93. Электр қондырғыларындағы қысқа тұйықталу тоғы. Бұл процестің негізгі анықтамалары және жалпы сипаттамалары.
Қысқа тұйықталу (ҚТ) деп фазалар арасындағы тұйықталуларын, тікелей – және тиімді - жерлендірілген бейтараптамалар тораптарында фазаның жерге тұйықталуын және де электрлік машиналарда орамдық тұйықталуларын айтады.
Қысқа тұйықталудың себептеріне оқшауламаның ескіріп соның салдарынан тесілуінің болуы, электрберіліс желісіне түрлі заттардың құлауы, жерге құлаумен желілердің үзілуі, оқшауламаның механикалық бүлінуі, электрберіліс желісіне найзағайдың соққысы және басқалары жатады. Қ.т. кезінде түйіспелер мен өткізгіштердің жоғары деңгейде қызуы болады, өткізгіштер арасында электродинамикалық күштеу туындайды және электр торабында кернеу деңгейі төмендейді.
Қалыпты жұмыс тәртібінде және ҚТ кезінде қысқыштарда 6.1суретінде көрсетілгендей симметриялы және мәні бойынша өзгеріссіз үш фазалық кернеу жүйесі сақталады.
6.1 Сурет – Кернеуі өзгеріссіз шина жүйесінен (шектеусіз қуат көзі) қоректенетін үш фазалы симметриялы тізбек
Қысқа тұйықталу кезінде тоқ пен кернеу арасындағы кернеу өзгерді, ал тоқтар артады. Қысқа тұйықталу торапты екі бөлікке бөледі: оң жағы, r1 және х1 = ωL1 кедергілермен, және сол жағы, қорек көзі және ҚТ тізбегінде rк және xк= ωLк кедергілері бар.
Тізбектің оң бөлігі ҚТ шунтталады және тізбектегі тоқ индуктивтілікте L1 жиналған магнитті өріс энергиясы, активті кедергіде r1 бөленітін жылуға өткенше ұсталынып тұрады . Бұл тоқ мәні қалыпты режім тоқ мәнінен артпайды және нөлге дейін ақырын сөніп, қондырғыға қауіп тудырмайды.
94. Күштік трансформаторлардың салқындату жүйелері. Трансформаторларды табиғи ауамен салқындату (естественное воздушное охлаждение) табиғи ауа алмасуын қолданады. Мұндай трансформаторлар «құрғақ» деп аталынып («С» жүйесі) әріптерімен белгіленеді және қуаты 1600 кВА-ға дейін дайындалады.
Трансформаторларды табиғи маймен салқындату (естественное масляное охлаждение) («М» жүйесі) қуаты 16000 кВА-ға дейінгі трансформаторларда қолданылады. Магнитөткізгіш орамасынан бөлінген жылу, майға беріледі, ол бакты және радиатор құбырын айналып жүріп, қоршаған ауаға беріледі.
Трансформаторды желдеткіш арқылы маймен салқындату және майдың табиғи айналма жүрісін пайдалану (масляное охлаждение с дутьем и естественной циркуляцией масла) арқылы салқындату («Д» жүйесі) қуаты 80000 кВА-ға дейінгі трансформаторларда қолданылады. Радиатор құбырлы аспалы салқындатқыштар құбырдың қызған бетін үрлейтін желдеткіштер орналастырады.
Трансформаторларды желдеткіш арқылы маймен салқындату және майдың күшімен айналма жүрісін пайдалану (масляное охлаждение с дутьем и принудительной циркуляцией масла через воздушные выносные охладители) арқылы салқындату («ДЦ» жүйесі) қуаты 63000 кВА-ға дейін және одан жоғары трансформаторларда қолданылады. Желдеткішпен үрленетін жұқа қабырғалы құбыр салқындатқыштар жүйесі 8.2 суретінде көрсетілген.
1- трансформаторлық бак; 2 – электрсорғы; 3- адсорбты сүзгі; 4 - салқындатқыш;5- үрлеу желдеткіш
8.2 Сурет - ДЦ салқындатқышының принципиалды сұлбасы
.
Трансформаторларды желдеткіш арқылы, май-су арқылы салқындату және майдың күшімен айналма жүрісін пайдалану (масляно-водяное охлаждение с принудительной циркуляцией масла через воздушные выносные охладители) («Ц»жүйесі) қуаты 160000кВА және одан жоғары трансформа-торларда қолданылады. ДЦ жүйесі сияқты су айналма жүретін, ал құбырлар арасында май жүретін салқындатқыштар қолданылады.
|
|
|
|
Трансформатордың құрастырылмалы түйіні 8.3-суретінде көрсетілген.
1 – бак; 2 – желдетуді автоматтық басқару шкафы; 3 – термосифондық сүзгі; 4 – ЖК шықпасы; 5 – ТК шықпасы; 6 – ОК шықпасы; 7 –110 кВ тоқ трансформаторының қондырғысы; 8 –35 кВ тоқ трансформаторының қондырғысы; 9 –0 ЖК шықпасы; 10 –0 СН шықпасы; 11 – кеңейткіш; 12 – тілшелік майкөрсеткіш; 13 – сақтантырғыш клапан; 14 – кернеу реттегіш жетегі; 15 – салқындату жүйесінің электрқозғалтқыштығы; 16 – радиатор; 17 – каткалы каретка.
8.3 Сурет - ТДТН – 16000/110 үшфазалық үшорамды трансформаторлар