Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
ЭСиПС-шпор (Восстановлен) (Восстановлен).docx
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
6.29 Mб
Скачать

3. Оперативтік ток көздерін топқа бөлу.

ЭС және ҚС-да сигнализациялардың, автоматикалардың, апатты жарықтандырулардың  басқару  тізбектерін және де өзіндік  мұқтаждық механизмдерінің неғұрлым жауапты  қондырғыларын   қоректендіру  үшін  аккумуляторлық  батареялар  орнатылады. Бұл  барлық  тұтынушылар тұрақты, уақытша  және  қысқа  мерзімді   қосылған  болып   үш  топқа  бөлінеді.

Тұрақты тоқтың  негізгі  көзі  сілтілік қышқылды аккумуляторлар СҚ, болып  табылады. Олардың  қызмет  ету  мерзімі  үлкен  және жұмысқа  тұрақты болып  келеді. Аккумуляторлардың  СҚ  түрі  СҚ-1 ден СҚ-148   дейін  46 түрлі    болып  шығарылады .

Қосалқы  станцияларда СН  типті   аккумуляторлар  кеңінен  қолданыс  тапты,  олардың  өлшемдері  шағын және разрядты  сипаттамалары жақсы болып  келеді.  СН типті   аккумуляторладың  құндылығына  жұмыс  процесінде сілтілік  қышқыл буының  аз  бөлінуі  жатады.

ЭС және ҚС-да аккумуляторлық батареялар тұрақты  зарядталу  режімінде  жұмыс  істейді. Аккумуляторлық батареялардың   тұрақты зарядталуы  өздік  разрядты  қарымталауға  жеткілікті (СҚ   типті  батарея   тоғы — 0,03N),  аз  мәнді  тоқпен  жүзеге  асырылады. Өздік  разрядталу деп  пластиналардағы  сыртқы реакциялар  әсерінен аккумулятордағы сақталған  химиялық  энергияның тұрақты шығынын  айтады. Зарядтау  құрылғылары  ретінде кремнилік   вентилді  статикалық  түрлендіргіштер  (түзету құрылғылары)     қолданылады.

Қуаты 200 МВт-қа  дейінгі жылулық (ЖЭО)  бөлігі көлденең  байланысқан    жылу  электростанциясында  бір аккумулятор­лық батарея  орнатылады,  ал  қуаты 200 МВт  астам  болса,  бірдей  сыйымдылықты  екі аккумулятор­лық батарея орнатылады. Блоктық ЖЭС әрбір ББҚ-да бір батарея орнатылады, қуаты 300 МВт және одан  да  жоғары энергоблокта — әрбір  энергоблокқа  бір  батареядан  орнатылады. АЭС-да  аккумуляторлық батареялар қауіпсіздік  жүйесінің, СУЗ, апатты  жарықтандырудың апатты  қорек көзі болып  табылады, және де басқару құрылғысының, автоматиканың, сигнализация  және релелік қорғаныстың оперативті  тоқ  көзі  болып  табылады.

110 — 330 кВ  қосалқы  станцияда тұрақты оперативті тоқпен бір аккумуляторлық батарея орнатылады, 500 — 750 кВ қосалқы  станцияда —тұрақты  толықтырғы заряд (подзаряд) режімінде жұмыс  істейтін, коммутаторлық  элементсіз 220 В екі  батарея  орнатылады. Қуаты 1000 МВт-қа  дейін СЭС-да  бір, ал  1000 МВт-тан   жоғары  болса, басты  корпуста  екі аккумуляторлық батарея орнатылады және  АТҚ алыста орналасса, АТҚ аймағында   батареялар  орналасады.

Айнымалы  және  түзетілген  оперативті  тоқ  көздері  

Айнымалы  оперативтік  тоқтың қорек  көздері тоқ және кернеу трансформаторы және ө. м. трансформаторлары болып табылады. Оперативтік  айнымалы  тоқ  қоректендіретін  сұлбадағы  сенімділікті  қамтамасыз  ету  үшін  резервтеу  орындалады.

Түзетілген кернеуді (тоқты) алу  үшін, ажыратқыштың  электромагнитті  жетегін  қоректендіру  үшін күштік  түзеткіштер, объектіде кернеу  жоғалғанда  әртүрлі  аппараттарды қоректендіретін энергия қоры бар зарядтық құрылғылар, екіншілік  тізбекті қоректендіретін тоқ, кернеу  және ө.м.  трансформаторларының қоректену  блоктарын  қолданады.