53. Педагогикалық–психологиялық диагностиканың негізгі әдістеріне сипаттама беріңіз.

Психодиагностика әдістемелері сандық көрсеткіштерін алу түрі ХІХ ғ ІІ жартысында жүзеге аса бастады. Осы жылдары атақты неміс психологы Вундтың жетекшілігімен әлемде алғаш рет тәжірибелік психология лабораториясы ашылды. Мұнда психодиагностикалау мақсаттар әр түрлі құралдар мен жабдықтар қолдана бастады. «Диагностика» оқыту тәжірибесіндегі «білім, білік, дағды, іскерлікті тексеру» ұғымын қамтығанымен, одан мазмұны, мақсаты жағынан ауқымды. Білім, білік, дағдыны іскерлікті тексеру тек нәтижені, фактіні ғана көрсетеді.Ал, диагностика бақылау, тексеру, бағалау, статистикалық мәліметтерге талдау, оның даму бағытын айқындау, дидактикалық үрдісті жобалау, яғни педагогикалық жүйенің тұтастығын қамтамасыз ету қызметін атқарады.Әдістер негізгі , қосымша әдіс болып бөлінеді. Байқау әдісі-белгілі бір жоспар бойынша жүйелі түрде біраз уақытзерттеуші адамның іс-әрекетіне тікелей араласпай жүреді.Бақылауға алынған адам ол туралы ол туралы білмеуі керек. Егерде білсе өзінің қасиетін жасырады. Байқайдың арнайы жоспары болады. Міндетті түрде байқай күнделігі жүргізіледі. Байқау кунделігінде тек факторлар емес , болып жатқан жағдайлардың барлығы тіркелуі керек. Бақылауды жаппай немесе ішінара жүргізуге болады.Жаппай бақылау кезінде жалпы психологиялық процесстер мінез-құлқының көптеген жақтары қамтылады. Әсіресе бақылаушыға маңызды назар аудрарларлық болып есептелетін баланың жаңа қылықтары мен мүліктері , бала қалай киінеді т.бІшінара байқауда баланың мінез-құлқының бір жағы немесе іс-әрекет кезіндегі қарым-қатынаы және мінез-құлқы алынады. Эксперименттік әдіс- адамның психикалық әрекетін бірнеше құбылтып өзгертіп кейде жасанды жағдайдағы зерттеулерді айтамыз. 2түрі бар.табиғи және лабараториялық. Арнайы лабораториялық аппараттармен жабдықталған кабинетте өтілетін зерттеу лабораториялық эк-т делінеді. Ерекшелігі- онда адамның сөзі қимыл қозғалысы сыртқы ым-ишарасы байқалып қана қоймай, адам ағзасының жұмысы көрінбей тұрған жасының физиологиялық ерекшеліктерін айтамыз. Мысалы күрделі эмоциялық өзгерісте қан тамырының соғуы, жүрегінің жұмысы арнайы аппараттармен жазылып отырады.Табиғи эксперимент-зерттейтін адам өзін күнделікті дағдылы жағдайда балалардың арасында оқу, еңбек, әрекет үстінде біледі.Тиімділігі зерттеуші өзіне қажетті құбылысты қашан пайда болады деп күтпейді.Қажетпроцесті өзіне қажет уақыт арасында жасауды қолданкға мүмкіндік тудырады.Констанциялау эксперимент-мақсаты тексеретін жұмыстың мақсатын, бағытын алдын-ала біледі. Қалыптастыру э-т арнайы ұйымдасқан оқу-тәрбие жұмысында жеке адамға тән салаларды қалыптастыру барысында жүреді. Ол үшін арнайы бағдарламаға сәйкес оқу бағдарламасы беріледі. Қорытынды э- 1және 2ші эк-т нәтижелерін қорытып, ілгері бас нәтижесін байқатады. Сауалнамалық зерттеу ә-ерттелетін адамға арнап құылған бірқатар мазмұнды сұрақтарға жауап жазжырады да, сол жазбаша жазылатын жауаптарға белгілі қортынды жасап, тиянақты пікірге келуге блады. Ерекшелігі сұрақты баланың жасына сай құрастырады. Тестілік әдіс- сынау, яғыни тексер көру мағынасые береді адамның білігін,и іскерлік жағын, жалпы ақыл-ойының даму дәрежесін психикалық процестерін, мамандыққа деген қабілетін анықтайды.Қызмет нәтижесін зерттеу-мұнда адмның шама-шарқа ептілік дағдысы ,жұмысқа құлқы ,қабілеті мен білім деңгейі психикалық процестің өзгншеліктерін ашуға мүмкіндік болады.Социометриялық ә-әлеуметтік өлшем әдісі. Мұнда жеке бас ерекшеліктері мен ұжым мүшелерінің арасындағы қарым-қатынасты зерттейді. Биографиялық ә-бұл әістің мәні жеке адамның психологиялық ерекшеліктерін бейнелеп көрсетуге болатын өмірбаянның өзгешеліктеріен талдау жасап, жинап, қорытынды жасаумен күнделік жазбалары, хаттарының өмірбаянын анықтайтын мәліметтер оны таныйтын адамның есінде қалған мәліметтер негізінде жүзеге асады. Сауалнама әдісі-зерттеушінің респонденттен анкета арқылы жүзеге асырылатын байланысына негізделгенэиперикалықәлеметтену өлшем тәсілі