіби және орта мектептерде қазіргі жоба бойынша салынғанда ауаның салқындатылуы, яғни ауаны арнайы құрылғымен өңделуін қарау керке, тұрақты метеорологиялық жағдайымен , температурамен, дымқылдылықпен, құраммен қамтамасыз етілуі. Кабинетті, лабораторияда ауанның құрамы факторларға байланысты болады, бөлменің санитарлы жағдайы, оқушылардың киімдері, олардың дем алулары, жұмыс істегенде газдардың және шаңдардың бөлінулері.

Оқушылардың жұмыс орнының жарықтануы үшін терезеден күн түсу керек, ал күн түсу үшін сол жаққа терезені орналыстырады. Кабинеттердің және лабораторияның терезелерін оңтүстік – шығыс, оңтүстік, оңтүстік – батысқа келтіру керек.

55.Кәсіптік және еңбек оқытудың жүйесі Жалпы техникалық дайындық – Жекелеген өндіріс салалары бойынша ғылыми-техникалық және әлеуметтік-экономикалық бағыттар бойынша өндіргіш күштердің дамуы, білім мен дағды жүйелері туралы хабардар етеді. Қазіргі кәсіптік-техникалық оқу орындарында «Материалтану», «Электороника», «Техникалық сызу», «Техникалық өлшеу және дәлдік шегі» сияқты жалпы техникалық пәндер жүреді.

Өндірістік оқыту барысында ғылыми теорияны практикалық тәжірибе негізі арқылы оқытушылар оқушылырадың біліктілігін орттыруға жол ашады. Теория мен практика бірлігінде тәжірибенің айқындаушы ролі бар. Өндірістік оқыту шеберлері мен оқытушылар арасында білім, білік және дағдыларын іске асыруда бірлескенқимыл-әрекет, практикалық қызмет аясында кәсіби шеберлікке баулу процессі қалыптасады. Ол өндіріс орындарында немесе оқу шеберханаларында жүргізіледі.

Практикалық білік – еібек қызметкерлерін сапалы, мақсатты, тиімді тәсілдерммен атқара алу қабілеттілігі. Белгілі бір ережеге және оның нақты міндеттерді шешу барысында лайықты пайдалануға негізделген жаңа әрекетті меңгерудің нәтижесі. Білікті іс-әрекет орынды тәсілдерді таңдай білуден, тек қана таңдай білуден емес, оларды тәжірибеден орындаудан көрінеді.

Кәсіби дағды – кез-келген әрекетті орындай білуде жаттығу арқылы бекітілген білікті дағды деп атайды. Ал, кәсіби дағды белгілі бір кәсіпті меңгеру барысында практикалық жатығулар арқылы қалыптасатын еңбек қызметін автоматты түрде сапалы әрі сандық көрсеткіші болып табылады.

Дағдының психологиялық тұрғыдан мынадай түрлері бар:

• Қимыл дағдысы;

• Ойлау дағдысы;

• Сезім дағдысы.

Қимыл дағдыларында жұмысшылар еңбек қимылдарын дәл, нақ және аз күш жұмсай отырып тиімді үйлестіру әрекетін қалыптастырады. Ойлау дағдылары жұмыс барысында стандартты қалыптасқан, арнайы ойлау процесін қажет ететін дағдылар. Сезімдік дағдылар жұмысшылардың іс-әрекетті атқару кезінде сезім мүшелері арқылы қалыптасқан технологиялық процестер мен материалды сұрыптауларда пайда болады. Сондай-ақ бұл әрекет әсіресе, өндіріс процестерін ұйымдастыру ментауар сапасын бақылау кезінде байқалады.