1950 Жылдан бастап өнеркәсіпте ұңғыманы геофизиялық әдістермен зерттеуге арналған геофизикалық лабораториялар іске қосылып, көптеген өлшеу және өңдеу жұмыстары автоматтандырылды.

Қазірде, ҰҒЗ-зерттеуі толық автоматтандырылған лабораториялық кешендермен жабдықталып, тіркеу npoцeci сандық түрде жүргізіледі. Алынған мағлұматтарды өңдеу процесі бірден сол лабораториялық кешенде жүргізіліп, нәтижелері жедел талданады.

Ұңғымада жүрргізілетін перфорация жұмыстары мен міндеттері.

Ұңғымадағы перфорация жұмыстарында тау жыныстарынан үлгі алу, шегенделген құбырды тесу, торпедалау жәнет,б.

Шегендеуші құбыр тізбек жағдайын қадағалауды және одан ақау табуды мақсат етеді. геологтар бұрғылау кезінде алынған кернді зерттеу арқылы алады. және каротаж бойынша нақтылайды. бұл мәліметтер жеткіліксіз болғанда және қарама қайшылық тудырған кездерінде геологиялық қиманың құрылысын грунтос комегімен ұңғыма қабырғасына алынған үлгілермен нақтылайды. үлгі алу жұмыстары геофизиктердің көмегімен көтеріп түсіргіш каротаж станция жабдықтарымен және кабельдермен іске асады.

Мұнай газ ұңғымаларында алынған үлгілер бойынша геофизикалық мәліметтерді талдауды нақтылайды, қабаттың мұнай қанықтылығын және олардың коллекторлық қасиеттері жайлы нәтижені тексереді.

Ұңғымада табиғи электр өрісін тудыратын физико-химиялық процесстерді атаңыз.

Кез келген өрістің қарқындылығы әртүрлі факторларға, ең алдымен, ұңғыма қимасын құрайтын жыныстардың физикалық қасиеттеріне (меншікті электр кедергісі, диэлектрлік және магниттік өтімдiлiгi — өткізгіштігі, электрохимиялық қарқындылығы, радиактивтілігі және т.б.) байланысты. Осы аталған қасиеттерді сипаттайтын параметрлер (көрінерлік меншіктi электр кедергісі, жыныстардың меншікті немесе жасан­ды поляризациялық потенциалдары, тоқ күші, гамма-сәулелену қарқындылығы, жылулық нейтрондардың тығыздығы, температура, серпімді толқындардың таралу уақыты мен жылдамдығы және т.б.) зерттеудің өзгepicінe қарай ұңғыма қимасының литологиялық-петрографиялық, коллекторлық және басқа сипаттамалары бағаланады.

Ұңғымадан алынған параметрлерді тіркеу қондырғылары

ҰҒЗ әдісінің өciп дамуымен катар, жер бетінде (ұңғыма ернеуінде) тipкeyшi геофизикалық аспаптар мен құралдар, ұңғыма бойымен аспаптарды жоғары-төмен көтеріп-түсіретін қондырғылар да шығарыла бастады. Алғашқыда, потенциометр атты қарапайым аспап көмегімен ұңғыма бойымен аралығы 0,5-1 м сайын өлшеулер жүргізілетін болса, 1932 жылдан бастап жартылай автоматты түрде (кейіннен толық автоматты) жыныстардың көрінерлік кедергісі мен меншікті поляризациялық потенциалдарын диаграммаға жазатын арнаулы тipкeyшi аппараттар құрастырылды. 1950 жылдан бастап өнеркәсіпте ұңғыманы геофизиялық әдістермен зерттеуге арналған геофизикалық лабораториялар іске қосылып, көптеген өлшеу және өңдеу жұмыстары автоматтандырылды. Қазірде, ҰҒЗ-зерттеуі толық автоматтандырылған лабораториялық кешендермен жабдықталып, тіркеу npoцeci сандық түрде жүргізіледі. Алынған мағлұматтарды өңдеу процесі бірден сол лабораториялық кешенде жүргізіліп, нәтижелері жедел талданады.

Ұңғыманы зерттеудің нейтрондық әдістерін атаңыз және олардың физикалық негізі

ҰГЗ ядролық-физикалық әдістері ұңғымадағы табиғи және жасанды радиактивті сәулелер өрісін зерттеуге негізделген. Нейтрондық каротаж (НК) ұңғыма қимасындағы жыныстарды нейтрондармен атқылау барысында - сәулелену және нейтрондық сипаттамаларды зерттеуге негізделген. Іс жүзінде тұрақты (стационарлы) нейтрондық және импулъсті нейтрондық зерттеу әдістері пай-даланылады. Тұрақты (станционарлы) нейтрондық әдістеріне нейтрондық гамма-каротаж (НГК), нейтрон-нейтрондық каротаж (ННК) кіреді.

Стационарлы нейтрондық әдістер. ҰГЗ стационарлы нейтрондық әдістері жылдам нейтрондар ағынымен (0,5 МэВ энергиядан жоғары) және тығыз нейтрондарды, жылу немесе жылу асты энергияға дейін баяулатып немесе ядро атомдарымен (радиациалық қармау) жылу нейтрондарын қармау кезінде пайда болатын гамма-кванттарды тіркеу. Нейтрондарды алу үшін, әдетте кейбір элементтердің ядросымен альфа бөлшектердің жұтылу реакциясын қолданады.

Гамма нейтронды каротаж

Гамма нейтронды каротаж ядролық фотоэффекттің пайда болуы және қатты γ-сәулелермен тау жыныстардың сәулеленуі кезінде пайда болатын жылу нейтрондарын тіркеуге негізделген.

Ұңғыманың техникалық жағдайларын бақылауда қолданылатын әдістер.

Ұңғыманың техникалық жағдайы жайлы геофизикалық әдістермен алынған мәліметтер, ұңғыма құрлысын және көтеріп-түсіру жұмыстарын сәтті аяқтау үшін; кен орындарын игеруді бақылау үшін; эксплуатациялық және су айдау ұңғымаларында жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін керек. Инклинометрия. Бұрғылау жоспарында ұңғымалардың бұрғылануы тік немесе берілген бағыт бойынша қарастырылады. Қаттылығы әр түрлі қабаттарды ашуға және тік ұңғыманы бұрғылау кезінде бұрғылау трубаларының қисаюынан тік оқпандардың ауытқуы туындайды, бұны ұңғыманың қисаюы деп атайды. Инклиномермен оқпанының көлденең жазықтыққа қатысы бойынша қисаюдың құлау бұрышын және магнит азимутын анықтайды. Оқпанының қисаюы жайлы мәліметтер ең бірінші ұңғыма түбінің орнын, оның тереңдігін және қабаттардың орнын анықтау үшін керек.

Кавернометрия. Бұрғылау кезінде ұңғыма диаметрі тұрақты болып қалмайды, ол тереңдікпен және уақытпен өзгереді. Ұңғыма диаметрі номиналды (тұрақты) болуы, яғни долото диаметрімен сай келуі де немесе одан кіші болуы да мүмкін. Диаметр өзгерісін тау жыныстарының литология-петрографиялық құрамына және бұрғылау технологиясына байланысты анықтайды.

Ұңғыма оқпанының қимасының пішінін (формасын) зерттеу профилиметрия деп аталады және профилимер аспабымен орындалады. Профилиметрия мәліметтері технологиялық операцияларды жоспарлау үшін, яғни ұңғыманы шегендеу және оның өтуін (проходка) тексеру. Ұңғыма қимасында желобтар профилимерлер көмегімен анықталады.