19. Пептидогидролазалар тобы:

Пептидогидролазалар пептидтік байланысы бар қосылыстарға,яғни белоктарға,полипептидтерге әсеретеді.пептидгидролаза.пептидаза.протеиназа.Аминопептидаза.серинпептидаза.карбоксипептидаза.карбоксилпротеаза.металопротеаза. тиолпротеаздипептидаза

Проферменттер-ферменттердің активті емес түрі. Безді эпителийде,протеолиттік ферменттер активті күйінде проферменттер түрде түрде синтезделеді.

Активсіз тұрден активті түрге айналу механизмі әртүрлі. Активті топтары парализатормен байлан-н кейбір ферменттер ыдырағанда активтіге айналады.

Активтендірудің басқа жолдары:амилаза, хлорлы натриймен активтенеді.Активаторлар мен ингибиторлар әсер ету механизмі өте күрделі,ол активті орталыққа айналады.

20. Лиазалар-субстраттан белгілі бір топтарды (альдегид,NH2,CO2) бөліп шығарады немесе қосып алуды қайтымды тұрде катализдейді. Лиазалар тобына 240 астам клеткалық ферменттер жіктелген. Лиазалар екі компонентті.

1 топ-карбоксилазалар

*кетоқышқылдардың декарбоксилазасы

*аминқышқылдардың декарбоксилазасы

2 топ-альдегидазалар- негізгі ферменті альдалаза, фотосинтез,тыныс алу және спирт-ң ашуы процесінде маңызды роль атқарады.

3 топ- дегидратазалар

Аммиак-лиазалар тобы-негізгі өкілі аспартаза. Микробтар құрамында кездеседі. Ол субстраттан аммиак тобының бөліну немесе субстратқа аммиак тобының қосылу реакциясын катализдейді.

21. Трансферазалар.

Трансферазалар-бір топ атомдардың бір қосыластан екінші қосылысқа тасымалдану реакцияларын катализдейтін ферменттер. Трансферазалар 8 ге бөлінеді:

1топ негізгі өкілдері: метил,карбоксил,формил,карбомил,аминотрансферазалар

2 топ негізгі өкілдері:транскетолаза,трансальдолаза

3 топ ацил топтарының тасымалдануын катализдейді.

4 топ трансгликозидазалар жатады

5 топ алкил/арил топтарын тасымалдайды.

6 топ аминотрансфераза

7 топ фосфотрансфераза

8 топ сульфотрансфераза

Аланинтрансаминаза АЛТ-бұл фермент аланин мен α-кетоглутар қыш-н арасында жүретін трансаминдену реакциясын катализдеп,сәйкес пирожүзім қышқылын және глутамин қышқылын түзеді.

22. Оксиредуктазалар

Оксиредуктазалар- тотығу-тотықсыздану реакцияларын катализдейді. Оксиредуктаза митохондрияда кездеседі. Екі компонентті. 90 топқа бөлінеді. Тыныс алу ферменті деп те аталады. Акцепторларымен ерекшеленеді.

*Дегидрогеназалар

*цитохромдар

*каталаза,пероксидаза

*гидроксидаза

23. Дегидрогеназалар- тотығу реакцияларына дегидрлеу арқылы қатысады. Олар субстраттың тотығуымен сутегі атомын немесе электрондарын бөліп алу жолымен қамтамасыз етеді. Сутегін беріп отырған субстрат сутегінің доноры деп аталады. электронды қосып алған зат акцептор деп аталады. Сутегі бөлініп тотығады, ал қосылған зат тотықпайды.

Дегидрогеназалар 150 түрі бар. Негізгілері: пиридин-ферменттер, флавинферменттер, убихинон.

Убихинон- кофермент KoQ құрамында апоферменті болмайды, сол себептен ферментке жатпайды. әсер етуі дегидрогеназалармен тығыз байланысты. KoQ майда жақсы ериді, изопрен қалдығынан тұратын алифатты бүйір тізбегі бар, қозғалғыш болып келеді. KoQ табиғаты жағынан бензохинон туындысы.

Убохинон тотығу тізбегінде ФПН2-ні тотықтырып өзі тотықсызданады. KoQН2 нің қайта тотығу жолы өзгеше. протон және электрон арасындағы байланыс әлсірейді. KoQН2 тотыққанда сутегі атомы протонға және электронға ыдырап кетеді. Протондар ерітіндіде қалып, электрондар цитохром жуйесіне беріледі.

24.Пиридинферменттер- екі компонентті. апофермент және коферменттен тұрады. Олардың арасындағы байланыс әлсіз. Активтілігі екі бөлігі қосылғанда ғана пайда болады. Олар иондар арқылы байланысады. Апоферментті абсолют-к субс-қ арнайылықты анықтайды. Коферментті фермент молекуласының тұрақтылығын сақтап катализдің жүруін қамтамасыз етеді.

ПФ-ның коферменттері НИКОТИНАМИДАДЕНИНДИННУКЛЕОТИД және НИКОТИНАМИДАДЕНИНДИНУКЛЕОТИДФОСФАТ д.а

Кофермент молекуласында тот- тотық-у реакциясына никотинамид қатысады.ПФ(белок+ НАД) → НАДН2+ПФ(белок+НАД) тотығу тотықсыздану.

Пиридин ферменттер қайта тотығуы үшін сутегін дегидрогеназалардың келесі өкілі флавинферментке береді.