60. Электр станциялардағы оперативтік токтың қоректену көздері.

ЭС және ҚС-да сигнализациялардың, автоматикалардың, апатты жарықтандырулардың  басқару  тізбектерін және де өзіндік  мұқтаждық механизмдерінің неғұрлым жауапты  қондырғыларын   қоректендіру  үшін  аккумуляторлық  батареялар  орнатылады. Бұл  барлық  тұтынушылар тұрақты, уақытша  және  қысқа  мерзімді   қосылған  болып   үш  топқа  бөлінеді.

Тұрақты тоқтың  негізгі  көзі  сілтілік қышқылды аккумуляторлар СҚ, болып  табылады. Олардың  қызмет  ету  мерзімі  үлкен  және жұмысқа  тұрақты болып  келеді. Аккумуляторлардың  СҚ  түрі  СҚ-1 ден СҚ-148   дейін  46 түрлі    болып  шығарылады .

СҚ-1  аккумуляторлары келесі   сипаттамаларда  болады:

 

Разряд  режімі, сағ…………………….…10       7,5         5         3         2        1

Разрядты тоқ, А…………………………..3,6      4,5         6         9        11      18,5

Номиналды сыйымдылығы, А∙сағ………..36       33         30       27       22      18,5

 ЭС және ҚС-да аккумуляторлық батареялар тұрақты  зарядталу  режімінде  жұмыс  істейді. Аккумуляторлық батареялардың   тұрақты зарядталуы  өздік  разрядты  қарымталауға  жеткілікті (СҚ   типті  батарея   тоғы — 0,03N),  аз  мәнді  тоқпен  жүзеге  асырылады. Өздік  разрядталу деп  пластиналардағы  сыртқы реакциялар  әсерінен аккумулятордағы сақталған  химиялық  энергияның тұрақты шығынын  айтады. Зарядтау  құрылғылары  ретінде кремнилік   вентилді  статикалық  түрлендіргіштер  (түзету құрылғылары)     қолданылады.

Аккумуляторлық батареяларда  элементті коммутатор 2 деп аталатын 13.1. суретінде  көрсетілгендей   элемент  сандарын  реттеу  құрылғысы  болады . Қосылуы пластиналардан  сырғып,  батареяның  жеке  элементтерін  қосатын   3 және 4   щеткалар арқылы  іске  асырылады .

I –сигнализация және  басқару  тізбегі; II – электрқозғалтқыштар-дың апатты  жарықтандыру; III -қосылу электромагниті 13.1 Сурет -   Аккумуляторлық батареялардың элементті коммутатормен тұрақты зарядталу режіміндегі  сұлбасы

61. Қосалқы станциялардағы оперативтік токтың қоректену көздері.\

110 — 330 кВ  қосалқы  станцияда тұрақты оперативті тоқпен бір аккумуляторлық батарея орнатылады, 500 — 750 кВ қосалқы  станцияда —тұрақты  толықтырғы заряд (подзаряд) режімінде жұмыс  істейтін, коммутаторлық  элементсіз 220 В екі  батарея  орнатылады. Қуаты 1000 МВт-қа  дейін СЭС-да  бір, ал  1000 МВт-тан   жоғары  болса, басты  корпуста  екі аккумуляторлық батарея орнатылады және  АТҚ алыста орналасса, АТҚ аймағында   батареялар  орналасады.

Қосалқы  станцияларда СН  типті   аккумуляторлар  кеңінен  қолданыс  тапты,  олардың  өлшемдері  шағын және разрядты  сипаттамалары жақсы болып  келеді.  СН типті   аккумуляторладың  құндылығына  жұмыс  процесінде сілтілік  қышқыл буының  аз  бөлінуі  жатады.

ЭС және ҚС-да аккумуляторлық батареялар тұрақты  зарядталу  режімінде  жұмыс  істейді. Аккумуляторлық батареялардың   тұрақты зарядталуы  өздік  разрядты  қарымталауға  жеткілікті (СҚ   типті  батарея   тоғы — 0,03N),  аз  мәнді  тоқпен  жүзеге  асырылады. Өздік  разрядталу деп  пластиналардағы  сыртқы реакциялар  әсерінен аккумулятордағы сақталған  химиялық  энергияның тұрақты шығынын  айтады. Зарядтау  құрылғылары  ретінде кремнилік   вентилді  статикалық  түрлендіргіштер  (түзету құрылғылары)     қолданылады.