17. Пугачев қимылынан үрейленген Нұралы хан:_ және інісі Айшуақ сұлтан Жайық бойындағы бекіністерге көшіп барды.

 Пугачев көтерілісі кезінде патша үкіметінің алдында екі ұшты қимылын жуып-шаюға тырысқан Нұралы ақталды: Қазақтардың өзіне бағынбай кетуімен

 

Орта жүз қазақтарының шаруалар соғысына қатысуы

Орта жүз қазақтарының ашындырып, шаруалар соғысына қатыстырған: жер мәселесіндегі отарлау саясаты.

Орта жүз қазақтарының Пугачев көтерілісіне қатысуы бөлінеді: 3 кезеңге

І кезең- 1773ж.қыркүйек -1774ж.сәуір- Пугачев  шабармандарының  Орта жүзді  кезіп, ауылдарды көтеріліске белсене қатысуға шақыруы.

 Пугачев өкілдері жеткізген үндеумен танысқан соң, өзіне жақын старшындармен келісіп, соғысты қолдауға шешім қабылдаған белгілі би:_ Дәуітбай.

Пугачев көтерілісі кезінде 1773 жылға қазан айында Орта жүз қазақтары топталып бекіністерге шабуыл жасау үшін жиналған бекінісі: Пресногорьковск

1774 Жылдың жазында Орта жүз қазақтары топтасқан бекініс: Звериноголовск

    Пугачев соғысы кезінжде жазалаушы топтармен ашық қақтығыспай, қыр көрсетумен  шектелген Торғай өзенінің төменгі бойнда шоғырланған шаруаларға басышлық еткен старшындар:

Құдайменді мен Тайыр.

Пугачев көтерілісі кезінде Ертіс өзенінің жоғарғы ағысындағы бекіністердің қорғаныс қабілетін арттырған Сібір губернаторы: Чичерин

1774-1775 Жылдары Пугачев көтерілісі кезінде үкімет қолдаған шаралардың арқасында Сібір шебінде орналасқан тұрақты әскер саны: 3 500 адам

*    1775 ж соңы- бекіністердегі қызметке  қосымша 626 адам алынды.

*     1774 жылдың күзінде қазақтар патшаның тұрақты әскерінің қысымымен Сырдария бойына ауып кетіп, Бұхар хандығына дейін жетті.

Пугачев көтерілісінің басты орталықтарын талқандаған орыс қолбасшысы: . А.В.Суворов

Пугачев көтерілісі кезіндегі көтерілістің кесек басшыларының бірі, байбақты руынан шыққан:

Сырым Датұлы.

1775 Жылы Жайық бойындағы шаруалар соғысы біртіндеп әлсірей бастаса, керісінше, қазақ жеріндегі қозғалыс жалғасты: Отарлау саясатына қарсы.

*     1776 жылы сәуір айында генерал Н.А.Рейнсдроп үкіметке жолдаған арнайы хатында «тыныштық» орнағандығын хабарлады.

*     1773-1775 жылдардағы шаруалар соғысына қазақтардың белсене қатысуы- орыс- қазақ байланысындағы маңызды оқиға.

 

 

 

Сырым Датұлы бастаған Кіші жүз қазақтарының 1783-1797 жылдардағы көтерілісі.

 

*    ХҮІІІ ғасырдың 70- 80 жылдарының  басында Кіші жүзде екі хан арасындағы күрес жаңа тарихи жағдайда да бәсеңдемеді. Кіші жүздің көп бөлігі  Нұралы ханды, бір бөлігі Батыр сұлтанды қолдады.

ХҮІІІ ғасырдың 70- жылдары Нралы хан бағытының әлсірегенін көрсеткен оқиға:1773-1775 жж шаруалар соғысына жаппай қатысуы.

Орынбор губерниясы таратылды(құрылды):1744ж.(Неплюев кезінде)

*     Кіші жүздің көпшілік бөлігі  Сібір және Уфа басқарамасына бағындырылды.

 Қазақтардың Жайықтың сол жағасына өтуін бақыау үшін құрылған ұйым: Орал шекаралық басқармасы.

 Сырым Датұлы старшын болған кіші жүз руы: Байбақты.

Орал казактарымен қақтығыстың бірінде Сырым Датұлының балалары қайтыс болған жыл: 1778

Сырым Датұлының Орал казак әскерлерімен алғашқы қақтығысы болды:  1783 жылы күз.