2 Дабыл қуысы, қабырғалары, құрамы, қатынастары, отит кезіндегі асқынулар

Дабыл қуысы(cavum tympani, лат. cavum — қуыс, tympani — дабыл) — ортаңғы құлақ орналасқан самай сүйектің қуысты дабылдық бөлігі. Оның сыртқы бүйір қабырғасы дабыл жарғағымен шектелген. Дабыл қуысының ішкі қабырғасында үзеңгіше сүйекше табанымен жабылған ішкі құлақтың кіреберіс терезесі (сопақша тесік) және ішкі дабыл жарғағымен астарланған ұлу терезесі (дөңгелек тесік) болады. Бұл тесіктерді бір-бірінен аралық мүйіс бөліп тұрады. Дабыл қуысының алдыңғы қабырғасында осы қуысты жұтқыншақпен жалғастыратын есту түтігінің тесігі орналасады, ал оның төбесі арқылы бет жүйкесінің өзегі өтеді. Дабыл қуысы — сыртқы құлақты ішкі құлақпен жалғастырып, есту мүшесі қызметін іс жүзіне асырады.

Отит-құлақтың қабынуы.қөбіне ортаңғы құлақтың қабыну кездеседі-лабиринтит.Ортаңғы отит қоздырғышы кокктар-пнвмококк,стафилококк,гемофильді таяқшалар.Көбіне жоғары тыныс алу жолдарының асқынуларынан кейн п.б.

Классификациясы

1Катарльды

2іріңді(ірің ағу,темп жоғары,ірәң жол таппай бас суйек қуысына өтуі мүмкін,содан менингит ,ми абцессы даму)

Құлақ аурулары^[1] – құлақтың сыртқы, ортаңғы және ішкі бөліктерінде кездесетін дерттер. Құлақ аурулары жедел және созылмалы. Жиі кездесетін сыртқы құлақ ауруларына отит, перихондрит, отогематома, құлық, т.б. Әсіресе, балаларда жиі кездесетін түрі – сыртқы есту жолына бөгде дененің түсуі. Бұл кезде баланың құлағы қышып, есту қабілеті төмендейді. Осының салдарынан есту жолы терісі қабынып, сұйық зат бөлінеді. Емдеу үшін бөгде денені жою мақсатында спиртті тамшы тамызады, стерильді жылы ерітіндімен есту жолын тазалайды. Ауру асқынып кетсе хирургиялық операция жасалады. Ішкі құлақ ауруларынан есту жүйкесінің невриті мен отосклероз жиі кездеседі. Есту жүйкесінің невриті түрлі жұқпалы аурулардың (тұмау, қызылша,қызамық, т.б.) асқынуынан және құлаққа түрлі инфекциялардың түсуінен болады. Белгісі: құлақ үнемі шуылдап тұрады, адамның естуі төмендеп, тіпті сөйлеудің өзі қиындайды. Науқасты емдеу үшін мидың қан айналысын жақсартатын препараттар, В, С тобының витаминдерін ішкізеді, кейде лазерлі және төмен жиілікті магниттік терапияқолданылады. Отосклероз (грек. otos – құлақ, sklerosіs – қатаю) – екі құлақтың да есіту қабілетінің төмендеуі. Әдетте дыбыстолқыны дабыл жарғағынан және есіту сүйекшелерінен өтіп, есіту жүйкелерін тітіркендіреді. Ауру кезінде ортаңғы құлақты ішкі құлақпен жалғастыратын үзеңгі, төсше және балғашық сүйекшелері қозғалғыштық қабілетінен айырылады. Соның нәтижесінде дыбыс есіту жүйкелеріне жетпейді. Аурудың белгісі бірден байқалмайды, адамның естуі бірте-бірте төмендейді. Дәрі-дәрмекпен емдеу көп нәтиже бермейтіндіктен, көбіне есіттіргіш аппараттарды пайдалану не хирург. операция жасау қажет.

2.Дабыл қуысы, қабырғалары, құрамы, қатынастары, отит кезіндегі асқынулар.

Дабыл қуысы, cavum tympani, бүйір қабырғасы қысыңқылау келген шағын қуыстықтан тұрады. Бұл қуыстың ішкі беті шырышты қабықшамен көмкерілген. Қуыстың ішінде есту мүшелерінің сүйекшелері: балғашық, malleus, төсше, incus, және үзеңгіше, stapes, орналасқан. Қызметі: дабыл жарғағынан сүйекшелер, буындар арқылы тербеліп келген дыбыс толқындарын, ішкі құлақтың лабиринтінің ішінде орналасқан есту нервтерінің рецепторларына қарай өткізу.

Самай сүйектің дабыл бөлігі, pars tympanosquamosa,ол самай сүйектің шағын бөлігі болып саналады. Сыртқы пішіні иіліп келген табақшадан тұрады. Бұл бөліктің төменгі беті ойыстау болып келумен қатар, сыртқы есту тесігінің, porus acusticus externus,төменгі, алдыңғы және артқы қабырғасының жарты бөлігін құрауға қатысады.

Сонымен қатар, дабыл бөлігінің төменгі бетінде қабықшалы бөлігінің аралығында дабыл-қабықшалы саңылауы, fissura tympanosquamosa,айқын орналасқан. Бұл саңылау арқылы, төменгі жақ ойысының буын беті, дабыл бөлігінен бөлінген. Дабыл бөлігінің сыртқы жиегі, бұл сүйектің қабықшалы бөлігімен бірігіп, тұйықталынып, сыртқы есту тесігін, porus acusticus externus, құрайды. Дабыл бөлігінің медиальды бөлігі мен қабыршақтық бөліктің аралығы, дабыл қуысының қақпағынан тқмен бағытта орналасқан табақша арқылы, бұл саңылау алдында орналасқан тас-өқабыршақты саңылауға, fissura petrosquamosa, артында тас-дабыл саңылауына, fissurapetrotympanicа, бөлінеді. Кейінгі саңылау арқылы дабыл қуысынан сыртқа қарай бағыт алған, дабыл шегі атты нерві, n.chorda tympani, және майда қантамырлары өтеді.

Отит (Otitis - құлақ қабынысы) - құлақтың қабынуы. Отиттің асқынуы кезінде ол мастоидитке, мидың абцессіне немесе менингитке айналуы мүмкін. Аяқ астынан естуді жоғалту, бас ауруы, бас айналуы, суық тию сияқты асқынулар маңызды симптомдар болуы мүмкін. Ондай кезде тезірек дәрігерге жүгіну керек.

Орташа отит кезінде уақытша естуді жоғалту болуы мүмкін, бірақ ол емделсе қайта қалпына келеді. Бұл инфекция емделмесе дабыл жарғағының жарылуына және кереңдікке әкеледі.